Krokowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy wsi. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Krokowa
Herb
Herb Krokowej
Pałac w Krokowej
Pałac w Krokowej
Państwo  Polska
Województwo pomorskie
Powiat pucki
Gmina Krokowa
Liczba ludności 3500[potrzebne źródło]
Strefa numeracyjna (+48) 58
Kod pocztowy 84-110
Tablice rejestracyjne GPU
SIMC 0165110
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Krokowa
Krokowa
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Krokowa
Krokowa
Ziemia 54°46′50″N 18°09′35″E/54,780556 18,159722Na mapach: 54°46′50″N 18°09′35″E/54,780556 18,159722
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Krokowa (kaszb. Krokòwa, niem. Krockow)[1] – duża wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie puckim, w gminie Krokowa przy skrzyżowaniu dróg wojewódzkich nr 213 i nr 218.

Krokowa wraz z miejscowościami ościennymi Minkowicami, Goszczynem tworzy zwarty obszar zabudowany o charakterze małomiasteczkowym. Znajdowała się tu stacja końcowa linii kolejowej Puck – Krokowa.

Miejscowość jest siedzibą gminy Krokowa.

W latach 1945-1998 (także po 1975) miejscowość należała do województwa gdańskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kościół pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej
Zamek w Krokowej 1860, ze zbiorów Alexandra Dunckera

Wieś od XII wieku do 1772 r. należała do rodu Krokowskich. Od końca XVI w. do połowy XIX w. Krokowa była centrum kalwinizmu na Pomorzu Gdańskim i przynajmniej do połowy XIX w. odbywały się tutaj regularne nabożeństwa ewangelicko-reformowane po kaszubsku. Po wygaśnięciu polskiej linii rodu pod koniec XVIII w., Krokowa przeszła w ręce linii zniemczonej używającej nazwiska von Krockow. Najbardziej dramatyczny moment rodziny von Krockow przypadł na lato 1939 r. W rodowej posiadłości, która leżała na terytorium II Rzeczypospolitej, żyło czterech braci von Krockowów: Albrecht, Heinrich, Reinhold i Urlich, mających obywatelstwo polskie. Reinhold został wcielony do polskich ułanów, a Heinrich i Urlich uciekli na niemiecką stronę i zaciągnęli się do hitlerowskiego wojska. Cała trójka uczestniczyła w walkach, we wrześniu 1939 r. 26-letni Albrecht, aby uniknąć rozkazu mobilizacyjnego, dokonał samookaleczenia: stracił palec u nogi. Był gospodarzem majątku do 1945 r. Ułan Reinhold po kilku tygodniach powrócił z niemieckiej niewoli i spotkał się z braćmi w Krokowej. Reinhold wstąpił do SS i z dwójką braci walczył dla III Rzeszy. Wszyscy trzej zginęli na froncie[2]. Z kwerendy, którą na zlecenie wojewody pomorskiego wykonał profesjonalny historyk wynika, że nekrologi trzech poległych braci von Krockow zawierały stwierdzenie: W ciężkich czasach polskich rządów pozostawali wierni niemczyźnie[3].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • kościół parafialny św. Katarzyny Aleksandryjskiej, neogotycki, z połowy XIX w., do 1945 r. ewangelicki. Ceglany, nietynkowany, o charakterystycznych, ośmiokątnych, płasko zwieńczonych wieżach z ceglaną balustradą. Główną patronką krokowskiego kościoła jest św. Katarzyna Aleksandryjska, natomiast na bocznych obrazach widnieją: św. Pius X i św. Wojciech. Kościołem opiekują się Zmartwychwstańcy. Odpust parafialny odbywa się w ostatnią niedzielę roku liturgicznego, w Uroczystość Chrystusa Króla (25 listopada, lub pierwsza niedziela po tej dacie). Głównymi inwestycjami parafialnymi od 2002 roku jest: dobudowanie kruchty – przedsionka kościoła od strony zachodniej; zakupienie nowych krzeseł dla służby liturgicznej i koncelebransa/ów oraz tronu dla celebransa do prezbiterium; zakupienie miękkiego materiału na ławki dla wiernych; dobudowanie kruchty - przedsionka do kaplicy na cmentarzu i zelektryfikowanie dzwonu kościelnego
  • pałac - z częściowo zachowaną fosą był budowany od XIV wieku, a obecny kształt uzyskał w XVIII w. W 1945 r., gdy właściciele zostali zmuszeni do wyjazdu do Niemiec, budynek został znacjonalizowany. W niewielkim pałacu obok dyrekcji Zakładu Hodowli Roślin był Kaszubski Dom Kultury. To tu miał siedzibę 20-osobowy zespół folklorystyczny Kaszëbë. Ten dom był jedną z najatrakcyjniejszych placówek wiejskich powiatu puckiego. Niestety pałac popadł w ruinę. W 1990 r. został ze smakiem odrestaurowany przez polsko-niemiecką fundację, w skład której wchodzą także dawni właściciele. Obecnie jest to luksusowy hotel i muzeum, w którym historyczna narracja skupia się na losach członków rodu[2].

Kolej w Krokowej[edytuj | edytuj kod]

W dużej części finansowana przez rodzinę von Krockow, 1-torowa linia kolejowa (rozstaw torów 1435 mm) z Pucka do Krokowej o długości 22,39 km, budowana była przez konsorcjum cukrowni, gorzelni i organizacji rolników z okolicznych terenów[4]. Dotarła do wsi jesienią 1903 r. Otwarcie całej linii, której wykonawcą była firma Lenz & Co., nastąpiło 26 września 1903 r.

Dawny dworzec kolejowy Krokowa

W latach 2001–2003 baza Kolei Drezynowej[5] (obecnie działającej na trasie NiestępowoKolbudyPruszcz Gdański).

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

W najbliższej okolicy znajdują się rezerwaty przyrody Zielone, Moroszka Bielawskiego Błota i Woskownica Bielawskiego Błota.

Związani z Krokową[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy