Język ajmara

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Aymara
Obszar Andy (Argentyna, Boliwia, Chile, Peru)
Liczba mówiących 2,2 miliona
Ranking poza pierwszą 100
Klasyfikacja genetyczna języki ajmara
*język ajmara
Pismo łacińskie
Status oficjalny
język urzędowy Boliwia, Peru
Regulowany przez  ?
Kody języka
ISO 639-1 brak
ISO 639-2 aym (makrojęzyk)
ISO 639-3 ayr (centralny)

ayc (południowy)

W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
logo Wikipedii
Wikipedia w języku ajmara
WiktionaryPl.svg
W Wikisłowniku: Słownik języka ajmara
Słownik {{{z języka}}}-polski, polsko-ajmara online

Język ajmara (aymara) – język z rodziny ajmara, którym posługują się Indianie Ajmara. Ajmara niekiedy łączony jest z językiem keczua, tworząc wraz z nim tzw. subfylę keczumarańską[1]. Inną klasyfikację proponuje Ethnologue, traktując ajmara jako tzw. makrojęzyk na który składają się dwa główne języki: ajmara centralny (w Boliwii i innych krajach) oraz ajmara południowy (w Peru).

Obecnie językiem ajmara posługuje się ok. 2,2 mln osób, głównie w Andach, a w Peru oraz Boliwii jest jednym z języków urzędowych (obok hiszpańskiego i keczua).

Ajmara jest językiem aglutynacyjnym i, do pewnego stopnia, polisyntetycznym, z szykiem wyrazów SOV.

Fonologia[edytuj | edytuj kod]

Samogłoski: Język ajmara posiada trzy samogłoski krótkie a, o, u, oraz odpowiadające im trzy samogłoski długie, zaznaczane w grafii za pomocą znaku umlautu: ä, ö, ü.

Spółgłoski:

Fonemy i grafemy języka ajmara
Wargowe Dziąsłowe Podniebienne Miękkopodniebienne Języczkowe
Zwarte proste p p t t č ch k k qʔ q
Zwarte przydechowe p<sup>h</sup> ph t<sup>h</sup> th č<sup>h</sup> chh k<sup>h</sup> kh q<sup>h</sup> qh
Zwarte ejektywne p<sup>ʔ</sup> p' t<sup>ʔ</sup> t' č<sup>ʔ</sup> ch' k<sup>ʔ</sup> k' q<sup>ʔ</sup> q'
Szczelinowe s s x j χ x
nosowe m m n n ñ ñ
Boczne l l ʎ ll
Płynne w w r r y y

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

Dawna sugestia, że słowo "ajmara" pochodzi od słów "jaya" (starożytny) i "mara" (rok, czas) jest, z dużą dozą prawdopodobieństwa, błędna. Prawdziwa etymologia nazwy pozostaje niejasna. Informacje na ten temat można znaleźć w książce Lingüística Aimara napisanej przez szanowanego peruwiańskiego językoznawcę Rodolfo Cerrón-Palomino (2000: s. 34-6).

Kolorem zielonym zaznaczony obszar, na którym ponad 90% ludzi posługuje się językiem Ajmara

Niezwykłe cechy[edytuj | edytuj kod]

Język ajmara posiada szereg cech, które są cytowane jako niezwykłe. Na przykład, ajmara jest podawany jako język używający logiki trójwartościowej (większość języków używa logiki dwuwartościowej). Umberto Eco w Ricerca della Lingua Perfetta Nella Cultura Europea (W poszukiwaniu idealnego języka w kulturze europejskiej) pisze o ajmara jako języku z niezwykła giętkością i zdolnością do neologizmów.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Majewicz, Alfred F., Języki świata i ich klasyfikacja, PWN, Warszawa, 1989, ISBN 83-01-08163-5

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Majewicz, Alfred F., Języki świata i ich klasyfikacja, str. 160