Fobia szkolna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Fobia szkolna (skolionofobia, didaskaleinofobia) – obecna wśród dzieci i młodzieży szkolnej fobia sytuacyjna, w której przedmiotem lęku jest szkoła per se, związana z nią tematyka i jej atrybuty. Występuje u około 1[1]-5[2]% dzieci, niezależnie od poziomu edukacji[1], częściej u dziewcząt.

Może być wywołana przemocą (tak fizyczną, jak i psychiczną/słowną) ze strony kolegów, jednak typowa skolionofobia rozwija się "sama z siebie", nawet w sprzyjającym środowisku szkolnym[2].

Objawy[edytuj | edytuj kod]

Daje silne i uporczywe objawy, ustępujące, gdy mija groźba kontaktu ze szkołą. Na jej występowanie ma prawdopodobnie wpływ kontakt dziecka z rodziną[3]. Zasugerowano, że może mieć wpływ na zdrowie u dorosłego człowieka[1]. Istnieje możliwość przeistoczenia się fobii szkolnej - jeśli pozostanie nie leczona lub leczona nieskutecznie - w fobię pracy, która to z kolei może mieć dramatyczny i destrukcyjny wpływ na życie społeczne i karierę zawodową w dorosłości.

Najbardziej widocznym objawem behawioralnym jest unikanie szkoły, nawet pomimo zdawania sobie sprawy z przymusu czy konieczności pójścia do niej.

Typowe objawy kliniczne w tym zaburzeniu, występujące podczas kontaktu ze środowiskiem szkolnym lub niekiedy nawet wskutek samego myślenia o nim, są typowe dla silnego przedłużonego fizjologicznego lęku:

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

Leczenie tej fobii w zasadzie jest bardzo podobne do typowych schematów stosowanych w "spokrewnionym" zaburzeniu - fobii społecznej. Może być leczona terapią behawioralną oraz farmakologicznie, przy czym leki przeciwdepresyjne należy stosować dopiero przy ograniczonych wynikach terapii behawioralnej[1]

Leczenie doraźne[edytuj | edytuj kod]

W celu doraźnego zmniejszenia lęku stosuje się leki anksjolityczne:

Farmaceutyki te w pełni rozwijają swe działanie zwykle po czasie 1 – 1,5 godziny od momentu doustnego zażycia, różnią się jednak znacznie okresem półtrwania w organizmie i tworzeniem ewentualnych aktywnych metabolitów.

Leczenie przewlekłe[edytuj | edytuj kod]

Większość specjalistów przy kompleksowym leczeniu zaleca łączenie farmakologii z psychoterapią.

Farmakoterapia[edytuj | edytuj kod]

Stosuje się zwykle antydepresanty o dodatkowym działaniu tłumiącym lęk, takie jak:

Leki te podaje się zazwyczaj kilka do kilkunastu miesięcy, po czym stopniowo odstawia. Część z nich (m.in. SSRI[4], takie jak sertralina) po upływie kilku tygodni łagodzi także bezpośrednie objawy nadpobudliwości układu współczulnego poprzez działanie noradrenergiczne.

Psychoterapia[edytuj | edytuj kod]

W oparciu o istniejący model fobii została opracowana terapia poznawczo-behawioralna. Składają się na nią: stopniowa konfrontacja z sytuacją wywołującą lęk, desensytyzacja (uczenie się swobodnej reakcji na stresogenną sytuację społeczną), techniki relaksacyjne, restrukturyzacja poznawcza (zmiana patologicznego nastawienia). Jej celem jest rozpoznanie, a następnie weryfikacja i przeformułowanie błędnych myśli i sądów pacjenta oraz zmiana jego zachowań.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Zaproponowano, aby nazwę fobia szkolna (school phobia) zastąpić panicznym strachem przed szkołą (school refusal), ze względu na szerszy kontekst tego ostatniego, obejmujący także antyspołeczne zachowania lub wagary[5][6]. W literaturze medycznej drugi termin jest już częściej stosowany[7].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Heyne D., King NJ., Tonge BJ., Cooper H. School refusal: epidemiology and management.. „Paediatric drugs”. 10 (3), s. 719–32, 2001. PMID 11706923. 
  2. 2,0 2,1 Lehmkuhl U., Lehmkuhl G. [School truancy. A heterogeneous disturbing picture]. „Bundesgesundheitsblatt, Gesundheitsforschung, Gesundheitsschutz”. 9 (47), s. 890–5, wrzesień 2004. doi:10.1007/s00103-004-0899-z. PMID 15378177. 
  3. King NJ., Bernstein GA. School refusal in children and adolescents: a review of the past 10 years.. „Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry”. 2 (40), s. 197–205, luty 2001. PMID 11211368. 
  4. S. T. Szabo, C. Montigny, P. Blier. Modulation of noradrenergic neuronal firing by selective serotonin reuptake blockers. „British journal of pharmacology”, s. 568–71, Feb 1999. doi:10.1038/sj.bjp.0702343. PMID 10188964. 
  5. Overmeyer S., Blanz B., Schmidt MH., Rose F., Schmidbauer M. [School refusal--a catamnestic study on the diagnostic concept ov "school phobia" and "school anxiety"]. „Zeitschrift für Kinder- und Jugendpsychiatrie”. 1 (23), s. 35–43, marzec 1995. PMID 7771122. 
  6. Mouren MC., Delorme R. [School phobia or school refusal: controversial concepts]. „Bulletin de l'Académie nationale de médecine”. 8 (190), s. 1629–39; discussion 1639–41, listopad 2006. PMID 17650748. 
  7. Le Heuzey MF. [School phobia or school refusal?]. „La Revue du praticien”. 7 (58), s. 741–4, kwiecień 2008. PMID 18546645. 

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.