Pius X

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pius X
Pius Decimus
Giuseppe Melchiorre Sarto
Święty Kościoła katolickiego
papież
biskup Rzymu
Pius X
Herb Pius X Omnia instaurare in Christo
Wszystko odnowić w Chrystusie
Kraj działania  Włochy
Data i miejsce urodzenia 2 czerwca 1835
Riese
Data i miejsce śmierci 20 sierpnia 1914
Watykan
Patriarcha Wenecji
Okres sprawowania 15 czerwca 1893 – 4 sierpnia 1903
Papież
Okres sprawowania 4 sierpnia 1903 – 20 sierpnia 1914
Wyznanie katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Diakonat 27 lutego 1858
Prezbiterat 18 września 1858
Nominacja biskupia 10 listopada 1884
Sakra biskupia 16 listopada 1884
Wybór patriarchy 15 czerwca 1893
Kreacja kardynalska 12 czerwca 1893
Leon XIII
Kościół tytularny San Bernardo alle Terme (15 czerwca 1893)
Pontyfikat 4 sierpnia 1903
Podpis podpis}}}
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Pius X w Wikicytatach
Święty
Pius X
Pius Decimus
Pope Pius X.jpg
Data beatyfikacji 3 czerwca 1951
Watykan
przez Piusa XII
Data kanonizacji 29 maja 1954
Watykan
przez Piusa XII
Wspomnienie 21 sierpnia
Patron Bractwa Kapłańskiego Świętego Piusa X
Szczególne miejsca kultu Kaplica Ofiarowania NMP w Watykanie

Pius X (łac. Pius X, właśc. Giuseppe Melchiorre Sarto; ur. 2 czerwca 1835 w Riese, w prowincji Treviso, zm. 20 sierpnia 1914 w Rzymie[1]) – papież w okresie od 4 sierpnia 1903 do 20 sierpnia 1914, święty Kościoła katolickiego[2].

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo[edytuj | edytuj kod]

Był synem wiejskiego listonosza i szwaczki. Niektóre źródła podają, że jego ojciec Giovanni Sarto był Polakiem[3], który uciekając przed wojskiem, wyemigrował z Górnego Śląska (z Boguszyc spod Toszka w powiecie gliwickim) do Włoch (zmieniając nazwisko z Jan Krawiec), natomiast jego matka Margherita była Włoszką[4]. Jednakże 26 czerwca 2013 r. w Opolu odbył się kongres historyków z Polski i Włoch na którym jednoznacznie uznano tę teorię za nieprawdziwą[5]. Oficjalna watykańska genealogia Giuseppe Melchiorre Sarto mówi o:

  • rodzicach: Giovannim Battiście (1792–1852) i Marghericie Sanson (1813–1894);
  • dziadkach (od strony ojca): Giuseppem Sarto, właścicielu ziemskim, i Paoli Giacomello;
  • pradziadkach: Anzolim Sarto i Antonii Liviero.

Giuseppe od urodzenia żył w wielodzietnej rodzinie, jego rodzice mieli dziesięcioro dzieci. W wieku 12 lat odebrał od patriarchy weneckiego Jacuba Monico stypendium seminaryjne, za które mógł wstąpić do seminarium.

Kapłaństwo[edytuj | edytuj kod]

Młody Giuseppe Melchiorre Sarto
Kardynał Sarto przed konklawe

Po ukończeniu seminarium w Padwie, Giuseppe Melchiorre Sarto został wyświęcony na kapłana 18 września 1858[6]. Początkowo pracował w miejscowości Tombolo, a następnie, w 1867 został proboszczem w Salvano[6]. W 1875 został kanonikiem w Treviso i kanclerzem[7]. W tym samym roku został ojcem duchownym i rektorem seminarium, a rok później kanclerzem kurii biskupiej[6].

