Język ajmara

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Aymara
Obszar Andy (Argentyna, Boliwia, Chile, Peru)
Liczba mówiących 2,2 miliona
Ranking poza pierwszą 100
Klasyfikacja genetyczna języki ajmara
*język ajmara
Pismo łacińskie
Status oficjalny
język urzędowy Boliwia, Peru
ISO 639-2 aym
ISO 639-3 aym
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
logo Wikipedii
Wikipedia w języku ajmara
WiktionaryPl.svg
W Wikisłowniku: Słownik języka ajmara
Słownik {{{z języka}}}-polski, polsko-ajmara online
Kolorem zielonym zaznaczony obszar, na którym ponad 90% ludzi posługuje się językiem Ajmara

Język ajmara (aymara) – język z rodziny ajmara, którym posługują się Indianie Ajmara. Ajmara niekiedy łączony jest z językiem keczua, tworząc wraz z nim tzw. subfylę keczumarańską[1]. Inną klasyfikację proponuje Ethnologue, traktując ajmara jako tzw. makrojęzyk na który składają się dwa główne języki: ajmara centralny (w Boliwii i innych krajach)[2] oraz ajmara południowy (w Peru)[3].

Obecnie językiem ajmara posługuje się ok. 2,8 mln osób, głównie w Andach[2][3], a w Peru oraz Boliwii jest jednym z języków urzędowych (obok hiszpańskiego i keczua).

Ajmara jest językiem aglutynacyjnym i, do pewnego stopnia, polisyntetycznym, z szykiem wyrazów SOV.

Fonologia[edytuj | edytuj kod]

Samogłoski[edytuj | edytuj kod]

Język ajmara posiada trzy samogłoski krótkie a, o, u, oraz odpowiadające im trzy samogłoski długie, zaznaczane w grafii za pomocą znaku umlautu: ä, ö, ü.

Spółgłoski[edytuj | edytuj kod]

Fonemy i grafemy języka ajmara
Wargowe Dziąsłowe Podniebienne Miękkopodniebienne Języczkowe
Zwarte proste p p t t tʃ ch k k q q
Zwarte przydechowe pʰ ph tʰ th tʃʰ chh kʰ kh qʰ qh
Zwarte ejektywne p' t' tʃʼ ch' k' q'
Szczelinowe s s x j χ x
nosowe m m n n ñ ñ
Boczne l l ʎ ll
Płynne w w r r y y

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

Dawna sugestia, że słowo „ajmara” pochodzi od słów „jaya” (starożytny) i „mara” (rok, czas) jest, z dużą dozą prawdopodobieństwa, błędna. Prawdziwa etymologia nazwy pozostaje niejasna. Informacje na ten temat można znaleźć w książce Lingüística Aimara napisanej przez szanowanego peruwiańskiego językoznawcę Rodolfo Cerrón-Palomino (2000: s. 34-36).

Niezwykłe cechy[edytuj | edytuj kod]

Język ajmara posiada szereg cech, które są cytowane jako niezwykłe. Na przykład ajmara jest podawany jako język używający logiki trójwartościowej (większość języków używa logiki dwuwartościowej). Umberto Eco w Ricerca della Lingua Perfetta Nella Cultura Europea (W poszukiwaniu idealnego języka w kulturze europejskiej) pisze o ajmara jako języku z niezwykła giętkością i zdolnością do neologizmów.

Przypisy

  1. Majewicz, Alfred F., Języki świata i ich klasyfikacja, s. 160.
  2. 2,0 2,1 Język ajmara (centralny) w katalogu Ethnologue: Languages of the World (ang.)
  3. 3,0 3,1 Język ajmara (południowy) w katalogu Ethnologue: Languages of the World (ang.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Alfred F. Majewicz: Języki świata i ich klasyfikacja. Warszawa: PWN, 1989. ISBN 83-01-08163-5.
  • Ludy i języki świata. pod red. Krystyny Damm i Aldony Mikusińskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000, seria: PWN Leksykon. ISBN 83-01-13070-9.