Jaźwce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Jaźwce (także Jaźwice, Jażwice, Yazowcze, Jazwicze[1]) − nieistniejąca już wieś, położona na terenie dzisiejszych Katowic. Funkcjonowała ona prawdopodobnie na terenie dzisiejszego Muchowca, wyludniła się i przestała istnieć[2]. Wieś jest również utożsamiana przez historyków z dzisiejszym Janowem[3].

Nazwa wsi Jaźwice powstała od nazwy oznaczającej borsuka[2]. Wieś była typową osadą leśną, leżącą w głębi lasu[3].

Najstarsza informacja na temat osady Jaźwce pochodzi z dokumentu księcia opawsko-raciborskiego Mikołaja[4] z 15 grudnia 1360, potwierdzającego Ottonowi z Pilicy własność wsi Jaźwce, Załęże, Bogucice i miasta Mysłowice[5][6][7][8].

Fragment dokumentu darowizny:

Quote-alpha.png
Mikołaj z Bożej łaski Książę Opawski i Raciborski wszystkim do wiadomości [...], że mu miłe i wierne służby, które umiłowany i szlachetny rycerz Otto, zwany de Pylcz, nieprzerwanie pełni [...] wynagrodzić pragnąc, jemu oraz dziedzicom i prawym następcom jego te wsie [...] to jest wieś Jazwicze i wieś Zalenze, z dziedzictwa ojcowskiego jemu bezspornie należące, podobnie i wieś Boguczyce z wsią Rozdzen i z miastem Myslowicze [...] dajemy, zezwalamy i darujemy[9].

W 1517 książę cieszyński sprzedał i wydzielił państwo pszczyńskie Aleksemu Turzo. W dokumencie sprzedaży wystawiony w języku czeskim 21 lutego 1517 we Frysztacie jest wymieniona wieś Yazowcze[10].:

Quote-alpha.png
[...] wes Bohuticze, wes pusta Yazowcze [...] kuznicze druha w Bohuticz[11].

Kolejną informacją o wsi jest akt sprzedaży przez Jana Turzo dóbr mysłowickich Stanisławowi Salomonowi, wystawiony 22 lutego 1536. W skład dóbr mysłowickich wchodziły: miasto Mysłowice, wsie Roździeń i Bogucice (wraz z Kuźnicą Bogucką), wsie Załęże, Brzezinka, Brzęczkowice i Dziećkowice. Pojawia się także wzmianka o trzech niezamieszkanych ("pustych") wsiach − Jaźwce, Koziniec i Szopienice[11].

Od wieku XVII o wsi nie ma wzmianek w dokumentach pisanych.

Wieś pojawia się w opowiadaniu Władysława Zejera Z kuźnicy rodem, wydanej w 1990. Opisana jest tam sytuacja w szkole pod koniec XVI wieku; dzieci wymieniają puste wsie dookoła Bogucic[12]:

Quote-alpha.png
Ignaś Czupryna wstał i powiedział:
Milowice, panie rektorze.
- Bene – odparł rektor i narysował obok Bogucic prostokącik z literą M.
- Dalej, jakie są pustki?
- Mała Dąbrówka – odezwał się Pawełek
- I dalej?
Posypały się nazwy: Roździeń, Szopienice, Koziniec, Jaźwiec, Brwinów, Ligota, Wilcze Kąty i Kamionka.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Muzeum Historii Katowic: Katowice przed nadaniem praw miejskich (pol.) www.mhk.katowice.pl [dostęp 2011-09-04]
  2. 2,0 2,1 Urząd Miasta Katowice: Protokół z LXIV sesji Rady Miasta Katowice z dnia 13 września 2010 r. (pol.) www.bip.um.katowice.pl [dostęp 2011-09-04]
  3. 3,0 3,1 Emanuel Wilczok: Janów: od osady leśnej do gminy wielkoprzemysłowej. Katowice: Księgarnia św. Jacka, 1991, s. 6.
  4. Andrzej Plewako: Działalność Kuźnicy Boguckiej w Katowicach. Katowice: Katowickie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne, 1985, s. 6.
  5. Lech Szaraniec, Andrzej Złoty: Narodziny miasta Katowice. Katowice: Drukarnia Archidiecezjalna w Katowicach, 2006, s. 89-90. ISBN 978-83-60367-23-0. ISBN 83-60367-23-X.
  6. Kalendarium historii Mysłowic (pol.) www.myslowice.pl [dostęp 2011-09-04]
  7. Otto z Pilczy i Jadwiga z Melsztyna (pol.) www.jura-pilica.com [dostęp 2011-09-04]
  8. Księstwo raciborskie we władaniu Przemyślidów opawskich (pol.) www.viapoland.com [dostęp 2011-09-04]
  9. Jerzy Moskal: ... Bogucice, Załęże et nova villa Katowice – Rozwój w czasie i przestrzeni. Katowice: Wydawnictwo Śląsk, 1993, s. 14. ISBN 83-85831-35-5.
  10. Ludwik Musioł. Dokument sprzedaży księstwa pszczyńskiego z dn. 21. lutego 1517 R.. „Roczniki Towarzystwa Przyjaciół Nauk na Śląsku”. R. 2, s. 235–237, 1930. Katowice: nakł. Towarzystwa ; Drukiem K. Miarki. 
  11. 11,0 11,1 Jerzy Moskal: ... Bogucice, Załęże et nova villa Katowice – Rozwój w czasie i przestrzeni. Katowice: Wydawnictwo Śląsk, 1993, s. 16. ISBN 83-85831-35-5.
  12. Władysław Zejer: Z kuźnicy rodem. Katowice: Katowickie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne, 1990, s. 115.