Jeziorak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy jeziora w woj. Warmińsko Mazurskim. Zobacz też: Jeziorak Iława.
Jezioro Jeziorak2.JPG
Jeziorak
Jezioro Jeziorak, Jażdżówki k. Iławy.
Jezioro Jeziorak, Jażdżówki k. Iławy.
Państwo  Polska
Powierzchnia 34,60 km²
Wymiary 27,45 × 2,4 km
Głębokość
• średnia
• maksymalna

4,1 m
13 m
Wysokość lustra 99,4 m n.p.m.
Rzeki wypływające Iławka
Rodzaj jeziora rynnowe
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jeziorak
Jeziorak
Ziemia 53°43′23,24″N 19°36′46,80″E/53,723122 19,613000Na mapach: 53°43′23,24″N 19°36′46,80″E/53,723122 19,613000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Jeziorak (dawniej Gizerek[1] Jezierzyce[2], niem. Geserich See) – jezioro rynnowe położone w północno-wschodniej Polsce w obrębie Pojezierza Iławskiego. Jeziorak jest najdłuższym oraz szóstym pod względem powierzchni jeziorem w Polsce. W jego obrębie działa WOPR Iława.

W 1304 r. w dokumentach Jeziorak wymieniany jest pod nazwą Geyserich, a w 1346 r. – "Geyzerich". Nazwa wywodzi się z języka pruskiego od słowa geeysaczapla. Pierwotna nazwa brzmiałaby więc Jezioro Czaple. Jedna z wysp jeziora zachowała nazwę "Czaplak" (niem. Czaplakwerde)[3].

Na Jezioraku znajduje się wiele zatok, półwyspów i 16 wysp, a największe z nich to Wielki Ostrów (Wielka Żuława) i Wielki Bukowiec. Jezioro połączone jest z Kanałem Elbląskim. Brzegi jeziora są zalesione – północne wysokim drzewostanem, a południowe niskim. Nad Jeziorakiem leży miasto Iława.

Jezioro o nazwie Jeziorak jest również miejscem akcji książki: "Nowe przygody Pana Samochodzika", gdzie tytułowy bohater szuka skarbów zrabowanych podczas II wojny światowej.

Ukształtowanie Jezioraka[edytuj | edytuj kod]

Oś wąskiego, rynnowego jeziora biegnie z północy na południe, w środkowej części łamiąc się i zmieniając kierunek na południowy wschód, a potem na południowy zachód. W części środkowej Jeziorak rozszerza się; tu leży kilka wysp. Na wysokości wsi Siemiany wybiega na północny wschód zatoka Kraga, która przez jezioro Dauby łączy Jeziorak z Kanałem Elbląskim. Do zachodniego brzegu wpada strumyk z jeziora Urowiec, a nieco wyżej przesmyk wiedzie do jeziora Płaskiego. Główny akwen biegnie dalej ku północy i dzieli się na dwie zatoki: wschodnią ślepą i zachodnią połączoną kanałem z jeziorem Ewingi. Z południowego krańca Jezioraka wypływa rzeka Iławka, tutaj też leży jedna z największych wysp śródlądowych – Wielka Żuława (82,4 ha) i wejście do kanału łączącego Jeziorak z Jeziorakiem Małym w Iławie. Brzegi Jezioraka są przeważnie wysokie i strome. Zachodni brzeg i środkowa część brzegu wschodniego przylegają do wielkich kompleksów leśnych. Resztę obrzeży pokrywają pola, łąki i mniejsze kępy lasu.

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

Jezioro znajduje się na terenie następujących powierzchniowych form ochrony przyrody[4]:

Mapa Małego Jezioraka w Iławie
Konturowa Mapa Jeziora Jeziorak

     Jeziorak

     Mały Jeziorak

     Jezioro Płaskie

     Zatoka Widłągi

– - – granice administracyjne Iławy

Wyspy[edytuj | edytuj kod]

inne nazwy wysp według Leydinga

  • Kuklina (niem. Lerchen Insel) wysepka na północnej części Jezioraka, za zachód od przysiółka Polajny

Przypisy

  1. G. Leygind "Nazwy fizjograficzne. W: Morąg – z dziejów miasta i powiatu. Pojezierze, Olsztyn 1973
  2. Jezierzyce w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom III (Haag – Kępy) z 1882 r.
  3. G. Morąg – z dziejów miasta i powiatu. Pojezierze, Olsztyn 1973, str.: 41.
  4. Geoserwis GDOŚ. [dostęp 26-11-2013].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg