Gardno

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy jeziora. Zobacz też: miejscowości o tej nazwie.
Gardno
widok na Jezioro Gardno
widok na Jezioro Gardno
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Powierzchnia 24,69 km²
Wymiary 6,8 × 4,7 km
Głębokość
• maksymalna

2,6 m
Wysokość lustra 0,3 m n.p.m.
Rzeki zasilające Łupawa
Rzeki wypływające Łupawa
Miejscowości nadbrzeżne Gardna Wielka, Gardna Mała, Retowo, Rowy, Wysoka
Rodzaj jeziora poligenetyczne (przybrzeżne)
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Gardno
Gardno
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Gardno
Gardno
Ziemia 54°39′14″N 17°06′43″E/54,653889 17,111944Na mapach: 54°39′14″N 17°06′43″E/54,653889 17,111944
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Gardno (dawniej Jezioro Gardeńskie[1], kaszb. Gardno, niem. Garder See) – poligenetyczne jezioro przybrzeżne położone na Wybrzeżu Słowińskim w województwie pomorskim. Od Morza Bałtyckiego oddzielone jest piaszczystą mierzeją, przeciętą przepływającą przez Gardno rzeką Łupawą. Ma powierzchnie 2469 ha i maksymalną głębokość 2,6 m. W całości wchodzi w skład Słowińskiego Parku Narodowego. W obrębie akwenu jeziora znajduje się rezerwat Wyspa Kamienna.

Jezioro stwarza idealne warunki do uprawiania turystyki kwalifikowanej. Przez kilka miesięcy w roku zjeżdżają tu windsurfingowcy. Idealne warunki odnajdują także żeglarze i wędkarze. Baza hotelowa w okolicach jeziora jest stale rozwijana.

Stany wody jeziora Gardno[edytuj | edytuj kod]

Poziom wód jeziora Gardno w okresie maksymalnej transgresji litorynowej był wyższy o 3 m od obecnego poziomu. Zasięg morza litorynowego z tego okresu wyznacza szczątkowo zachowany dawny wał brzegowy między jeziorem Dołgie Duże i Dołgie Małe. O zmianach poziomu wód w okresie politorynowym świadczą liczne formy w otoczeniu jeziora, które szczególnie wyraźnie zachowały się na wschodnim brzegu jeziora. Do najważniejszych czynników wywierających decydujący wpływ na stany wody jeziora należą silne wiatry i zmiany poziomu zwierciadła wody w morzu. Oba te zjawiska występują najczęściej w okresie od listopada do lutego. Panujące w tym czasie silne wiatry z sektora północno-zachodniego powodują zjawisko napływu wód morskich do jeziora. Nierzadkie są przypadki napływu wód morskich latem, w okresach niewielkiego spadku wody Łupawy między morzem a jeziorem. Z przeprowadzanych analiz wynika, że wysokie stany wody jeziora powodowane były głównie przez wiatr z kierunków N, W, NW i SW. Wiatr z sektora NE, E, SE wpływa zdecydowanie na obniżenie poziomu wody w jeziorze. Wiatr z kierunków N, W, NW stanowi niewielki procent w stosunku do wiatru z pozostałych, przeważających kierunków, których największa częstość przypada na miesiące zimowe. Na stany wody jeziora Gardno wpływa również dopływ powierzchniowy ze zlewni jeziora. Wzrost stanów wody związany z dopływem powierzchniowym zdarza się tylko w wyjątkowych sytuacjach. Należą do nich całkowite lub częściowe zahamowanie dopływu wód jeziora, spowodowane zapiaszczeniem ujścia Łupawy. Są to jednak sytuacje krótkotrwałe, rzędu najwyżej kilku dni. Zwiększony (większy o 20% od dopływu w okresie od maja do października) dopływ rzeczny do jeziora występuje zwykle w miesiącach od listopada do kwietnia. Wpływ Morza Bałtyckiego na stosunki hydrologiczne jeziora Gardno objawia się głównie w napływach wody morskiej do jeziora. Napływ wody morskiej do jeziora, czyli tzw. prąd wsteczny, powstaje wówczas, gdy stan wody w morzu jest wyższy od poziomu wody w jeziorze. W rozkładzie miesięcznym najwięcej dni z napływami wody morskiej do jeziora stwierdzono w styczniu (26 dni, czyli 14% wszystkich wlewów). W odniesieniu do wszystkich wlewów, nieznacznie przeważa półrocze letnie (51,4%). Największa liczba wlewów występuje podczas wiatru z kierunku N, NW i W. Przyczynia się do tego przebieg linii brzegu morskiego w rejonie ujścia Łupawy stanowiący z kierunkiem północnym kąt 64º. Drugą ważną przyczyną ułatwiającą napływ wody morskiej podczas wiatru z sektora północno-zachodniego jest północny kierunek ujścia Łupawy.

Obszary ścisłej ochrony przyrody w okolicach jeziora[edytuj | edytuj kod]

Wypadek łódzkich harcerek w 1948 roku[edytuj | edytuj kod]

18 lipca 1948 roku na jeziorze miał miejsce wypadek, w wyniku którego utonęło 25 osób. Ofiarami były 22 nastoletnie harcerki z 15. Łódzkiej Drużyny Harcerskiej, organizatorka ich obozu w Gardnie Wielkiej, żona przewoźnika, oraz miejscowa kobieta zatrudniona w obozowej kuchni. Przyczyną była nieodpowiedzialność miejscowego przewoźnika, który w dwóch łódkach (jedna z silnikiem, a druga na holu) mogących w sumie pomieścić maksymalnie 21 osób, umieścił 40 osób. Celem przejażdżki miało być zobaczenie morza w miejscowości Rowy. W czasie rejsu zerwał się wiatr, a podniesiona nim fala spowodowała wywrócenie się obu łódek[2]. Między innymi utonęła wówczas 13-letnia córka prof. Stefanii Skwarczyńskiej - Joanna. Ofiary tej katastrofy w większości spoczywają w jednej kwaterze na cm. św. Józefa przy ul. Ogrodowej w Łodzi.

Była to największa tragedia w dotychczasowych dziejach łódzkiego i polskiego harcerstwa.

Przypisy

  1. Pierwsza powojenna mapa Polski wydana przez WIG Sztabu Generalnego w roku 1945
  2. Gronczewska Anna, Tragiczne, harcerskie wakacje. [w:] „Kocham Łódź” (dodatek do „Polska. Dziennik Łódzki”). 2 VII 2012, nr 84, s. 6.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]