Jezioro Nidzkie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jezioro Nidzkie
Jezioro Nidzkie
Jezioro Nidzkie
Państwo  Polska
Województwo  warmińsko-mazurskie
Lokalizacja Równina Mazurska
Powierzchnia 1750,0-1831 ha
Głębokość
• średnia
• maksymalna

6,2 m
23,7 m
Objętość 113 872,3 tys. m³
Klasa jakości wody III[1][2] (w roku 2004)
Wysokość lustra 117,7-117,9 m n.p.m.
Miejscowości nadbrzeżne Ruciane Nida
Rodzaj jeziora rynnowe
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Jezioro Nidzkie
Jezioro Nidzkie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jezioro Nidzkie
Jezioro Nidzkie
Ziemia 53°34′30″N 21°32′34″E/53,575000 21,542778
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Jezioro Nidzkiejezioro w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim, leżące na terenie miasta Ruciane-Nida oraz w gminach Ruciane Nida i gminy Pisz[3]. Jezioro leży na terenie Równiny Mazurskiej w Puszczy Piskiej[1].

Na północy łączy się poprzez jeziora Guziankę Wielką i Guziankę Małą z jeziorem Bełdany. Część tafli jeziora wchodzi w skład rezerwatu przyrody o łącznej powierzchni 2935 ha, zaś jezioro sąsiaduje z Mazurskim Parkiem Krajobrazowym.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Znajduje się na końcu tak zwanego Szlaku Puszczańskiego. Jezioro jest jednym z najmniej zmienionych przez działalność człowieka akwenów w Krainie Wielkich Jezior Mazurskich.[potrzebne źródło] Obszar jeziora jest rezerwatem przyrody. Istnieje prawna ochrona akwenu, a jednym z jej efektów jest zakaz używania silników spalinowych na większości obszaru jeziora[4]. Strefa ciszy na Jeziorze Nidzkim obowiązuje od linii wysokiego napięcia w Rucianem-Nidzie[5].

Opis jeziora[edytuj | edytuj kod]

Żeglarz albo kajakarz na jezioro może dostać się płynąc Szlakiem Puszczańskim od Jeziora Mikołajskiego przez Bełdany, a następnie Śluzą Guzianka oraz jeziorami Guzianka Mała i Guzianka Wielka. Ostatnim krokiem[styl do poprawy] jest przepłynięcie przez krótki kanał pod mostami drogowym i kolejowym w miejscowości Ruciane-Nida. Zaraz za kanałem jezioro jest dosyć wąskie, jednak po kilkuset metrach szerokość wzrasta umożliwiając łatwą żeglugę. Po prawej stronie znajduje się port w Nidzie należący do PTTK. Obok portu wypływa z Nidzkiego rzeka Nidka. W tej części jeziora znajduje się grupa niewielkich wysp. Na wysokości ostatniej z nich nad wodą przechodzi napowietrzna linia wysokiego napięcia. Mniej więcej od tego miejsca obowiązuje strefa ciszy, w której nie wolno używać silników spalinowych. Jezioro lekko skręca w lewo, a po prawej stronie znajdują się ostatnie zabudowania Nidy i port Pod Dębem. Niedaleko za portem jezioro wypłyca się, szczególnie w okolicy znajdującej się tu pojedynczej wyspy. Od tego momentu jezioro na długości partu kilometrów delikatnie skręca w lewo. Prawy brzeg jest wysoki, zalesiony i pozbawiony zatok. Lewy brzeg ma bardziej urozmaiconą linię brzegową, na którą składa się kilka niewielkich zatoczek. Mniej więcej w połowie tego odcinka jeziora na prawym brzegu znajduje się Leśniczówka Pranie, z którą związany był Konstanty Ildefons Gałczyński i w której znajduje się jego muzeum. Dalej na tym samym brzegu znajduje się port w miejscowości Krzyże. Odcinek ten kończy się przewężeniem oraz płycizną na prawym brzegu, po czym rozpoczyna się najszerszy odcinek jeziora. Z obu stron otwierają się większe zatoki. Większa, prawa zatoka zwana Zamordeje Wielkie kończy się portem w miejscowości Karwica, natomiast lewa, mniejsza zatoczka zwie się Zamordeje Małe i nie ma nad nią żadnych miejscowości. W dalszej części jezioro znowu się zwęża, aby po kilkuset metrach stać się wąskim i krętym przejściem prowadzącym do południowo-wschodniej części akwenu. Za przewężeniem jezioro staje się znowu szersze. Od tego momentu mamy do czynienia z niskimi, zarośniętymi trzciną brzegami. Odcinek ten kończy się kolejnym przewężeniem, dużo węższym od poprzedniego, po którym zaczyna się ostatnia część jeziora, która jest mało zdatna do żeglugi. Przyczyną tego jest sukcesja ekologiczna, która spowodowała, że jezioro jest płytkie i wypełnione mułem. Muł znajdujący się niewiele poniżej linii wodnej spowalnia płynącą jednostkę i uniemożliwia dojście do brzegu, a zwłaszcza utrudnia halsowanie w wypadku niekorzystnych wiatrów. Końcowy odcinek jeziora jest nieco głębszy;[potrzebne źródło] położona jest nad nim wieś Jaśkowo. Opodal Jaśkowa znajduje się ujście Wiartelnicy, wąskiej, zarośniętej rzeczki, która prowadzi na jezioro Wiartel i do miejscowości Wiartel. Przeprawa jest (z trudem) dostępna dla kajaków lub lekkich żaglówek. Jezioro jest najbardziej na południe wysuniętym zbiornikiem systemu Wielkich jezior mazurskich, jest silnie wydłużoną rynną (długość maksymalna - 23000m, szerokość maksymalna - 3800 m).

