Iwan Kożedub

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Iwan Nikitowicz Kożedub
Иван Никитович Кожедуб
62 zwycięstw
Iwan Nikitowicz Kożedub
marszałek lotnictwa marszałek lotnictwa
Data i miejsce urodzenia 8 czerwca 1920
Ukraińska Socjalistyczna Republika Radziecka Obrażiewka, Ukraińska SRR
Data i miejsce śmierci 8 sierpnia 1991
Moskwa, ZSRR
Przebieg służby
Lata służby 19401991
Siły zbrojne Red star.svg - Armia Czerwona
Stanowiska d-ca 324. Dywizji Lotnictwa Myśliwskiego, I z-ca d-cy Lotnictwa Moskiewskiego Okręgu Wojskowego
Główne wojny i bitwy II wojna światowa:

wojna koreańska

Odznaczenia
Złota Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego Złota Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego Złota Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego
Order Lenina Order Lenina Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Aleksandra Newskiego (ZSRR) Order Wojny Ojczyźnianej I klasy (ZSRR) Order Czerwonej Gwiazdy Order Czerwonej Gwiazdy Order "Za Służbę Ojczyźnie w Siłach Zbrojnych ZSRR" II klasy (ZSRR) Order "Za Służbę Ojczyźnie w Siłach Zbrojnych ZSRR" III klasy (ZSRR) Medal za Zasługi Bojowe (ZSRR) Medal za Zdobycie Berlina Medal 100-lecia urodzin Lenina Medal za Zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 Medal 20-lecia zwycięstwa nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 Medal 30-lecia zwycięstwa nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 Medal 40-lecia zwycięstwa nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 Medal Weterana Radzieckich Sił Zbrojnych Medal "Za umacnianie braterstwa broni" Medal "20 lat Radzieckich Sił Zbrojnych" Medal "30 lat Radzieckich Sił Zbrojnych" Medal "40 lat Radzieckich Sił Zbrojnych" Medal "50 lat Radzieckich Sił Zbrojnych" Medal "60 lat Radzieckich Sił Zbrojnych" Medal "70 lat Radzieckich Sił Zbrojnych"
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Iwan Kożedub w Moskwie, 1944

Iwan Nikitowicz Kożedub, ros. Иван Никитович Кожедуб (ur. 8 czerwca 1920 w Obrażiewce, zm. 8 sierpnia 1991) – radziecki lotnik, czołowy aliancki as myśliwski II wojny światowej (największa liczba zwycięstw powietrznych spośród pilotów koalicji antyhitlerowskiej), marszałek lotnictwa ZSRR, deputowany do Rady Najwyższej ZSRR 2., 3., 4. i 5. kadencji, trzykrotny Bohater Związku Radzieckiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Z pochodzenia Ukrainiec, urodził się 8 czerwca 1920 we wsi Obrażiewka w obwodzie sumskim w Ukraińskiej SRR w rodzinie chłopskiej, jako najmłodszy z pięciorga dzieci. W 1940 ukończył technikum chemiczne i kurs pilotażu w aeroklubie. Wstąpił następnie do Armii Radzieckiej i w 1941 ukończył wojskową szkołę pilotażu, po czym służył w niej jako instruktor.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Po ataku Niemiec na ZSRR w czerwcu 1941 ewakuowany wraz ze szkołą do Azji Środkowej, zgłaszał jednak prośby przeniesienia na front. W końcu w listopadzie 1942 w stopniu sierżanta przydzielony do 240. pułku lotnictwa myśliwskiego (240 IAP) 302. dywizji myśliwskiej (302. IAD). W marcu 1943 wraz z dywizją trafił na Front Woroneski.

Pierwszy lot bojowy odbył 26 marca 1943, lecz bez sukcesów, a co więcej, jego myśliwiec Ła-5 (nr 75) został uszkodzony w walce, zdołał jednak wylądować. Następnie jego jednostka latała w składzie 5. Armii Powietrznej Frontu Stepowego. Pierwsze zwycięstwo Kożedub, już w stopniu podporucznika, uzyskał 6 lipca 1943 podczas bitwy pod Kurskiem, zestrzeliwując bombowiec Ju 87, następnego dnia drugi, a 9 lipca dwa myśliwce Bf 109. W sierpniu został dowódcą eskadry w 240. IAP.

4 lutego 1944 uzyskał tytuł Bohater Związku Radzieckiego, z Orderem Lenina i Złotą Gwiazdą, za 146 lotów bojowych i 20 zestrzelonych samolotów. W maju 1944 latał w stopniu kapitana na Ła-5FN (nr 14), będącym darem kołchoźnika W. Koniewa.

W lipcu Kożedub został zastępcą dowódcy 176. Gwardyjskiego Pułku Myśliwskiego (176 GIAP) 302. Dywizji, przezbrojonego na nowe myśliwce Ła-7 i latającego w składzie 16. Armii Powietrznej 1. Frontu Białoruskiego. Kożedub latał na samolocie o numerze 27. 19 sierpnia 1944 uzyskał drugą Złotą Gwiazdę za 256 lotów bojowych i 48 zestrzelonych samolotów.

Według danych rosyjskich 12 lutego 1945 Kożedub w parze z por. W. Gromakowskim podjął walkę z trzynastoma myśliwcami Fw 190 i zestrzelił trzy z nich, a jego boczny dwa. 19 lutego Kożedub strącił myśliwiec odrzutowy Me 262 (z I./KG(J)54). W walkach nad Berlinem 17 kwietnia zestrzelił dwa ostatnie Fw 190, zamykając "konto" wynikiem 62 oficjalnie uznanych samolotów niemieckich.

Okres powojenny[edytuj | edytuj kod]

Wojnę ukończył w stopniu majora, odbył 330 lotów bojowych i zestrzelił 62 samoloty, co stanowi najlepszy wynik wśród asów państw alianckich. Sam nie był ani razu zestrzelony. 18 sierpnia 1945 został odznaczony po raz trzeci Medalem Złotej Gwiazdy za osiągnięcia bojowe i odwagę.

Po wojnie służył nadal w Radzieckich Siłach Powietrznych. W 1949 ukończył Akademię Lotnictwa Wojskowego Czerwonego Sztandaru, a w 1956 Akademię Wojenną Sztabu Generalnego. W okresie wojny koreańskiej dowodził 324. Dywizją Lotnictwa Myśliwskiego (64. Korpusu Lotnictwa Myśliwskiego), walczącą w Korei, lecz jemu samemu zakazano latać bojowo.

W latach 1964–1971 był pierwszym zastępcą dowódcy Lotnictwa Moskiewskiego Okręgu Wojskowego. Od 1971 służył we władzach centralnych lotnictwa wojskowego, od 1978 w grupie generalnych inspektorów Ministerstwa Obrony ZSRR. W 1985 awansowany na stopień marszałka lotnictwa ZSRR. Od 1943 był członkiem KPZR. Był też członkiem prezydium centralnego komitetu Aeroklubu ZSRR (DOSAAF) i deputowanym do Rady Najwyższej ZSRR. Napisał książki: Służu Rodinie (Służę Ojczyźnie) i Wiernost' Otcziznie (Wierność Ojczyźnie).

Zmarł 8 sierpnia 1991 w Moskwie i tam został pochowany na cmentarzu Nowodziewiczym.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]