10 listopada 1884 Leon XIII mianował Sarto biskupem Mantui, który przyjął sakrę sześć dni potem[6]. Najwięcej uwagi jako biskup zwracał na formację kapłanów w seminarium. 12 czerwca 1893 został kreowany kardynałem prezbiterem i otrzymał kościół tytularny S. Bernardo alle Terme, a trzy dni później papież mianował go patriarchą Wenecji, którym pozostał do elekcji[6]. Jako pierwszy wprowadził do seminariów studia biblijne, historię Kościoła i ekonomię społeczną.

Wybór na papieża[edytuj | edytuj kod]

Po śmierci Leona XIII, w Kaplicy Sykstyńskiej zebrało się konklawe. Najpoważniejszym kandydatem był dotychczasowy sekretarz stanu Mariano Rampolla, mający poparcie kardynałów włoskich, hiszpańskich i francuskich[2]. Wówczas, biskup krakowski, kardynał Jan Puzyna złożył ekskluzywę w imieniu cesarza austriackiego Franciszka Józefa[2]. Większość elektorów ostro zaprotestowała przeciwko interwencji władców świeckich i kontynuowała obrady, nie wykluczając kandydatury Rampolli[1]. Wkrótce jednak okazało się, że konieczna jest elekcja kogoś znacznie różniącego się od Leona XIII i w siódmym głosowaniu (4 sierpnia 1903) wybrali Giuseppe Sarto, który przyjął imię Pius X[2].

20 stycznia 1904, aby zapobiec podobnym przypadkom, Pius X wydał konstytucję Commisium nobis, w której w sposób zdecydowany potępił i zakazał pod karą ekskomuniki stosowania przy wyborach papieża ekskluzywy państwowej[1].

Pontyfikat[edytuj | edytuj kod]

Udzielił błogosławieństwa Urbi et Orbi w Bazylice św. Piotra i przyjął hasło swojego pontyfikatu Wszystko odnowić w Chrystusie[2]. Tak jak Pius IX, uznał się za więźnia Watykanu, lecz skupił się przede wszystkim na kwestiach religijnych[1].

Był zdecydowanym przeciwnikiem modernizmu, i dał temu wyraz dekrecie Lamentabili, encyklice Pascendi Dominici Gregis (oba z 1907) oraz w motu proprio Sacrorum antistitum (1910), gdzie ostro potępił ideały modernistyczne, określając je jako "synteza wszystkich herezji"[1]. Od 1 września 1910 wszyscy kandydaci na duchownych musieli składać przysięgę antymodernistyczną[2]. Generalnie popierał działalność ruchów katolickich, ale zawiesił działalność włoskiego Opera di Congressi i francuskiego Le Sillon Marca Sangiera, za angażowanie się w politykę i próbę połączenia katolicyzmu z ideałami lewicowymi[1].

W dziedzinie wewnętrznej podjął kroki mające zreformować Kurię Rzymską[2]. Przede wszystkim zmniejszył liczbę kongregacji i wyznaczył im nowe zadania[2]. 29 lipca 1908 wydał konstytucję Sapienti Consilio, w której zlikwidował stare urzędy i scentralizował administrację[1]. Nadto powołał komisję kodyfikacyjną prawa kanonicznego. Efekty pracy tej komisji, w postaci Kodeksu prawa kanonicznego, ogłosił jednak dopiero jego następca Benedykt XV w 1917[1]. W 1909 stworzył oficjalne pismo Acta Apostolicae Sedis, w którym ukazywały się wszystkie kolejne dokumenty papieskie[2]. Papież dopuszczał ułatwienia Eucharystii chorym oraz tzw. wczesną komunię (dzieci w "mniej więcej siódmym roku życia")[1]. Możliwość taką dopuścił Pius X w dekrecie Quam singulari z 1910 o Komunii świętej dzieci[8]. Ponadto zreformował śpiewy gregoriańskie (1903) i brewiarz (1911)[1]. Przywrócił także obowiązek biskupów wizytowania Rzymu i zreorganizował Rotę Rzymską[2]. Zachęcał do badania Pisma św. zakładając w Rzymie Papieski Instytut Biblijny[2]. Pius X był prekursorem Akcji Katolickiej[1].

W sprawach konfliktu z rządem włoskim, papież stwierdził, że polityka Leona XIII nie sprawdziła się[1]. Usiłował jednak dążyć do kompromisu w tej sprawie i rozluźnienia napiętych relacji, przez co złagodził nieco zakaz udziału katolików w wyborach[1]. Działania Piusa i sekretarza stanu Rafaela del Vala doprowadziły do zerwania stosunków dyplomatycznych z Francją, 30 lipca 1904[1]. Tamtejszy premier Émile Combes rozwiązał konkordat z 1801, rozdał posiadłości kościelne instytucjom świeckim i w 1905 wprowadził Rozdział Kościoła od państwa[1]. Podobne ustalenie przeprowadzono w 1911 w Portugalii, natomiast Pius stanowczo zaprotestował przeciwko obu zarządzeniom i zabronił duchownym jakiegokolwiek porozumienia z władzami[1].

Kreował 50 kardynałów na siedmiu konsystorzach. Jest patronem Bractwa Kapłańskiego Świętego Piusa X. Był tercjarzem franciszkańskim[9].

Choroba i śmierć[edytuj | edytuj kod]

Grób Papieża Piusa X w bazylice watykańskiej

W 1913 Pius X doznał zawału serca. W 1914 zachorował i już nigdy z choroby nie wyszedł, a wydarzenia, które doprowadziły do I wojny światowej tylko pogorszyły jego stan. Pius X zmarł w Rzymie w nocy 20 sierpnia 1914 o godzinie 1:15. Jego ostatnie słowa były skierowane do wiernego współpracownika, Rafaela del Vala: Poddaję się całkowicie.

Został pochowany w Bazylice św. Piotra. Jego ciało spoczywa w Kaplicy Ofiarowania NMP[7].

Przez historyków jest uważany za "papieża eucharystycznego"[2] i "pioniera ruchu liturgicznego"[1].

Kult[edytuj | edytuj kod]

Został beatyfikowany 3 czerwca 1951 przez Piusa XII[6]. Ten sam papież dokonał kanonizacji 29 maja 1954[6]. Wspomnienie liturgiczne Piusa X przypada na 21 sierpnia[2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 John N. D. Kelly: Encyklopedia papieży. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, s. 438-441. ISBN 83-06-02633-0.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 Rudolf Fischer-Wollpert: Leksykon papieży. Kraków: Znak, 1996, s. 166-167. ISBN 83-7006-437-X.
  3. Zagadka św. Piusa X (pol.). Onet.pl. [dostęp 2013-10-06].
  4. „Pierwszy «polski» papież?” (pol.). Katolicka Agencja Informacyjna. [dostęp 2013-10-06].
  5. Zdementowano polskie pochodzenie Piusa X (wł.). L'Osservatore Romano. [dostęp 2013-10-06].
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 Sarto, Giuseppe (ang.). The Cardinals of the Holy Roman Church. [dostęp 2013-10-06].
  7. 7,0 7,1 Święty Pius X, papież (pol.). Internetowa Liturgia Godzin. [dostęp 16 marca 2013].
  8. Próchniewicz J., Kurosz J., Misiek B., Węcławski M., Wosicka D., Wczesna Komunia Święta. Poznań, Wydawnictwo Piotra i Pawła.
  9. Lázaro Iriarte OFMCap, Józef Salezy Kafel OFMCap, Andrzej Józef Zębik OFMCap, Krystyna Kuklińska OSC: Historia franciszkanizmu. Kraków: Bracia Mniejsi Kapucyni, 1998, s. 567. ISBN 83-910410-0-X.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Poprzednik
Domenico Agostini
PrimateNonCardinal PioM.svg Patriarcha Wenecji
1893-1903
PrimateNonCardinal PioM.svg Następca
Aristide Cavallari
Poprzednik
Leon XIII
Emblem of the Papacy SE.svg Papież
1903-1914
Emblem of the Papacy SE.svg Następca
Benedykt XV