Grzegorz Oświeciciel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Święty
Grzegorz Oświeciciel
Գրիգոր Լուսավորիչ
apostoł Armenii
biskup
męczennik
Tiridates III of Armenia-Baptism.jpg
Św. Grzegorz Oświeciciel chrzci króla Armenii Tyrydatesa III.
Data urodzenia ok. 240
Armenia
Data śmierci ok. 328
Kościół/
wyznanie
katolicki, prawosławny
Wspomnienie 30 września (kat.),
30 września/13 października (praw.)
Patron Kościoła ormiańskiego
Szczególne miejsca kultu Armenia, Neapol
Galeria ilustracji w Wikimedia Commons Galeria ilustracji w Wikimedia Commons

Grzegorz Oświeciciel (Luzarovicz), orm. Գրիգոր Լուսավորիչ, 'Grigor Lusarowicz', cs. Swiaszczennomuczenik Grigorij jepiskop, proswietitiel Wielikoj Armienii (ur. ok. 240, zm. ok. 326) – założyciel i patron Kościoła ormiańskiego, męczennik chrześcijański, apostoł Armenii[1], święty Kościoła katolickiego i prawosławnego.

Życie[edytuj | edytuj kod]

Życiorys Grzegorza Oświeciciela, powstały w V wieku, przepełniony jest legendami[1]. Na temat pochodzenia Grzegorza Oświeciciela funkcjonują w literaturze źródłowej dwie rozbieżne wersje.

Tradycja ormiańska

Według ormiańskiej wersji Agatangelosa urodził się ok. 257 jako syn Anaka, brata ormiańskiego króla Chosroesa I. W trakcie walk o władzę nad Armenią Anak zamordował Choroesa wraz z całą rodziną oprócz syna, młodego księcia Tirydatesa i córki Chosrowiducht. W wyniku tego Anak sam wraz z rodziną też został zamordowany, z wyjątkiem dwóch synów, z których dwuletni Grzegorz w porę został wysłany do Cezarei Kapadockiej, natomiast drugiego wywieziono do Persji.

Tradycja syryjska

Według syryjskiej wrsji Grzegorz był Grekiem z Kapadocji. Według obu przekazów Grzegorz wychował się, odebrał wykształcenie i ożenił się w Cezarei Kapadockiej[2].

W Cezarei Grzegorz został ochrzczony i wychowany jako chrześcijanin. Później wstąpił na służbę do króla Tirydatesa, ukrywszy przed nim swoje pochodzenie, pragnąc odkupić winy swojego ojca. Gdy okazało się, że Grzegorz jest chrześcijaninem, odmawiając złożenia ofiary pogańskim bogom, został wtrącony do lochu (Chor Wirap). Później król odkrył prawdziwą tożsamość Grzegorza i trzymał go w lochu przez 15 lat, poddając okrutnym torturom. W międzyczasie Tirydates dostał obłędu wkrótce po tym, gdy zamordował świętą, dziewicę Rypsymę, która nie chciała mu ulec. Siostra króla nakazała wówczas wypuścić św. Grzegorza, który przywrócił królowi zmysły. Po cudownym ozdrowieniu Tirydatesa wraz z całym dworem przyjął on chrzest i w 301 uczynił chrześcijaństwo religią państwową. W 302 Grzegorz został patriarchą Armenii. Pod koniec swego życia wycofał się z działalności publicznej i został pustelnikiem.

Grzegorzowi Oświecicielowi przypisuje się autorstwo listów i homilii co nie znajduje potwierdzenia w badaniach historyków[1].

Jego wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest 30 września[1].

Kościół prawosławny wspomina męczennika 30 września/13 października[a], tj. 13 października według kalendarza gregoriańskiego.

W ikonografii święty przedstawiany jest w biskupich szatach. Ma jasnokasztanową, przyprószoną siwizną brodę. Zazwyczaj w lewej ręce trzyma Ewangelię, prawą błogosławi.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Henryk Fros SJ, Franciszek Sowa: Księga imion i świętych. T. 2: D-G. Kraków: WAM, Księża Jezuici, 1997, s. 525-526. ISBN 83-7097-374-4.
  2. K. Stopka: Armenia christiana : unionistyczna polityka Konstantynopola i Rzymu a tożsamość chrześcijaństwa ormiańskiego (IV-XV w.). Kraków: PAU, 2002. ISBN 83-88857-34-7.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
-
Patriarcha Wielkiego Domu Cylicyjskiego
267-301
Następca
Chachig II