Bismarck (1940)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bismarck
Bismarck w 1940 r.
Bismarck w 1940 r.
Klasa pancernik
Typ Bismarck
Historia
Stocznia Blohm + Voss
Położenie stępki 1 lipca 1936
Wodowanie 14 lutego 1939
 Kriegsmarine
Wejście do służby 24 sierpnia 1940
Los okrętu zatopiony 27 maja 1941
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność standardowa: 45 000 t
pełna: 53 000 t
Długość 251 m
Szerokość 36 m
Zanurzenie 9,33 m (max. 10,55 m)[1]
Prędkość 30 węzłów (51,8 km/h)
Napęd
3 turbiny Blohm & Voss o łącznej mocy 163 tys. KM, 3 śruby
Zasięg 9280 Mm przy 16 węzłach; 8870 Mm/19 w
Wyrzutnie torpedowe 6 wyrzutni torped 533 mm
Uzbrojenie
8 dział 380 mm
12 dział 150 mm
16 dział plot 105 mm
16 dział plot 37 mm
20 dział plot 20 mm
Opancerzenie
burty: 320 mm
pokład pancerny: 80-170 mm
pokład górny: 50 mm
Wyposażenie lotnicze
4 samoloty Arado Ar 196
Załoga 108 oficerów, 2500 marynarzy
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
„Bismarck” widok sylwetki

Bismarck – niemiecki pancernik z okresu II wojny światowej. Główna jednostka liczącego dwa okręty typu Bismarck.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Budowę okrętu rozpoczęto 1 lipca 1936 roku w stoczni Blohm und Voss w Hamburgu, jako budowę nr 509. Okręt zwodowano w dniu 14 lutego 1939 roku[2]. Pancernik „Bismarck” wszedł do służby w Kriegsmarine 24 sierpnia 1940 roku. Jego dowódcą został komandor Ernst Lindemann. 28 września 1940 „Bismarck” wyszedł w swój pierwszy rejs do Gotenhafen (okupacyjna nazwa Gdyni), która miała być jego głównym portem postojowym. Okręt został przeznaczony wraz ze „Scharnhorstem”, „Gneisenau”, „Prinz Eugenem” i „Tirpitzem” do działań krążowniczych przeciwko konwojom zaopatrzeniowym[2]. Zasadniczo ciężkie okręty niemieckie miały zakaz podejmowania walki z równoważnym przeciwnikiem w postaci pancerników i krążowników Royal Navy.

Operacja Rheinübung i pościg za pancernikiem[edytuj | edytuj kod]

Rozkazem z 22 kwietnia 1941 roku dowódca flotylli admirał Günther Lütjens[2] nakazał rozpoczęcie akcji Rheinübung („Ćwiczenia reńskie”)[2]. Okręt flagowy dowódcy floty „Bismarck” i „Prinz Eugen” miały przebić się na północny Atlantyk i niszczyć aliancki tonaż. 5 maja na pokład okrętu wszedł Hitler, który wiązał duże nadzieje z okrętem.

Grupa operacyjna – pancernik, ciężki krążownik i eskorta niszczycieli – wyszła w morze 19 maja, biorąc kurs na Cieśniny Duńskie. 21 maja okręty zacumowały w fiordzie w Bergen, gdzie zostały wykryte przez samoloty RAF[2]. Do wykrycia i zniszczenia niemieckiej grupy dowódca Home Fleet admirał sir John Tovey wyznaczył armadę w skład, której wchodziły jednostki: HMS „Prince of Wales”, „King George V”, „Hood”, „Repulse” i „Victorious”.

