Krzyżanowice Dolne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miejscowości w woj. świętokrzyskim, w pow. pińczowskim, w gminie Pińczów. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Krzyżanowice Dolne
Kościół w Krzyżanowicach Dolnych
Kościół w Krzyżanowicach Dolnych
Państwo  Polska
Województwo świętokrzyskie
Powiat pińczowski
Gmina Pińczów
Strefa numeracyjna (+48) 41
Kod pocztowy 28-400
Tablice rejestracyjne TPI
SIMC 0263047
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Krzyżanowice Dolne
Krzyżanowice Dolne
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Krzyżanowice Dolne
Krzyżanowice Dolne
Ziemia 50°27′43″N 20°32′35″E/50,461944 20,543056Na mapach: 50°27′43″N 20°32′35″E/50,461944 20,543056
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Krzyżanowice Dolnewieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie pińczowskim, w gminie Pińczów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Wieś zachowała oryginalny układ urbanistyczny.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy kościół w Krzyżanowicach powstał już w 1125 r., o czym wspomina Jan Długosz. W XIII w. wieś została zniszczona przez Tatarów, a następnie zasiedlona według legendy jeńcami tatarskimi. Krzyżanowice były niegdyś miastem na prawie magdeburskim. Przywilej lokacyjny wydał król Władysław Jagiełło. Pod koniec XVIII w. proboszczem był tu Hugo Kołłątaj, który ufundował nowy kościół. W XIX w. osada należała do margrabiego Wielopolskiego. Według spisu z 1827 r. były tutaj 73 domy oraz 484 mieszkańców.

W maju 2011 podczas prac ziemnych zlokalizowano i przebadano cmentarzysko popielicowe, którego wiek oceniono na trzy tysiące lat. Po zakończeniu eksploracji znaleziska przekazano do muzeum w Pińczowie[1].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Klasycystyczny kościół pw. św. Tekli, wzniesiony w latach 1786-1789. Świątynia powstała na miejscu starszego kościoła norbertańskiego. Ufundował ją Hugo Kołłątaj, który był miejscowym proboszczem. Budowlę zaprojektował Stanisław Zawadzki. Zachodnia fasada świątyni ozdobiona jest czterema kolumnami; wieńczy ją para trzymających krzyż aniołów. Na ołtarzu głównym kościoła umieszczony jest obraz Stworzenie świata autorstwa Franciszka Smuglewicza. Według tradycji jako model nagiego Adama służył Smuglewiczowi sam Kołłątaj. Ołtarze boczne, także z obrazami Smuglewicza, przedstawiają Boga w trzech wcieleniach: jako stwarzającego, nauczającego oraz nagradzającego. W północną ścianę kościoła wmurowane jest późnorenesansowe epitafium Jana Charczowskiego z 1611 r. przeniesione z poprzedniego kościoła, z płaskorzeźbioną postacią zmarłego.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski, Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880
  • Michał Jurecki, Ponidzie. W świętokrzyskim stepie, Kraków 2004, ISBN 83-89676-16-8.