Henryk Siemiradzki

Henryk Siemiradzki
Henryk Siemiradzki, ok. 1875
Data i miejsce urodzenia	24 października 1843 Nowobiełgorod
Data i miejsce śmierci	23 sierpnia 1902 Strzałków
Narodowość	polska
Dziedzina sztuki	malarstwo
Styl	akademizm
Ważne dzieła	Pochodnie Nerona kurtyna Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie kurtyna Teatru Miejskiego we Lwowie
Galeria w Wikimedia Commons

autograf malarza

Henryk Hektor Siemiradzki (znany w Rosji jak Genrich Ippolitowicz Siemiradski, Генрих Ипполитович Семирадский; ur. 24 października 1843 w Nowobiełgorodzie, zm. 23 sierpnia 1902 w Strzałkowie) – polski malarz, przedstawiciel akademizmu.

Życiorys

Jego rodzicami byli Hipolit i Michalina z Pruszyńskich (siostra Anny Ciundziewickiej). Ojciec Henryka był wysokim oficerem armii Imperium Rosyjskiego, jednak dzieci zostały wychowane w tradycji polskiej, katolickiej. Na życzenie ojca ukończył Wydział Matematyczno-Przyrodniczy Uniwersytetu Charkowskiego, uzyskując stopień kandydata nauk przyrodniczych na podstawie dysertacji "O instynkcie owadów". Następnie jednak rozpoczął studia malarskie na Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu. W 1871 ukończył studia i uzyskał 6-letnie stypendium rządowe. Wyjechał do Monachium, odwiedzając po drodze po raz pierwszy w życiu Kraków. W Monachium spotkał wielu polskich malarzy a wśród nich Józefa Brandta i Stanisława Witkiewicza.

W 1872 wyjechał do Włoch. Zwiedził Wenecję, Florencję, Neapol, miał okazję zobaczyć wybuch wulkanu Wezuwiusz, oraz Rzym, gdzie zamieszkał w pobliżu Placu Hiszpańskiego. W 1873 ożenił się ze swoją 18-letnią kuzynką Marią Pruszyńską z Koroleszczewicz nad Świsłoczą. Mieli czworo dzieci. W 1876 rodzina Siemiradzkich zamieszkała we własnej willi. W 1884 kupił dworek w Strzałkowie k. Radomska, gdzie przez wiele lat spędzał wraz z rodziną letnie wakacje. W 1901 zachorował, stracił mowę. Jesienią spotkał się jeszcze w Łodzi z Henrykiem Sienkiewiczem. Na krótko przed śmiercią, za zgodą lekarzy, wyjechał do Strzałkowa i tam zmarł.

Był członkiem wielu akademii europejskich. Tematykę swych dzieł czerpał z antyku. Malował monumentalne, teatralne kompozycje. W 1879 ofiarował obraz Pochodnie Nerona miastu Kraków, jako pierwszy obraz do krakowskiego Muzeum Narodowego.

Był autorem wielu obrazów a także kurtyn teatrów w Krakowie (1896) oraz we Lwowie (1900).

Został pochowany w krypcie zasłużonych na krakowskiej Skałce. Był kawalerem Legii Honorowej. Był członkiem honorowym Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.

