Pius X
| Święty | |
| Pius X | |
| Giuseppe Melchiorre Sarto | |
| papież tercjarz |
|
 |
|
| Data urodzenia | 2 czerwca 1835 Riese |
| Data śmierci | 20 sierpnia 1914 Watykan |
| Data beatyfikacji | 3 czerwca 1951 przez Piusa XII |
| Data kanonizacji | 29 maja 1954 Rzym przez Piusa XII |
| Wspomnienie | 21 sierpnia |
| Pius X Pius Decimus |
|||
|
|||
| Patriarcha Wenecji | |||
| Okres sprawowania | 1896-1903 | ||
| Papież | |||
| Okres sprawowania | 1903-1914 | ||
| Wyznanie | katolickie | ||
| Kościół | rzymskokatolicki | ||
| Prezbiterat | 18 września 1859 | ||
| Nominacja biskupia | 1884 | ||
| Sakra biskupia | 20 listopada 1884 | ||
| Kreacja kardynalska | 1892 Leona XIII |
||
| Pontyfikat | 9 sierpnia 1903 | ||
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|||
 Pius X w Wikicytatach |
|||
Pius X (łac. Pius X), właściwie Giuseppe Melchiorre Sarto, (ur. 2 czerwca 1835 w Riese, w prowincji Treviso, zm. 20 sierpnia 1914 w Watykanie) – patriarcha Wenecji (1896-1903), tercjarz franciszkański[1], papież w okresie od 9 sierpnia 1903 do 20 sierpnia 1914, święty Kościoła katolickiego.
Spis treści |
Biografia[edytuj]
Dzieciństwo[edytuj]
Był synem wiejskiego listonosza i szwaczki. Niektóre źródła podają, że jego ojciec Giovanni Sarto (po polsku Krawiec, po niemiecku Krawietz) był Polakiem, który "za chlebem" wyemigrował z Górnego Śląska (z Boguszyc spod Toszka w powiecie gliwickim) do Włoch (zmieniając nazwisko z Jan Krawiec), natomiast jego matka Margherita była Włoszką[2][3]. Jednak oficjalna watykańska genealogia Giuseppe Melchiorre Sarto mówi o:
- rodzicach: Giovannim Battiście (1792–1852) i Marghericie Sanson (1813–1894);
- dziadkach (od strony ojca): Giuseppem Sarto, właścicielu ziemskim, i Paoli Giacomello;
- pradziadkach: Anzolim Sarto i Antonii Liviero.
Giuseppe od urodzenia żył w wielodzietnej rodzinie, jego rodzice mieli dziesięcioro dzieci. W wieku 12 lat odebrał od patriarchy weneckiego Jacuba Monico stypendium seminaryjne, za które mógł wstąpić do seminarium.
Kapłaństwo[edytuj]
Giuseppe Melchiorre Sarto został wyświęcony na kapłana 18 września 1858. Początkowo pracował w miejscowości Tombolo, a następnie, w 1867 został proboszczem w Salvano. Był doskonałym kaznodzieją, jeździł do pobliskich wiosek odprawiać msze święte, był człowiekiem bardzo pobożnym i gorliwym opiekunem ubogich.
W 1875 został kanonikiem w Treviso i kanclerzem[4].
Biskupstwo[edytuj]
W 1884 papież Leon XIII mianował Sarto biskupem Mantui. Najwięcej uwagi jako biskup zwracał na formację kapłanów w seminarium. Był znany jako życzliwy ojciec diecezji, który zwiedzał wszystkie parafie.
Patriarchat Wenecji[edytuj]
W 1892 papież Leon XIII mianował go patriarchą Wenecji. Jako pierwszy wprowadził do seminariów studia biblijne, historię Kościoła i ekonomię społeczną.
Konklawe[edytuj]
Po śmierci Leona XIII, w Kaplicy Sykstyńskiej zebrało się konklawe. Złożone veto – zwane ekskluzywą - było ostatnim protestem w dziejach Kościoła, postawione zostało 2 sierpnia 1903 przez kardynała Jana Puzynę z Krakowa w imieniu cesarza Austrii Franciszka Józefa I (1848–1916) jednemu z kardynałów (kard. Rampolli), który został wyeliminowany. Giuseppe Melchiorre Sarto został wybrany na papieża i przyjął imię Pius X. Jego pierwsze słowa (oznajmujące zaaprobowanie wyboru) brzmiały: "O, moja droga mamo, moja dobra mamo (...) Przyjmuję, in crucem". W 1904, aby zapobiec podobnym przypadkom, Pius X wydał konstytucję Commisium nobis, w której w sposób zdecydowany potępił i zakazał pod karą ekskomuniki stosowania przy wyborach papieża ekskluzywy państwowej.
Papiestwo[edytuj]
Udzielił błogosławieństwa Urbi et Orbi w bazylice św. Piotra i przyjął hasło swojego pontyfikatu Wszystko odnowić w Chrystusie. Tak jak Pius IX, uznał się za więźnia Watykanu. Potępił modernizm katolicki, agnostycyzm i immanentyzm. 1 września 1910 Pius X nakazał księżom składanie Przysięgi antymodernistycznej, którą sam napisał w 1908.
