Genisteina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Genisteina
Genisteina
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C15H10O5
Masa molowa 270,24 g/mol
Wygląd białożółty proszek, bez zapachu[2]
Identyfikacja
Numer CAS 446-72-0
PubChem 5280961[4]
DrugBank DB01645[3]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Genisteinaorganiczny związek chemiczny z grupy flawonoidów (dokładniej izoflawonoidów). Występuje w roślinach z rodziny Fabaceae (bobowate), w tym w ziarnie soi (Soiae semen). W roślinach występuje w postaci wolnej (jako aglikon) lub związana glikozydowo (genistyna).

Działanie przeciwrobacze[edytuj | edytuj kod]

Tradycyjnym środkiem zwalczającym pasożyty używanym przez plemiona indyjskie jest wyciąg z kory bulwy rośliny strączkowej Felmingia vestita, w którym za przeciwrobaczą skuteczność wyciągu odpowiedzialna jest genisteina[6]. Wykazano istotną skuteczność preparatu przeciwko pasożytom przewodu pokarmowego drobiutasiemcowi Raillietina echinobothrida, przywrze Fasciolopsis buski pasożytującej na świni i człowieku[7] oraz motylicy wątrobowej (przywrze atakującej przewód pokarmowy owiec i ludzi)[8]. Działanie przeciwrobacze genisteiny wiązane jest z hamowaniem glikolizy i glikogenolizy[9] oraz zaburzaniu sygnalizacji zależnej od jonów Ca2+ oraz poziomu NO w pasożytach[10][11]. Wykazano działanie toksyczne genisteiny i jej pochodnych Rm6423 i Rm6426 wobec pasożytów ludzkich - tasiemców z rodzaju bąblowców, np. Echinococcus multilocularis i E. granulosus[12].

Działanie na komórki ludzkie[edytuj | edytuj kod]

Genisteina ma właściwości cytostatyczne i cytotoksyczne wobec komórek, zarówno zdrowych, jak i nowotworowych. Mechanizmów tych działań dopatruje się w hamowaniu aktywności kinaz tyrozynowych przekazujących sygnały do wzrostu komórek oraz topoizomerazy II) – białka odpowiedzialnego za stabilność DNA[13]. Może kierować w ten sposób komórki na szlak apoptotyczny. Właściwość ta może być uznana za korzystną w przypadku leczenia chorób nowotworowych. Z drugiej strony jej działanie może być szkodliwe dla komórek zdrowych. Tak jak inne flawonoidy wpływające na topoizomerazy, może działać mutagennie, np. powoduje pęknięcia DNA w genie MLL, którego mutacje są częste w ostrych białaczkach[14][15]. Takie działanie wykazano w komórkach macierzystych krwi traktowanych flavonoidami in vitro.[16] Wysoki poziom flawonoidów w diecie kobiet ciężarnych jest podejrzewany o zwiększanie ryzyka wystąpienia u niemowląt ostrych białaczek szpikowych (AML) stanowiących ok. 15% z całkowitej zachorowalności niemowląt na białaczki (34/milion urodzeń w USA)[17][18][19].

Zespół Sanfilippo[edytuj | edytuj kod]

Z badań wykonanych w zespole Grzegorza Węgrzyna (Katedra Biologii Molekularnej Uniwersytetu Gdańskiego) wynika, że genisteina powoduje zmniejszenie kumulowania glikozoaminoglikanów, których rozkład jest zaburzony w chorobie Sanfilippo. Z badań in vitro, na zwierzętach oraz badań klinicznych wynika, że postęp tej choroby może być znacznie spowolniony lub zahamowany przez stosowanie odpowiedniej dawki genisteiny[20][21][22].

Działanie hormonopodobne[edytuj | edytuj kod]

Genisteina należy do fitoestrogenów – wykazuje powinowactwo do receptorów beta-estrogenowych i może je pobudzać (działanie agonistyczne) lub hamować (działanie antagonistyczne). Właściwości te mają znaczenie w prewencji nowotworów piersi u kobiet i gruczołu krokowego u mężczyzn.

Ze względu na swoje właściwości hormonopodobne jest związkiem stosowanym w zapobieganiu efektom przekwitania u kobiet. Dieta osób zamieszkujących kraje Dalekiego Wschodu jest bogata w nasiona soi (a także przetwory sojowe, np. tofu), co prawdopodobnie sprawia że objawy okresu przekwitania kobiet zamieszkujących te kraje są mniej nasilone[potrzebne źródło].

Na po podstawie badan in vitro oraz in vivo stwierdzono że genisteina może także przyśpieszać wzrost niektórych rodzajów raka piersi[23] oraz zmniejszać ich wrażliwość na tamoksifen oraz letrozol - podstawowe leki stosowane w terapii tych nowotworów.[24][25].

