Mamry

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mamry
Jezioro Dargin, jedna z części jeziora Mamry
Jezioro Dargin, jedna z części jeziora Mamry
Państwo  Polska
Województwo  warmińsko-mazurskie
Lokalizacja Kraina Wielkich Jezior Mazurskich
Powierzchnia 9851,0-10282,4 ha
Wymiary 20 × 12 km
Głębokość
• średnia
• maksymalna

9,8 m
43,8 m
Objętość 1 003 367,5 tys. m³
Klasa jakości wody II[1] (w roku 2005)
Wysokość lustra 115,8-116,3 m n.p.m.
Rzeki zasilające Radzieja
Rzeki wypływające Węgorapa
Rodzaj jeziora morenowe – moreny dennej
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Mamry
Mamry
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Mamry
Mamry
Ziemia 54°10′21″N 21°41′54″E/54,172500 21,698333
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Mamry (niem. Mauersee) – jezioro w północno-wschodniej Polsce, woj. warmińsko-mazurskim, w Krainie Wielkich Jezior Mazurskich.

Mamry to jezioro polodowcowe morenowe[2]. Jedno z największych jezior w Polsce.

Dno jeziora jest zróżnicowane z licznymi zagłębieniami i wypłyceniami, przy czym część północna jest wyraźnie głębsza, dno porasta roślinność wynurzona i łąki podwodne złożone z ramienic. Brzegi jeziora przeważnie niskie i podmokłe, w części porośnięte lasem.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Według urzędowego spisu opracowanego przez Komisję Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych (KNMiOF) nazwa Mamry[3], odpowiada jedynie jezioru nazywanemu Mamry Północne[1][4]

Mamry ma trzy wydzielone części[3]:

Część publikacji pod nazwą Mamry opisuje cały kompleks złożony z 6 połączonych ze sobą jezior[5]: Mamry Północne (lub właściwe), Kirsajty, Kisajno, Dargin, Święcajty, Dobskie[2].

W kompleksie jezior znajdują się 33 wyspy o łącznej powierzchni 213 ha, część z nich na jeziorach Mamry i Kisajno tworzy rezerwat ornitologiczny. Największa wyspa na Mamrach i Mazurach to Upałty. Z Mamr wypływa rzeka Węgorapa.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W przeszłości jeziora kompleksu Mamr tworzyły oddzielne zbiorniki wodne połączone strumieniami. Poziom wody w jeziorach podniósł się w XVI-XVII w. o kilka metrów. Na podniesienie poziomu wody w kompleksie Mamr miały wpływ: zapora na Węgorapie (młyn), ruchy skorupy ziemskiej – wynoszenie gruntu w części północnej kompleksu o 1 mm rocznie. Pod wodą znalazły się m.in.: dawna droga do kościoła z Kalu do Węgielsztyna, niektóre osady i cmentarze pruskie.

Zagospodarowanie[edytuj | edytuj kod]

Przez jezioro prowadzi trasa żeglugowa z Węgorzewa przez Giżycko, Mikołajki do Pisza i Rucianego-Nidy.

Dane morfometryczne[edytuj | edytuj kod]

Powierzchnia zwierciadła wody całego kompleksu Mamr według różnych źródeł wynosi od 9851,0 ha[5] do 10282,4 ha[6].

Zwierciadło wody położone jest na wysokości 115,8 m n.p.m.[5] lub 116,2[1][4] lub też 116,2-116,3 m n.p.m.[6] Średnia głębokość jeziora wynosi 9,8 m[6] lub 11 m[potrzebne źródło], natomiast głębokość maksymalna 43,8 m[6][1][4][2].

Zlewnia jeziora Mamry wynosi 620,6 km², a zlewnia bezpośrednia 700 ha[7].

Jakość wód[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie badań przeprowadzonych w 2005 roku wody jeziora Mamry Północne (Właściwe) zaliczono do II klasy czystości[1] i II kategorii podatności na degradację[1]. W roku 1999 wody jeziora również zaliczono do wód II klasy czystości.[4][5].

Badania przeprowadzone w latach 1990 i 1993 wskazywały na pierwszą klasę czystości wód jeziora Mamry[1].

Hydronimia[edytuj | edytuj kod]

Nazwę Mamry ustalono urzędowo w 1949 roku, zastępując poprzednią niemiecką nazwę jeziora – Mauer See[8].

Panorama jeziora Mamry
Panorama jeziora Mamry
Panorama jeziora Mamry
Panorama jeziora Mamry

Wyspy na jeziorze Mamry[edytuj | edytuj kod]

Mamry właściwe (północne):

Dargin:

  • 13., 14. Poganckie Kępy
  • 15. Ilma

Jezioro Dobskie:

Kirsajty:

  • 11. Wyspa Sidorkowa
  • 12. Ostrowik

Kisajno:

  • 23. Dębowa Górka
  • 24. Wielka Kiermuza
  • 25. Wyspa Czapla
  • 26. Wyspa Olchowa
  • 27. Wyspa Muszla
  • 28. Wyspa Ptasia
  • 29. Górny Ostrów
  • 30. Sosnowy Ostrów
  • 31. Świtałowy Ostrów
  • 32. Duży Ostrów
  • 33. Woś
  • 34, 35. Wronie Kępy
  • 36, 37. kępy bez nazwy

Święcajty:

  • 8. Wyspa Kocia
  • 9. Wyspa Bezimienna (Wyspa Tartaczna)
  • 10. Wyspa Ptasia

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Raport o stanie środowiska województwa warmińsko-mazurskiego w 2005. [dostęp 2011-05-29]. s. 41 (44).
  2. 2,0 2,1 2,2 Najnowsza encyklopedia powszechna A-Z. Kraków: Zielona Sowa, 2005, s. 550. ISBN 83-7389-938-3.
  3. 3,0 3,1 Komisja Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych: Hydronimy. Izabella Krauze-Tomczyk, Jerzy Ostrowski (oprac. red.). T. 1. Cz. 2: Wody stojące. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2006, s. 203. ISBN 83-239-9607-5. [dostęp 2010-08-24].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Raport o stanie środowiska województwa warmińsko-mazurskiego w 1999. [dostęp 2011-05-29]. s. 60-61.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Adam Choiński: Katalog jezior Polski. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2006, s. 347. ISBN 83-232-1732-7.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 według IRŚ za Adam Choiński: Katalog jezior Polski. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2006, s. 347. ISBN 83-232-1732-7.
  7. Raport o stanie środowiska województwa warmińsko-mazurskiego w 2010 roku. WIOŚ Olsztyn, s. 32, za: IMGW
  8. Rozporządzenie Ministra Administracji Publicznej z dnia 11 lutego 1949 r. (M.P. z 1949 r. Nr 17, poz. 225, s. 2)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]