Jablonec nad Nysą
| Jablonec nad Nysą | |||||
 Nowy ratusz |
|||||
|
|||||
| Państwo |  Czechy |
||||
| Kraj | liberecki | ||||
| Burmistrz | Petr Beitl[1] | ||||
| Powierzchnia | 3,139 km² | ||||
| Wysokość | 475 m n.p.m. | ||||
| Populacja (2006) • liczba ludności |
44 882 |
||||
| Kod pocztowy | 466 01 | ||||
|
Położenie na mapie Czech
  Jablonec nad Nysą
|
|||||
 50°43′N 15°10′E / 50.716666666667, 15.166666666667Na mapach: 50°43′N 15°10′E / 50.716666666667, 15.166666666667 |
|||||
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|||||
| Strona internetowa | |||||
Jablonec nad Nysą (cz. Jablonec nad Nisou, niem. Gablonz an der Neiße) – miasto statutarne w Czechach, nad Nysą Łużycką, u podnóża Gór Izerskich. Drugie co do wielkości miasto kraju libereckiego. Ośrodek produkcji sztucznej biżuterii (Jablonex), szkła i elektroniki profesjonalnej (Jablotron)
Spis treści |
Historia [edytuj]
Wieś Jablonec (Gablonz) została założona w XIV wieku; pierwszy dokument pisany wzmiankujący o niej pochodzi z 1356. Nazwa miasta oznacza "miejsce, gdzie rosną jabłonie". W sierpniu 1496 wieś została doszczętnie spalona przez wojska zbuntowanej Grupy Miast Łużyckich podczas wojny pomiędzy nimi, a królem Czech Jerzym z Podiebradów. W XVIII wieku powstała huta szkła i fabryka sztucznej biżuterii, a jej pierwszy eksporter, J. F. Schwan, uczynił miasto znanym w Europie. Wieś Gablonz została podniesiona do rangi gminy przez cesarza Franciszka II Habsburga 21 kwietnia 1808, zaś prawa miejskie nadał jej cesarz Franciszek Józef I 28 marca 1866.
W XIX wieku miasto rozwijało się. W latach 1870-1871 wojna francusko-pruska sprawiła, że w krajach tych produkcja szkła i sztucznej biżuterii upadła, zaś kupcy z Gablonz przejęli rynki zagraniczne. Produkcja i eksport osiągały niewiarygodnie szeroki zasięg przez następne 60 lat. Rozwój miasta szedł w parze ze wzrostem liczby ludności; pejzaż Jablonca ulegał dynamicznym zmianom. Wybudowano wówczas szereg wystawnych (w tym secesyjnych) domów i całych dzielnic. Wybudowano też dwa najbardziej charakterystyczne obiekty w mieście – kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa na Horní náměstí oraz ratusz miejski na Mírové náměstí.
Tzw. "czarny piątek" 24 października 1929 oraz kryzys gospodarczy lat 30. przyniosły recesję w produkcji szkła i biżuterii. W październiku 1938 Gablonz, zlokalizowane w Kraju Sudeckim, zostało zajęte przez hitlerowską III Rzeszę na mocy postanowień układu monachijskiego, jako zamieszkane w większości przez Niemców. Po 1945 ludność niemiecka została wysiedlona, zaś Czesi przesiedleni do miasta, które odtąd znane jest jako Jablonec nad Nisou. Niemcy wysiedleni z Gablonz założyli po wojnie gminę Neugablonz nieopodal Kaufbeuren w Bawarii oraz Enns w Górnej Austrii.
W lutym 2012 r. Jablonec został miastem statutarnym[2]. O ten status miasto starało się już w 1990 r. jako drugi co do wielkości i znaczenia ośrodek Aglomeracji Libereckiej.
Współczesność [edytuj]
Jablonec stanowi obecnie centrum aktywnego wypoczynku i sportu, z pływalnią, trzema stadionami piłki nożnej oraz lekkoatletycznym, lodowiskiem hokejowym, 13. salami gimnastycznymi i 16. boiskami. Jest również znany ze swej nowoczesnej architektury z lat 1900-1930 i Muzeum szkła i biżuterii szklanej.
W Jabloncu mają siedzibę zakłady samochodowe LIAZ, choć ich nazwa wskazuje na pobliski Liberec ( Liberecké automobilové závody ). W Jabloncu powstały też zakłady elektroniczne "Jablotron", eksportujące swe wielokrotnie nagradzane systemy ochrony mienia do kilkudziesięciu krajów, jako istotny konkurent równie znanej w świecie polskiej firmy produkcyjnej "Satel" (z Gdańska). Jablonec z pobliskim Libercem łączy licząca ok. 12 km międzymiastowa linia tramwajowa[3].
Galeria [edytuj]
-
Przystanek tramwajowy
-
Widok na muzeum
-
Kościół św. Anny
-
Muzeum Jablonexu
-
Urząd Miasta
Miasta partnerskie [edytuj]
Ronse, Belgia
Úvod, Czechy
Budziszyn, Niemcy- Zwickau, Niemcy
Jelenia Góra, Polska
Marsciano, Włochy[4]
Osobistości [edytuj]
Przypisy
- ↑ Blanka Daníčková: Novým starostou Jablonce bude zřejmě Beitl z ODS (cz.). 2010-10-24. [dostęp 2011-01-27].
- ↑ Jablonec nad Nisou se stal statutárním městem (cz.). 2012-02-08. [dostęp 2013-02-16].
- ↑ zobacz: Tramwaje w Libercu
- ↑ Na podstawie oficjalnej strony internetowej miasta. Informacje o partnerstwie z Jelenią Górą na podstawie licznych stron polskich (w tym oficjalnych) oraz hasła Jelenia Góra.
Zobacz też [edytuj]
|
||||||||||