Przypisy

  1. Genisteina (ang.) w bazie ChemIDplus. United States National Library of Medicine. [dostęp 2012-09-01].
  2. 2,0 2,1 2,2 Genisteina (ang.). The Chemical Database. The Department of Chemistry, University of Akron. [dostęp 2012-09-01].
  3. 3,0 3,1 Genisteina – karta leku (DB01645) (ang.). DrugBank.
  4. Genisteina – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  5. 5,0 5,1 Genisteina (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski.
  6. V. Tandon, P. Pal, B. Roy, HS. Rao i inni. In vitro anthelmintic activity of root-tuber extract of Flemingia vestita, an indigenous plant in Shillong, India. „Parasitol Res”. 83 (5), s. 492-498, 1997. PMID 9197399. 
  7. PK. Kar, V. Tandon, N. Saha. Anthelmintic efficacy of Flemingia vestita: genistein-induced effect on the activity of nitric oxide synthase and nitric oxide in the trematode parasite, Fasciolopsis buski. „Parasitol Int”. 51 (3), s. 249-257, 2002. PMID 12243779. 
  8. E. Toner, GP. Brennan, K. Wells, JG. McGeown i inni. Physiological and morphological effects of genistein against the liver fluke, Fasciola hepatica. „Parasitology”. 135 (10), s. 1189-1203, 2008. doi:10.1017/S0031182008004630. PMID 18771609. 
  9. B. Das, V. Tandon, N. Saha. Anthelmintic efficacy of Flemingia vestita (Fabaceae): alteration in the activities of some glycolytic enzymes in the cestode, Raillietina echinobothrida. „Parasitol Res”. 93 (4), s. 253-261, 2004. doi:10.1007/s00436-004-1122-8. PMID 15138892. 
  10. B. Das, V. Tandon, N. Saha. Effect of isoflavone from Flemingia vestita (Fabaceae) on the Ca2+ homeostasis in Raillietina echinobothrida, the cestode of domestic fowl. „Parasitol Int”. 55 (1), s. 17-21, 2006. doi:10.1016/j.parint.2005.08.002. PMID 16198617. 
  11. B. Das, V. Tandon, LM. Lyndem, AI. Gray i inni. Phytochemicals from Flemingia vestita (Fabaceae) and Stephania glabra (Menispermeaceae) alter cGMP concentration in the cestode Raillietina echinobothrida. „Comp Biochem Physiol C Toxicol Pharmacol”. 149 (3), s. 397-403, 2009. doi:10.1016/j.cbpc.2008.09.012. PMID 18854226. 
  12. A. Naguleswaran, M. Spicher, N. Vonlaufen, LM. Ortega-Mora i inni. In vitro metacestodicidal activities of genistein and other isoflavones against Echinococcus multilocularis and Echinococcus granulosus. „Antimicrob Agents Chemother”. 50 (11), s. 3770-3778, 2006. doi:10.1128/AAC.00578-06. PMID 16954323. 
  13. SM. Morris, GS. Akerman, AR. Warbritton, RE. Patton i inni. Effect of dietary genistein on cell replication indices in C57BL6 mice.. „Cancer Lett”. 195 (2), s. 139-45, Jun 2003. PMID 12767521. 
  14. MJ. Thirman, HJ. Gill, RC. Burnett, D. Mbangkollo i inni. Rearrangement of the MLL gene in acute lymphoblastic and acute myeloid leukemias with 11q23 chromosomal translocations.. „N Engl J Med”. 329 (13), s. 909-14, 1993. doi:10.1056/NEJM199309233291302. PMID 8361504. 
  15. R. Strick, PL. Strissel, S. Borgers, SL. Smith i inni. Dietary bioflavonoids induce cleavage in the MLL gene and may contribute to infant leukemia.. „Proc Natl Acad Sci USA”. 97 (9), s. 4790-5, 2000. doi:10.1073/pnas.070061297. PMID 10758153. 
  16. S. Barjesteh van Waalwijk van Doorn-Khosrovani, J. Janssen, LM. Maas, RW. Godschalk i inni. Dietary flavonoids induce MLL translocations in primary human CD34+ cells.. „Carcinogenesis”. 28 (8), s. 1703-9, 2007. doi:10.1093/carcin/bgm102. PMID 17468513. 
  17. JA. Ross. Maternal diet and infant leukemia: a role for DNA topoisomerase II inhibitors?. „Int J Cancer Suppl”. 11, s. 26-8, 1998. PMID 9876473. 
  18. JA. Ross. Dietary flavonoids and the MLL gene: A pathway to infant leukemia?. „Proc Natl Acad Sci USA”. 97 (9), s. 4411-3, 2000. PMID 10781030. 
  19. LG. Spector, Y. Xie, LL. Robison, NA. Heerema i inni. Maternal diet and infant leukemia: the DNA topoisomerase II inhibitor hypothesis: a report from the children's oncology group.. „Cancer Epidemiol Biomarkers Prev”. 14 (3), s. 651-5, 2005. doi:10.1158/1055-9965.EPI-04-0602. PMID 15767345. 
  20. E. Piotrowska, J. Jakóbkiewicz-Banecka, S. Barańska, A. Tylki-Szymańska i inni. Genistein-mediated inhibition of glycosaminoglycan synthesis as a basis for gene expression-targeted isoflavone therapy for mucopolysaccharidoses.. „Eur J Hum Genet”. 14 (7), s. 846-852, 2006. doi:10.1038/sj.ejhg.5201623. PMID 16670689. 
  21. Marta Koton-Czarnecka: Genisteina w leczeniu choroby Sanfilippo. Puls Medycyny, 2006-09-06. [dostęp 2011-01-10].
  22. Grzegorz Wegrzyn: Stosowanie leku Soyfem w leczeniu choroby Sanfilippo. Apteka Wielkopolska. [dostęp 2011-01-10].
  23. Genistein induces enhanced growth promotion in ER-... [Carcinogenesis. 2010 - PubMed result]. [dostęp 2011-02-11].
  24. WG. Helferich, JE. Andrade, MS. Hoagland. Phytoestrogens and breast cancer: a complex story.. „Inflammopharmacology”. 16 (5), s. 219-26, Oct 2008. doi:10.1007/s10787-008-8020-0. PMID 18815740. 
  25. DA. Tonetti, Y. Zhang, H. Zhao, SB. Lim i inni. The effect of the phytoestrogens genistein, daidzein, and equol on the growth of tamoxifen-resistant T47D/PKC alpha.. „Nutr Cancer”. 58 (2), s. 222-9, 2007. doi:10.1080/01635580701328545. PMID 17640169.