Huta Szkła Kryształowego "Violetta"

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Huta Szkła Kryształowego „Violetta” Spółka Akcyjna
Forma prawna spółka akcyjna
Data założenia 2002 (wpis do KRS)
Lokalizacja Polska Polska
Siedziba 57-550 Stronie Śląskie
ul. Hutnicza 12
Numer KRS 0000138311
Branża hutnictwo szkła
brak współrzędnych
Brama główna HSK "Violetta"

Huta Szkła Kryształowego "Violetta" (dawniej niem. Oranienhütte) – huta szkła w miejscowości Stronie Śląskie w powiecie kłodzkim, woj. dolnośląskie zajmująca się wytwarzaniem ozdobnych, ręcznie zdobionych wyrobów ze szkła ołowiowego (kryształowego). Położona jest nad Białą Lądecką, na prawym jej brzegu u stóp Sowiej Kopy. Kontynuuje tradycje szklarskie dawnej Oranienhütte założonej w 1864 r. przez Franza Losky'ego. Do jej powstania przyczyniła się finansowo królewna Marianna Orańska, stąd jej dawna nazwa.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Założenie huty[edytuj | edytuj kod]

Dawna willa właściciela huty, Franza Losky'ego

Założyciel przybył do ówczesnego Seitenberg ze Szczytnej, także na ziemi kłodzkiej[1]. Lokalizację tę wybrał ze względu na łatwy w okolicy dostęp do kamienia kwarcowego, będącego surowcem do wytopu szkła. W miejscu tym 100 lat wcześniej istniała stara huta szkła. Nazwa Oranienhütte pochodziła od nazwiska Marianny Orańskiej, ówczesnej właścicielki tych ziem, od której Franz Losky odkupił ziemię pod budowę huty.

Działalność do 1945 r.[edytuj | edytuj kod]

Huta działała z powodzeniem, a jej wyroby cieszyły się dużym wzięciem. Na jej rozwój dobrze wpłynęło doprowadzenie do Strachocina linii kolejowej z Kłodzka w 1897 r. System pracy huty opierał się na organizacji, w której huta produkowała głównie półfabrykaty, a zdobieniem zajmowały się małe szlifiernie i chałupnicze warsztaty rozsiane w okolicy. Uszlachetnione wyroby trafiały z powrotem do huty, która zajmowała się ich sprzedażą[2]. Czas prosperity przerwała I wojna światowa. Poważnie ograniczono wtedy wielkość produkcji. W okresie międzywojennym sytuacja ekonomiczna nie poprawiła się, a dodatkowe kłopoty przyniósł w latach trzydziestych wielki kryzys ekonomiczny. Ostatnim właścicielem huty przed 1945 r. był Eberhardt Losky.

Czasy powojenne[edytuj | edytuj kod]

Najstarsze budynki przemysłowe huty

Po 1945 r. huta przeszła w polskie ręce razem z całą ziemią kłodzką. Już w 1946 r. uruchomiony został dział zdobienia, opierając produkcję na 89 pracownikach (jeszcze Niemcach) i na półfabrykatach z poniemieckich zapasów. Huta stała się własnością państwową.

Sklep zakładowy
Gablota z wyrobami huty

Rok 1948 to zatrudnienie 180 osób z czego 60% stanowili już Polacy. Z dniem 1 stycznia 1950 r. huta zaczęła podlegać, razem ze wszystkimi dolnośląskimi hutami, Centralnemu Zarządowi Przemysłu Szklarskiego i Ceramiki Szlachetnej z siedzibą w Sosnowcu. Zakład nosił wtedy nazwę "Zjednoczone Huty Szkła Okręgu Śląska Dolnego – Państwowa Huta Szkła Kryształowego w Stroniu Śląskim". Produkcja roczna w tym roku wyniosła 40 ton przy zatrudnieniu 230 osób.

Z czasem uruchomiono własny wytop i formowanie szkła. W 1951 r. rozpoczął wytop pierwszy piec i rozpoczęto najpierw od produkcji borowo-krzemowego szkła laboratoryjnego. Dwa lata później zainaugurowano produkcję dekoracyjnego szkła kryształowego oraz eksport wyrobów za granicę. W latach 50. rozpoczęto rozbudowę i modernizację zakładu, która trwała przez następne dziesięciolecia. Wybudowano m.in. nowy budynek zdobienia, magazyny półfabrykatów i wyrobów gotowych oraz polerownię chemiczną. Uporządkowano teren zakładu, zlikwidowano stare magazyny, a część starych pomieszczeń zaadoptowano do nowych celów. W 1961 r. w stanął tu pierwszy w Polsce wannowo-zmianowy piec do wytopu takiego szkła, który zaczęto wykorzystywać w miejsce starego pieca donicowego. Wprowadzono również produkcję szkła prasowanego, uruchomiono malarnię kryształów i piec do wypalania kryształów żółtopalonych. Zmechanizowano i zautomatyzowano niektóre procesy produkcyjne.

W roku 1970 huta zmieniała nazwę na Huta Szkła Kryształowego "Violetta" w Stroniu Śląskim, otrzymując żeńskie imię podobnie jak inne polskie huty szkła: "Irena" w Inowrocławiu, "Julia" w Szklarskiej Porębie. Wielkość produkcji na początku lat 70. wzrosła do 800 ton rocznie, co stanowiło rekord w skali kraju.

Do lat 80. XX w. zakład rozrósł się w poważnym stopniu – poczyniono wiele inwestycji produkcyjnych i technologicznych. Pewny zbyt i stałe zamówienia stanowiły o dobrej, jak na gospodarkę socjalistyczną, kondycji ekonomicznej. W 1980 r. huta zatrudniała 2200 pracowników i była największym pracodawcą w tej części ziemi kłodzkiej. W tym roku odnotowano rekordową produkcję 3500 ton szkła. Wybudowano oryginalny w kształcie Zakładowy Dom Kultury "Brylant", nowoczesną czterokondygnacyjną halę produkcyjną, dziesięciopiętrowy biurowiec, własną wieżę ciśnień oraz dużą stołówkę zakładową. Pracowników kształciła przyzakładowa szkoła zawodowa, a ze środków zakładu utrzymywano Klub Sportowy "Kryształ" Stronie Śląskie oraz zawodową straż pożarną. Huta była czołowym eksporterem kryształów w Polsce.

O potencjale ówczesnej huty świadczy również udział w latach 1983-1984 w budowie RTON Czarna Góra.

Po przemianach ustrojowych[edytuj | edytuj kod]

W roku 1990 wprowadzono produkcję szkła powlekanego, a w 1994 r. wyrobów wolnoformowanych, które nie wymagały zdobienia ani polerowania chemicznego. Odbiorcą tego szkła były firmy amerykańskie. W 1992 r. huta została przekształcona w spółkę akcyjną. Mimo zmieniającej się często kadry kierowniczej HSK systematycznie podupadała, nie radząc sobie we współczesnych warunkach wolnego rynku. Podejmowała się m.in. wykonywania szkieł sygnowanych obcą marką. W 2007 r. pracował w niej już tylko ok. 550 osób. Wyprzedaż większości nieruchomości, wyburzenia części budynków i zwolnień pracowniczych nie poprawiły sytuacji – huta w dalszym ciągu notowała słabe wyniki ekonomiczne. Planowano dalszą redukcję zatrudnienia i przejście na częściowe zdobienie automatyczne na zakupionych w Niemczech maszynach sterowanych komputerowo.

Marian Kwiecień i plajta huty[edytuj | edytuj kod]

W roku 2007 HSK "Violetta" odnotowała duże trudności finansowe, choć jeszcze w grudniu tego roku otrzymała nagrodę "Złoty Laur" raportu "Teleinfo 100" przyznawaną przedsiębiorstwom o najwyższym stopniu informatyzacji[3]. Wygaszono pierwszy piec produkcyjny z powodu trudności ze zbytem towaru. W maju 2008 r. sytuacja pogorszyła się do tego stopnia, że całkowicie wstrzymano produkcję szkła. W lipcu tego roku akcjonariusze huty, której 90,2% akcji należy do Huty Szkła Gospodarczego "Irena" (de facto do Mariana Kwietnia), podjęli decyzję o likwidacji firmy. Według dyrekcji "Ireny", na słabe wyniki finansowe złożyły się rosnące ceny energii elektrycznej i gazu, presja na podwyżki płac oraz systematyczne i znaczące umacnianie się złotego[4].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Hutę można było zwiedzać grupowo do 2007 r. W trakcie wycieczki z przewodnikiem trwającej ok. 1,5 godziny obserwowało się kolejne etapy produkcji szkła: wytopu ręcznego i mechanicznego, odprężania, obróbki półfabrykatów i ręcznego zdobienia wyrobów. Trasa kończyła się prezentacją gotowych wyrobów, które można było kupić w przyzakładowym sklepie. Zamówienia na wycieczki z przewodnikiem przyjmował miejscowy oddział PTTK. Obecnie z powodu likwidacji huta jest niedostępna dla zwiedzających.

  • szlak turystyczny żółty W pobliżu huty przechodzi żółty szlak turystyczny prowadzący ze Stronia Śląskiego do Bielic przez Łysiec.

Znani ludzie związani z HSK[edytuj | edytuj kod]

Z HSK "Violetta" współpracowali następujący znani projektanci i designerzy:

  • Witold Turkiewicz – twórca szkła unikatowego w stylu neosecesji; pracownia projektowa w HSK "Violetta" była w latach 1956-1957 jego pierwszym miejscem pracy po studiach,
  • Janusz Robaszewski – autor wielu projektów szkła produkowanego przez HSK do dzisiaj, wieloletni kierownik pracowni projektowej.

Ponadto wieloletnim dyrektorem huty był Kazimierz Drożdż, który w latach 1997-2005 był senatorem RP.

Przypisy

  1. Dzieje założycieli huty. W: Zarys rozwoju H.S.K. "Violetta" w Stroniu Śl. w latach 1864-1989. Stronie Śl.. [dostęp 2013-11-04].
  2. Zbigniew Horbowy wspomina [w:] Współczesne kłodzkie szkło artystyczne na tle..., s. 131-132.
  3. została uhonorowana Złotym Laurem raportu Teleinfo 100, prestiżową nagrodą przyznawaną dorocznie przedsiębiorstwom o najwyższym stopniu informatyzacji Huta Szkła Violetta liderem informatyzacji notatka w serwisie BiznesTrendy.pl, 2007-12,05], dostęp 2009-03-01
  4. Jest decyzja o likwidacji HSK Violetta, portal hutnictwo.wnp.pl, dostęp 2008-07-19

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stronie Śląskie zaprasza, broszura wydana przez Urząd Miejski w Stroniu Śląskim, Stronie Śląskie 2002, ISBN 83-911153-2-1
  • Współczesne kłodzkie szkło artystyczne na tle tradycji szklarstwa Ziemi Kłodzkiej (zbiorowe), Muzeum Ziemi Kłodzkiej, Kłodzko 1997, ISBN 83-904888-2-5

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Na mapach: 50°17′57″N 16°52′41″E/50,299167 16,878056