Karniowice (powiat krakowski)

Karniowice
Państwo	Polska
Województwo	małopolskie
Powiat	krakowski
Gmina	Zabierzów
Liczba ludności	ok. 70
Strefa numeracyjna	(+48) 12
Tablice rejestracyjne	KRA

Karniowice – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Zabierzów.

W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa krakowskiego.

Części wsi: Gaj i Góry.

Historia

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1286 kiedy to Karniowice były własnością książęcą. Po 1286 stały się własnością szlachecką, ponieważ Leszek Czarny nadał je w dziedziczne posiadanie Sułkowi z Niedźwiedzia, herbu Stary Koń, który był kasztelanem krakowskim.

Karniowice otrzymały wówczas liczne przywileje. W wypadku zatrzymania się księcia w Karniowicach, wieś była zobowiązana dać mu dawnym zwyczajem, miejsce pobytu, wóz i stróża. W sprawie między mieszkańcami o zabójstwo winni mieli być sądzeni w obecności księcia, z tym, że kara za głowę należała do Sułka. Książę nadał też nowemu właścicielowi wsi prawo sądzenia mieszkańców i wyrokowania jeśli zajdzie taka konieczność przy pomocy pojedynku zwanego po polsku kije.

W 1440 Władysław Warneńczyk na prośbę Katarzyny z Melsztyna, wdowie po Mikołaju Białusze, przenosi na prawo magdeburskie jej wsie, w tym Karniowice.

W XV wieku Karniowice należały do dwóch właścicieli. Wiadomo, że w 1470 jedna część wsi była własnością kustosza kolegiaty św. Idziego w Krakowie. Druga część wsi w 1469 należała do Dobiesława Kmity z Wiśnicza, kasztelana lubelskiego. 12 maja 1624 dzięki staraniom dziedzica Karniowic Jerzego Pipana doktora medycyny i prawa, rajcy krakowskiego, lektora Uniwersytetu krakowskiego i padewskiego poświęcono wybudowaną w ogrodzie na wzgórzu kaplicę pod wezwaniem św. Marii Magdaleny. W 1666 ks. Stanisław z Brzezia Wojeński kanonik krakowski ówczesny dziedzic z Karniewic odnowił kaplicę. Karniowice przechodziły później prawem sukcesji lub kupna do: Morsztynów, Ossolińskich, Meciszewskich i Bartynowskich. W 1836 kupił je Stanisław z Mieroszewic Miroszewski, były marszałek powiatu krakowskiego i poseł do rady państwa. Zastał on w kaplicy skład siana, a mszy św. już od kilkunastu lat nie odprawiano. Odnowił kaplicę, wewnątrz postawił posągi ewangelistów i nowy obraz Matki Boskiej Częstochowskiej. W 1860 uzyskał pozwolenie na odprawianie tam mszy św. W 1878 hrabia Sobiesław Mieroszewski postarał się o odnowienie odpustu, który corocznie odbywał się w dniu 18 listopada.

Zabytki

W Karniowicach zachowała się w całości wczesnobarokowa kaplica z ok. 1624 nakryta oryginalną kopułą. Przetrwał też dwór z II poł. XVIII wieku, przebudowany w 1860. Nakryty jest on łamanym dachem, a po bokach zdobią go oryginalne ośmioboczne alkierzyki.

Przyroda i turystyka

Karniowice położone są na południowych zboczach Wyżyny Olkuskiej i w Rowie Krzeszowickim rozdzielającym Wyżynę Olkuską od Garbu Tenczyńskiego. Północne tereny wsi ze względu na piękno krajobrazu i cenną przyrodę włączone zostały w obszar Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie. Położenie miejscowości sprawia, że jest ona dobrym miejscem wypadowym do zwiedzania najpiękniejszych z tych dolin: Doliny Bolechowickiej i Kobylańskiej. Wyloty tych dolin znajdują się w bezpośrednim sąsiedztwie wsi. Przebiegająca przez miejscowość szlaki turystyki pieszej i rowerowej umożliwiają zwiedzenie również pozostałych, nieco dalej położonych dolin: Będkowskiej, Dolina Kluczwody, Doliny Szklarki i Doliny Racławki.

Szlaki turystyczne

– z Ojcowskiego Parku Narodowego przez górną część Doliny Kluczwody i Wierzchowie, Zelków, Dolinę Bolechowicką (w dół), Karniowice, Kobylany, Dolinę Kobylańską, Dolinę Będkowską, Dolinę Szklarki do Paczółtowic.

Szlaki rowerowe:

• rowerowy szlak brzozowy - z Zabierzowa przez Bolechowice, Karniowice, Dolinę Kobylańską (w górę), Krzemionkę, Zelków i przysiółek Gacki, gdzie szlak rozgałęzia się - możliwy jest powrót do Bolechowic lub przejazd do Ujazdu.
• zielony - z Bolechowic obok Bramy Bolechowickiej, przez Karniowice, Krzemionkę, przysiółek Kawiory, górną część Doliny Będkowskiej i Doliny Szklarki.

Osiedle XXX-lecia PRL

Pod koniec lat 70. XX w. powstało nowe osiedle mieszkaniowe, przy ówczesnych Krakowskim Ośrodku Postępu Rolniczego (obecnie Małopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego). W byłym hotelu pracowniczym znajduje się obecnie Dom Opieki Społecznej.

Zobacz też: Karniowice