Nysa Łużycka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nysa Łużycka
Nysa Łużycka
Nysa Łużycka na wysokości Zgorzelca
Lokalizacja Europa
 Czechy
 Polska
 Niemcy
Źródło południowo-zachodnie stoki Gór Izerskich
635 m n.p.m.
50°43′47″N 15°13′44″E/50,729722 15,228889
Ujście rzeka Odra
obok wsi Ratzdorf
33 m n.p.m.
52°04′11″N 14°45′20″E/52,069722 14,755556
Długość 251,6–254,6 km
Powierzchnia zlewni 4297–4403 km²
Średni przepływ 31 m³/s przy ujściu
mapa
Dorzecze Nysy Łużyckiej
Dorzecze Nysy Łużyckiej
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Europa
Ujście Nysy Łużyckiej do Odry

Nysa Łużycka (czes. Lužická Nisa, niem. Lausitzer Neisse, górnołuż. Łužiska Nysa, dolnołuż. Łužyska Nysa[potrzebne źródło]) – rzeka w Czechach (kraj liberecki), Niemczech (Saksonia) i Polsce (woj. dolnośląskie i lubuskie); lewobrzeżny dopływ Odry. Długość rzeki wynosi (według różnych publikacji) od 251,6 km[1][2] do 254,6 km[3].

Zlewnia Nysy Łużyckiej obejmuje obszar o powierzchni (według różnych publikacji) od 4297 km²[2] do 4403 km²[3].

Na długości 197,8 km rzeka wyznacza granicę pomiędzy Polską a Niemcami od 1945 roku (uznaną oficjalnie w latach 1950, 1970 i 1991); powierzchnia zlewni 4297 km² (2196 km² w Polsce). Górny odcinek rzeki o długości 53,8 km i powierzchni zlewni 375,3 km kw. znajduje się na terenie Czech.[potrzebne źródło]

Średnioroczny przepływ średniej wody (SSQ) obliczony w punkcie ujścia rzeki wynosi 31 m³/s[4].

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Źródła w Czechach na wysokości ok. 635 m n.p.m.[5], na granicy miejscowości Nová Ves nad Nisou i Smržovka, w południowej części Gór Izerskich. Powstaje z połączonych rzek Nysy Biedrzychowskiej i Nysy Czarnej.

W górnym biegu Nysy Łużyckiej leży Żytawskie Zagłębie Węglowe, którego wschodnią część stanowi Turoszowskie Zagłębie Węgla Brunatnego. Następnie rzeka przepływa przez obszar Borów Dolnośląskich i tereny wschodnich Łużyc.

Nysa Łużycka uchodzi do Odry na 542,4 km jej biegu[6][2], na północ od wsi Kosarzyn, w pobliżu niemieckiej wsi Ratzdorf.

Nysa Łużycka w Parku Mużakowskim

Hydronimia[edytuj | edytuj kod]

Po II wojnie światowej używano polskiej nazwy Nissa[7][8].

Polską nazwę Nysa Łużycka wprowadzono urzędowo zarządzeniem w 1951 roku[9].

Nazwa rzeki należy do nazw substratowych – została przejęta przez nową ludność od wcześniejszych osadników, którzy później wyginęli lub wymarli[10].

Główne dopływy[edytuj | edytuj kod]

Miasta nad Nysą od źródeł[edytuj | edytuj kod]

Zagospodarowanie[edytuj | edytuj kod]

Elektrownie wodne:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 2.3.12. Zlewnia Nysy Łużyckiej. W: Raport o stanie środowiska w województwie dolnośląskim w 2007 roku. WIOŚ Wrocław, 2008, s. 96.
  2. 2,0 2,1 2,2 Ocena stanu jakości rzek województwa dolnośląskiego w 2007 roku. WIOŚ Wrocław, 2008, s. 51.
  3. 3,0 3,1 Transnational Pilot River Basin Lusatian Neisse. Ministerstvo zemědělství, 2005, s. 13, seria: Testing of CIS Guidance Documents, Final Report Phase I.
  4. Marek Demidowicz: I. Charakterystyka województwa lubuskiego. W: Stan środowiska w województwie lubuskim w 2007 roku. WIOŚ Zielona Góra, 2008, s. 9. ISSN 1998-5580. [dostęp 2011-02-27].
  5. Słownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffy, t. 2, Pogórze Izerskie, cz. M-Ż, Wrocław 2003, s. 127
  6. 2. Wody. W: Raport o stanie środowiska w województwie dolnośląskim w 2009 roku. WIOŚ Wrocław, 2010, s. 38.
  7. Dekret z dnia 26 października 1945 r. o ustanowieniu "Medalu za Odrę, Nissę, Bałtyk" (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 285)
  8. Ustalona granica w rejonie Swinoujście – Gryfin. „Kurier Szczeciński”. 1 (I), s. 1, 1945-10-7. 
  9. Zarządzenie nr 115 Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 1951 r. ws. przywrócenia i ustalenia urzędowych nazw rzecznych śląskiej części dorzecza Odry i Łaby (M.P. z 1951 r. Nr 62, poz. 825, s. 827)
  10. Cienkowski, W. P., Sekrety imion własnych, Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, Warszawa 1965, str. 136.