22 maja niemieckie pancerniki wyszły ponownie w morze kierując się na północ, na tzw. Drogę Duńską. 23 maja lewą burtą minęły Islandię, osiągając granicę lodów, i obrały kurs na południe. Podczas tego manewru „Bismarck” został dostrzeżony przez brytyjski ciężki krążownik HMS „Suffolk” i wezwany potem do pomocy HMS „Norfolk”, do którego „Bismarck” otworzył nieskuteczny ogień. 24 maja doszło do spotkania grupy niemieckiej z „Hoodem” i „Prince of Wales”. W trakcie pojedynku artyleryjskiego został zatopiony największy ówczesny brytyjski okręt „Hood”, a „Prince of Wales” został uszkodzony[2], natomiast „Bismarck” został trafiony trzema pociskami kalibru 356 mm. Uszkodzenia spowodowały m.in. ograniczenie maksymalnej prędkości[2] „Bismarcka” do 28 węzłów. Lütjens postanowił płynąć do portu w St. Nazaire i odkomenderował „Prinz Eugena” do prowadzenia samodzielnych działań. „Prinz Eugen” wziął kurs na Brest, do którego bezpiecznie dopłynął 1 czerwca. Mimo licznych manewrów „Bismarckowi” nie udawało się zerwać kontaktu z brytyjskimi jednostkami, które były wyposażone w radary. „Bismarck” stoczył krótką potyczkę z „Prince of Wales” oraz z samolotami z lotniskowca „Victorious”. W pościg za „Bismarckiem”, prócz okrętów już zaangażowanych w działania, Admiralicja brytyjska rzuciła wszystkie jednostki operujące w tej partii akwenu: pancerniki HMS „Rodney” i „Ramillies”, krążownik liniowy „Renown”, lotniskowiec „Ark Royal”, krążowniki „Sheffield”, „London”, „Edinburgh” i grupę 21 niszczycieli.

Mimo tak licznego pościgu 25 maja udało się „Bismarckowi” wymanewrować okręty brytyjskie i zerwać kontakt z pościgiem. Przez 31 godzin „Bismarck” płynął niezauważony w kierunku francuskich portów. Dopiero 26 maja o 10:30, kiedy to wysłany z pokładu „Bismarcka” długi sygnał radiowy został namierzony przez załogę latającej łodzi Catalina[2], a „Sheffield” nawiązał kontakt wzrokowy z niemieckim pancernikiem o godz. 17:40. Admirał Tovey rozkazał samolotom z „Ark Royal” wykonanie ataku torpedowego. Atak samolotów torpedowych Swordfish okazał się skuteczny; jedna z torped trafiła w stery „Bismarcka”, który stracił zdolność do manewrowania[2]. Na pomoc „Bismarckowi” wysłano U-Booty operujące w Zatoce Biskajskiej. Około 22:30 najpierw polski niszczyciel ORP „Piorun”, a potem angielski „Zulu” odkryły „Bismarcka”. 27 maja o godzinie 08:43 dowódcy „King George V” i „Rodneya” zobaczyli uszkodzonego „Bismarcka”. Do tych okrętów dołączyły jeszcze „Norfolk” i ciężki krążownik HMS „Dorsetshire”. Wywiązała się zażarta bitwa. O godzinie 09:31 ciężka artyleria na „Bismarcku” zamilkła. Anglicy wstrzymali ogień o 10:16. O godzinie 10:25 ciężki krążownik „Dorsetshire” odpalił w stronę pancernika 2 torpedy, a w chwilę potem trzecią. Dziesięć minut później „Bismarck” zaczął pogrążać się w morzu, po czym przewrócił się do góry stępką i zatonął. Z 2222[2] zaokrętowanych na „Bismarcku” marynarzy uratowało się 115 rozbitków[2] oraz maskotka załogi – duży, czarny kot, który ostatecznie przeżył „swój” pancernik o niemal półtorej dekady.

Według relacji części członków załogi „Bismarcka”, po godz. 10 komandor podporucznik Gerhard Junack otrzymał rozkaz samozatopienia okrętu, w następstwie czego założył i ok. 10.20 odpalił w siłowni pancernika ładunki wybuchowe, które spowodowały zalewanie kadłuba wodą i w konsekwencji zatonięcie okrętu. Teza o samozatopieniu „Bismarcka” jest kontrowersyjna, liczni autorzy nie dają wiary tym relacjom, lecz podzielają ją na podstawie analizy możliwych przyczyn zatonięcia m.in. W. Garzke i R. Dulin[3].

Pancernik „Bismarck” jest jednym z niewielu okrętów liniowych, które uwiecznione zostały w utworach muzycznych. W przypadku „Bismarcka” chodzi o balladę country&western pt. „Sink the Bismark!”, wykonywaną m.in. przez Johnny’ego Hortona i Blues Brothers.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Bismarck Technical Data and Battleship Comparison. [dostęp 2011-11-11].
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 Richard Overy: Trzecia Rzesza Historia Imperium. s. 245.
  3. William H. Garzke, Jr., Robert O. Dulin, Jr.: Battleships: axis and neutral battleships in World War II. Annapolis, Md.: Naval Institute Press, 1985, s. 210-246. ISBN 0-87021-101-3.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Plany modelarskie[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]