Jezioro ma kształt silnie wydłużonej, wygiętej rynny o długości maksymalnej 23 km i dość zróżnicowanym dnie z wypłyceniami i zagłębieniami. Brzegi jeziora, przeważnie wysokie w 80% porośnięte są zwartymi kompleksami leśnymi Puszczy Piskiej. Przy północnym brzegu jeziora występują zabudowania Rucianego-Nidy, nad jeziorem są pola biwakowe i ośrodki wypoczynkowe. Jezioro jest rezerwatem przyrody.

Nazwę Jezioro Nidzkie ustalono urzędowo w 1950 r.[6]

Dane morfometryczne[edytuj | edytuj kod]

Powierzchnia zwierciadła wody według różnych źródeł wynosi od 1724,0 ha[7], przez 1750,0 ha[2] lub 1818,0 ha[1][8] do 1831 ha[potrzebne źródło]

Wysypy zajmują 13,0 ha. Dno posiada liczne zagłębienia, linia brzegowa rozwinięta o długości 68400 m.[potrzebne źródło]

Zwierciadło wody położone jest na wysokości 117,9 m n.p.m.[2] lub 117,7 m n.p.m.[8] Średnia głębokość jeziora wynosi 6,2 m[1][8], natomiast głębokość maksymalna 23,7 m[1][8].

Na podstawie badań przeprowadzonych w 2004 roku wody jeziora zaliczono do III klasy czystości[1][2] i II kategorii podatności na degradację[1].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Raport o stanie środowiska województwa warmińsko-mazurskiego w 2004 roku. [dostęp 2011-05-29]. s. 57-58.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Adam Choiński: Katalog jezior Polski. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2006, s. 393. ISBN 83-232-1732-7.
  3. Mapa topograficzna dostępna w serwisie geoportal.gov.pl. [dostęp 2011-06-15].
  4. Plan głębokościowy Jeziora Nidzkiego, IRŚ, Olsztyn 2004. [dostęp 2005-05-29].
  5. Szlak żeglowy wytyczony na Jeziorze Nidzkim.
  6. Zarządzenie Ministra Administracji Publicznej z dnia 4 kwietnia 1950 r. (M.P. z 1950 r. Nr 52, poz. 588, s. 427)
  7. Opis jeziora w informatorze turystyczno-przyrodniczym www.jezioro.com.pl. [dostęp 2011-06-15].
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 według IRŚ za Adam Choiński: Katalog jezior Polski. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2006, s. 393. ISBN 83-232-1732-7.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]