HMS Jupiter (1939)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
HMS Jupiter (F85)
HMS Jupiter (F85)
Historia
Stocznia Yarrow w Glasgow Szkocja
Położenie stępki 28 września 1937
Wodowanie 27 października 1938
 Royal Navy
Wejście do służby 16 czerwca 1939[1]
Los okrętu zatonął 27 lutego 1942 w bitwie na Morzu Jawajskim
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność standardowa: 1760 t
pełna: 2330 t
Długość 108,6 m
Szerokość 10,8 m
Zanurzenie 3,9 m
Napęd
2 turbiny parowe o mocy łącznej 40 000 KM,
2 kotły parowe Admiralicji,
2 śruby
Prędkość 36 w
Zasięg 5500 mil morskich przy 15 w
Uzbrojenie
6 x 120 mm (3xII),
4 x 40 mm plot (1xIV),
8 wkm 12,7 mm plot (2xIV),
10 wt (2xV), bg, 2 mbg
(stan na 1939 - szczegóły poniżej)
Załoga 218

HMS Jupiter - brytyjski niszczyciel okresu II wojny światowej, należący do typu J, w służbie w latach 1939-1942. Nosił znak taktyczny F85. W odróżnieniu od innych niszczycieli tego typu, służył także na Dalekim Wschodzie, gdzie został zatopiony 27 lutego 1942.

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Niszczyciele typu J/K/N.

Stępkę pod budowę okrętu położono 28 września 1937 w stoczni Yarrow & Company w Scotstoun w Glasgow we Szkocji, kadłub wodowano 27 października 1938. Okręt otrzymał nazwę od rzymskiego boga Jowisza (ang. Jupiter). Wszedł do służby w Royal Navy 16 czerwca 1939[1]. W tej samej stoczni zbudowano też niszczyciel HMS „Kipling” identycznego typu K.

Służba[edytuj | edytuj kod]

Morze Północne 1939-1940[edytuj | edytuj kod]

„Jupiter” wszedł do służby tuż przed wybuchem II wojny światowej, w skład 7. Flotylli Niszczycieli komandora Philipa Macka, bazującej po wybuchu wojny w ujściu rzeki Humber, jako część sił Humber Force, a następnie Home Fleet (Floty Metropolii). Przez pierwsze miesiące wojny niszczyciele flotylli patrolowały i pełniły służbę eskortową na Morzu Północnym. W kwietniu 1940 „Jupiter” wziął udział w kampanii w Norwegii, m.in. wychodząc w morze 7 kwietnia w kierunku Norwegii ze Scapa Flow w osłonie głównych sił floty adm. Forbesa (z okrętami liniowymi HMS „Rodney”, „Valiant” i „Repulse”). Po kampanii, „Jupiter” został przydzielony do 5. Flotylli Niszczycieli Home Fleet komandora Louisa Mountbattena.

31 sierpnia 1940 „Jupiter” pod flagą komandora Mountbattena wraz z HMS "Jackal", "Kelvin" i "Vortigern" osłaniał niszczyciele 20. Flotylli w akcji minowania wód holenderskich na północny zachód od Texel, podczas której utracono na niemieckich minach niszczyciele "Esk" i "Ivanhoe", a "Jupiter" brał udział w akcji holowania uszkodzonego HMS "Express".[2]

W nocy 11–12 października 1940 "Jupiter" wziął udział w operacji Medium, ostrzeliwując wraz z pancernikiem HMS "Revenge" i niszczycielami 5. Flotylli port w Cherbourgu. W nocy 17-18 października wraz z niszczycielami 5. Flotylli wziął udział w potyczce z niemieckimi niszczycielami "Hans Lody", "Karl Galster" i "Friedrich Ihn", bez strat po obu stronach.[3]

29 listopada 1940 wziął udział wraz z HMS "Javelin", "Kashmir", "Jackal", i "Jersey" w potyczce z niemieckimi niszczycielami "Karl Galster", "Hans Lody i "Richard Beitzen", urządzającymi rajd pod brytyjskie wybrzeże, podczas której uszkodzony został brytyjski niszczyciel "Javelin"[4].

29-30 grudnia 1940 osłaniał wraz z niszczycialami "Kashmir" i "Jersey" operację GQ stawiania min w Zatoce Biskajskiej przez stawiacz min HMS "Adventure".

Morze Śródziemne i Atlantyk 1941[edytuj | edytuj kod]

W styczniu 1941 "Jupiter" i "Jersey" zostały wysłane do Gibraltaru i między 6 a 11 lutego 1941 brały udział w operacji Grog, osłaniając Zespół H (okręty liniowe HMS Renown i HMS Malaya, lotniskowiec HMS "Ark Royal", krążownik HMS "Sheffield" i niszczyciele), atakujący 9 lutego porty włoskie w Genui (okręty artyleryjskie) i Livorno (lotnictwo pokładowe). 3 marca 1941 "Jupiter" powrócił do Wielkiej Brytanii[5].

W I połowie 1941 "Jupiter" został przydzielony do 6. Flotylli Niszczycieli Home Fleet. Brał udział w operacji przeciw niemieckiemu pancernikowi "Bismarck", eskortując pancerniki HMS "King George V" i "Rodney" już po starciu, 28 maja 1941. Brał następnie udział z niszczycielami HMS "Bedoiun" i "Tartar" oraz krążownikiem "Nigeria" w poszukiwaniu i przechwyceniu 28 czerwca 1941 niemieckiego statku rozpoznania pogodowego "Lauenberg" koło Jan Mayen.

We wrześniu "Jupiter" został przeniesiony do 14. Flotylli Niszczycieli Floty Śródziemnomorskiej w Aleksandrii, dokąd dopłynął, wokół Afryki, 25 września[6]. Nocą 21/22 października ostrzeliwał wraz z "Jervis" i "Kandahar" stanowiska artylerii koło Tobruku, a 23 października z "Napier", "Nizam" i "Hasty" bombardował Sollum[7].

Daleki Wschód 1941-1942[edytuj | edytuj kod]

W listopadzie 1941 "Jupiter" wraz z niszczycielem HMS "Encounter" został przydzielony do eskorty okrętów liniowych HMS "Prince of Wales" i "Repulse", przerzucanych na Daleki Wschód (Zespół G - Force G). 29 listopada niszczyciele przybyły do Kolombo na Cejlonie, następnie spotkały się z okrętami liniowymi na morzu i 2 grudnia 1941 przybyły do Singapuru. Dowódcą okrętu był wówczas kmdr ppor. Norman Thew.

W chwili przystąpienia Japonii do wojny po stronie Osi 7 grudnia 1941, "Jupiter" znajdował się w remoncie w Singapurze i nie wziął udziału w rajdzie Zespołu Z i bitwie pod Kuantanem. Wszedł następnie w skład międzynarodowego zespołu alianckiego ABDA, na wodach Indonezji. Używany był głównie w służbie eskortowej. 17 stycznia 1942, eskortując transportowiec wojska USS "Mount Vernon", wykrył w cieśninie Sunda japoński okręt podwodny I-60 (dawniej podawano I-160), atakując go najpierw bombami głębinowymi, a po jego uszkodzeniu i wypłynięciu oraz następującym pojedynku artyleryjskim, zatopił go ogniem dział[8]. Odniósł przy tym sam uszkodzenia dziobowych dział od ognia działa 120 mm japońskiego okrętu i zginęło trzech marynarzy[9]. 12-13 lutego eskortował atakowane przez lotnictwo statki ewakuujące uchodźców z Singapuru na Jawę[10], transportując ich także samemu na pokładzie.

Wziął udział w bitwie na Morzu Jawajskim, podczas której zatonął 27 lutego 1942 ok. 21.25 na własnej (holenderskiej) zagrodzie minowej, postawionej przez stawiacz min "Gouden Leeuw" u północnego wybrzeża Jawy, na pozycji 6°45′S 112°06′E/-6,750000 112,100000[8][11] (w starych publikacjach spotykana była błędna wersja o zatopieniu go przez japońskie okręty). Zginęło 96 członków załogi (dowódca ocalał). Część uratowanych trafiła później do japońskiej niewoli, gdzie część zginęła[12].

Dowódcy:

  • 1939-1940: Lt Cdr (kmdr ppor.) D. Wyburd
  • 1941-1942: Lt Cdr (kmdr ppor.) Norman V.J.T. Thew

Dane techniczne[edytuj | edytuj kod]

Opis okrętu i szczegółowe dane - zobacz Niszczyciele typu J/K/N

Uzbrojenie i wyposażenie:

Uwaga - dane dotyczące uzbrojenia odnoszą się ogólnie do okrętów typu J, daty zmian w przypadku konkretnego okrętu są orientacyjne.

  • 6 dział 120 mm QF Mk XII na podwójnych podstawach CP Mk XIX, osłoniętych maskami (3xII)
    • długość lufy: L/45 (45 kalibrów), donośność maksymalna 15.520 m, kąt podniesienia +40°, masa pocisku 22,7 kg
  • 1 działo plot 102 mm QF Mk V na podstawie HA Mk III (od 1940/41 zamiast aparatu torpedowego)
    • długość lufy: L/45, kąt podniesienia +80°, masa pocisku 14,06 kg
  • 4 automatyczne armaty przeciwlotnicze 40 mm Mk VIII ("pom-pom") poczwórnie sprzężone na podstawie Mk VII (1xIV)
  • 2-4 automatyczne działka plot 20 mm Oerlikon 20 mm (od 1941, ilość wzrastała) (2xI - 4xI zamiast wkm)
  • 8 wkm plot 12,7 mm Vickers Mk III (2xIV) (do 1941)
  • 10 wyrzutni torpedowych 533 mm w dwóch aparatach torpedowych PR Mk II (2xV), 10 torped Mk IX (od 1940/41 - 5 wyrzutni, 1xV)
  • 1 zrzutnia na 6 bomb i 2 miotacze bomb głębinowych (20-45 bomb głębinowych)

Wyposażenie

  • hydrolokator Asdic
  • system kierowania ogniem artylerii: dalocelownik (DCT) i główny dalmierz (na nadbudówce dziobowej)
  • radar dozoru ogólnego Typ 286 (od 1941, na głównym maszcie), później Typ 291
  • radar kierowania ogniem plot Typ 285 (od 1941, na stanowisku dalmierza)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • O. A. Rubanow (О. А. Рубанов): Eskadriennyje minonoscy Anglii wo Wtoroj Mirowoj wojnie. Czast 1 - 1925-1945 (Эскадренные миноносцы Англии во Второй Мировой войне. Часть 1. 1925-1945 гг.), seria Bojewyje Korabli Mira

Przypisy