W 1908 dokonał reorganizacji Kurii Rzymskiej (Konstytucja apostolska Sapienti Consilio z 29 lipca 1908). Nadto powołał komisję kodyfikacyjną prawa kanonicznego. Efekty pracy tej komisji, w postaci Kodeksu Prawa Kanonicznego, ogłosił jednak dopiero jego następca Benedykt XV w 1917.
Papież dopuszczał ułatwienia Eucharystii chorym oraz tzw. wczesną komunię (dzieci w "mniej więcej siódmym roku życia"). Możliwość taką dopuścił Pius X w dekrecie Quam singulari z 1910 o Komunii świętej dzieci. Dziecko może przyjąć Komunię świętą, jeżeli potrafi odróżnić chleb zwykły od Chleba Eucharystycznego i wierzy, że przyjmując Komunię świętą przyjmuje Chrystusa[5].
Poza tym Pius X polecił opracowanie nowego wydania śpiewnika gregoriańskiego i zreformował brewiarz. Zachęcał do badania Pisma św. zakładając w Rzymie Papieski Instytut Biblijny. Pius X był prekursorem Akcji Katolickiej.
Polonica[edytuj]
- w 1905 uczynił szambelanem papieskim ks. Adama Sapiehę.
- w 1905 beatyfikował śląskiego jezuitę Melchiora Grodzieckiego.
- w 1905 list do ordynariuszów polskich zaboru rosyjskiego (3 XII) Poloniae populum o posłuszeństwie względem władzy carskiej.
- w 1906 wyniósł do godności bazyliki świątynię jasnogórską, ustanawiając dzień 26 sierpnia uroczystością Matki Boskiej Częstochowskiej.
- w 1908 zezwolił na wpisanie wezwania "Królowo Korony Polskiej" na stałe do Litanii loretańskiej.
- 21 kwietnia 1910 przekazał do Częstochowy drogocenną koronę, którą 22 maja nałożono na Cudowny Obraz Matki Boskiej Częstochowskiej. Doprowadził też do uroczystych koronacji wielu innych polskich obrazów Matki Bożej, m.in. w Dzikowie (1904), Lwowie (1905), Krakowie (1907) i Sulisławicach (1913).
- 7 lipca 1910 dzięki staraniom Józefa Bilczewskiego, wydał dekret, w którym potwierdzał kult Matki Bożej jako Królowej Korony Polskiej i ustanawiał liturgiczne święto Królowej Korony Polskiej dla diecezji lwowskiej i przemyskiej (obchodzono je w pierwszą niedzielę maja jako święto dziękczynienia za opiekę Matki Bożej nad Polską, a od 1914 roku - w dniu 2 maja).
- Mianował pierwszych polskich biskupów dla Polonii amerykańskiej: w 1908 ks. Pawła Piotra Rhodego i w 1913 ks. Edwarda Kozłowskiego.
- w 1910 założył w Rzymie hospicjum dla polskich studentów.
Choroba i śmierć[edytuj]
W 1913 Pius X doznał zawału serca. W 1914 zachorował i już nigdy z choroby nie wyszedł, a wydarzenia, które doprowadziły do I wojny światowej tylko pogorszyły jego stan. Pius X zmarł w Rzymie w nocy 20 sierpnia 1914 o godzinie 1:15. Jego ostatnie słowa były skierowane do wiernego współpracownika, Merry'ego del Val: Poddaję się całkowicie.
Jest patronem Bractwa Kapłańskiego Świętego Piusa X. W 1909 utworzył Instytut Biblijny (Biblicum) w Rzymie.
Został pochowany w bazylice św. Piotra. Jego ciało spoczywa w Kaplicy Ofiarowania NMP[4].
Procesy[edytuj]
Beatyfikowany w 1951, kanonizowany w 1954 przez Piusa XII. Przez wielu jest uważanym za jednego z największych papieży. Wspomnienie liturgiczne Piusa X jest 21 sierpnia.
Zobacz też[edytuj]
Przypisy
- ↑ Lázaro Iriarte OFMCap, Józef Salezy Kafel OFMCap, Andrzej Józef Zębik OFMCap, Krystyna Kuklińska OSC: Historia franciszkanizmu. Kraków: Bracia Mniejsi Kapucyni, 1998, s. 567. ISBN 83-910410-0-X.
- ↑ Grzegorz Wierzchołowski: Zagadka św. Piusa X, Gazeta Polska
- ↑ Zygmunt Broniarek: Pius X synem Polaka był
- ↑ 4,0 4,1 Internetowa Liturgia Godzin.Czytelnia. św. Pius X (pol.). [dostęp 16 marca 2013].
- ↑ Próchniewicz J., Kurosz J., Misiek B., Węcławski M., Wosicka D., Wczesna Komunia Święta. Poznań, Wydawnictwo Piotra i Pawła.
Linki zewnętrzne[edytuj]
- New Advent - Pope Pius X (ang.)
- Dokumenty św. Piusa X w Acta Apostolicae Sedis
- Dokumenty św. Piusa X w archiwach Watykanu
| Poprzednik Domenico Agostini |
 |
Patriarcha Wenecji 1896-1903 |
|
Następca Aristide Cavallari |
| Poprzednik Leon XIII |
 |
Papież 1903-1914 |
|
Następca Benedykt XV |
|
||||||||||||||||||||||||||