Wybrane dzieła

• Amor i Psyche (1894), 51 × 33,7 cm, Lwowska Galeria Sztuki
• Chrystus i Samarytanka (1890), 106,5 × 184 cm, Lwowska Galeria Sztuki
• Chrystus w domu Marii i Marty (1886), Ermitaż, Sankt Petersburg
• Chrystus w domu Marii i Marty (1886), Lwowska Galeria Sztuki
• Cyganka (1877), 62 × 50 cm, Lwowska Galeria Sztuki
• Dirce chrześcijańska (1897), 263 × 534 cm, Muzeum Narodowe w Warszawie
• Krajobraz znad Świsłoczy (1873), Muzeum Narodowe w Krakowie
• Kurtyna Teatru Miejskiego w Krakowie (1892-94), Teatr im. Juliusza Słowackiego w Krakowie
• Kurtyna Teatru Miejskiego we Lwowie (1899-1901), Lwowski Narodowy Akademicki Teatr Opery i Baletu im. Salomei Kruszelnickiej
• Kuszenie św. Hieronima (1886), 74,5 × 179,5 cm
• Męczeństwo śś. Tymoteusza i Maury, jego żony (1885), Muzeum Narodowe w Warszawie
• Nieukończony autoportret (po 1876), Muzeum Narodowe w Krakowie
• Nimfa (1869), 153 × 156 cm, Lwowska Galeria Sztuki
• Nimfy wodne (po 1880), Muzeum Sztuki, Rjazań
• Odjazd z wyspy nocą (1890), 108 × 75 cm, Muzeum Narodowe w Warszawie
• Orfeusz w podziemiach (ok. 1880), Lwowska Galeria Sztuki
• Pochodnie Nerona (Świeczniki chrześcijaństwa) (1876), 385 × 704 cm, Muzeum Narodowe w Krakowie
• Portret Aleksandra Stankiewicza (przed 1892), 62 × 50 cm, Muzeum Narodowe w Warszawie
• Portret kobiety na palecie (1887),33 × 50 cm, Muzeum Narodowe w Warszawie
• Portret Ludwika Wodzickiego (1880), 122 × 84 cm, Muzeum Narodowe w Krakowie
• Portret matki artysty (1887), 33 × 25,5 cm, Muzeum Narodowe w Krakowie
• Portret ojca (1887), 33 × 25,5 cm, Muzeum Narodowe w Krakowie
• Projekt kurtyny teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie (1894), 60,3 × 90 cm, Muzeum Narodowe w Warszawie
• Rzymska sielanka (Łowienie ryb) (1879), 55,5 × 75 cm, Muzeum Narodowe w Warszawie
• Sadzawka Fauna (1881), 47 × 61,5 cm, Muzeum Narodowe w Warszawie
• Sąd Parysa. Pantomima na tarasie pałacu rzymskiego dostojnika (1892), 99 × 227 cm, Muzeum Narodowe w Warszawie
• Scena z życia pierwszych chrześcijan (ok. 1872), 37 × 63 cm, Muzeum Narodowe w Krakowie
• Sielanka, 20 × 17,5 cm, Lwowska Galeria Sztuki
• Sjesta patrycjusza (1881), 76 × 125 cm,
• Szkic do obrazu żebrak, 27,5 × 38,2 cm, Lwowska Galeria Sztuki
• Taniec wśród mieczów (1879-80), Galeria Trietiakowska, Moskwa
• U źródła (1898), 76 × 110 cm, Lwowska Galeria Sztuki
• Za przykładem bogów (1899), 75 × 120 cm, Lwowska Galeria Sztuki

Zobacz też

• Krypta Zasłużonych na Skałce
• Kurtyna Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie

Bibliografia

• Józef Dużyk, Henryk Siemiradzki. Życie i twórczość, Wrocław: Zakł. Nar. im. Ossolińskich, 1984 (Nauka dla Wszystkich ; nr 372), ISBN 83-04-01825-X
• Józef Dużyk, Siemiradzki. Opowieść biograficzna, Warszawa: LSW, 1986, ISBN 83-205-3727-4
• Wiesława Górska, Henryk Siemiradzki, Warszawa: Edipresse Polska, 2007, (Ludzie, Czasy, Dzieła ; 37), ISBN 978-83-7477-216-7
• Henryk Siemiradzki jakiego nie znamy. Wystawa daru otrzymanego od Rodziny Artysty, Kraków, Muzeum Narodowe, 1980.
• Anna Król, Henryk Siemiradzki (1843-1902), Stalowa Wola: Muzeum Regionalne, 2007, ISBN 978-83-923943-8-9
• Agnieszka Kuczyńska, Malowane kurtyny teatralne Henryka Siemiradzkiego, Lublin: Tow. Nauk. KUL, 2010, ISBN 978-83-7306-498-0
• Stanisław Roman Lewandowski, Henryk Siemiradzki, wyd. 2, Warszawa: Gebethner i Wolff, 1911.
• Maria Poprzęcka, Akademizm, wyd. 3, Warszawa: WAiF, 1989, ISBN 83-221-0448-0
• Franciszek Stolot, Henryk Siemiradzki, Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2001, (W Zwierciadle Sztuki), ISBN 83-70-2386-96
• Dmitrij Szelest, Lwowska Galeria Obrazów. Malarstwo polskie, Warszawa: Auriga, 1990, ISBN ISBN 83-221-0518-5

Linki zewnętrzne

• [1] Piotr Marek Stański o kurtynie Henryka Siemiradzkiego w Teatrze Wielkim (ob. Operze im. Sołomiji Kruszelnyćkiej) we Lwowie