Magnificat

Nawiedzenie w Bardzo bogatych godzinkach księcia de Berry

Magnificat – kantyk śpiewany w czasie nieszporów. Nazwa pochodzi od pierwszych jego łacińskich słów: „Magnificat anima mea Dominum” („Wielbi dusza moja Pana”). Jest to radosna pieśń dziękczynna, oparta na tekstach ze Starego Testamentu, którą wg Ewangelii św. Łukasza (1, 46-55) wypowiedziała (lub zaśpiewała) Maryja podczas spotkania ze świętą Elżbietą, krótko po Zwiastowaniu.

Tekst

Magnificat jest mozaiką tekstów ze Starego Testamentu, zwłaszcza z hymnu Anny (1 Sm 2, 1-10).

Greka:

Μεγαλύνει ἡ ψυχή μου τὸν Κύριον

καὶ ἠγαλλίασεν τὸ πνεῦμά μου ἐπὶ τῷ Θεῷ τῷ σωτῆρί μου,

ὅτι ἐπέβλεψεν ἐπὶ τὴν ταπείνωσιν τῆς δούλης αυτοῦ.

ἰδού γὰρ ἀπὸ τοῦ νῦν μακαριοῦσίν με πᾶσαι αἱ γενεαί,

ὅτι ἐποίησέν μοι μεγάλα ὁ δυνατός,

καὶ ἅγιον τὸ ὄνομα αὐτοῦ,

καὶ τὸ ἔλεος αὐτοῦ εἰς γενεὰς καὶ γενεὰς

τοῖς φοβουμένοῖς αυτόν.

Ἐποίησεν κράτος ἐν βραχίονι αὐτοῦ,

διεσκόρπισεν ὑπερηφάνους διανοίᾳ καρδίας αὐτῶν·

καθεῖλεν δυνάστας ἀπὸ θρόνων

καὶ ὕψωσεν ταπεινούς,

πεινῶντας ἐνέπλησεν ἀγαθῶν

καὶ πλουτοῦντας ἐξαπέστειλεν κενούς.

ἀντελάβετο Ἰσραὴλ παιδὸς αὐτοῦ,

μνησθῆναι ἐλέους,

καθὼς ἐλάλησεν πρὸς τοὺς πατέρας ἡμῶν

τῷ Αβραὰμ καὶ τῷ σπέρματι αὐτοῦ εἰς τὸν αἰῶνα.

Łacina:

Magnificat anima mea Dominum,

et exsultavit spiritus meus in Deo salvatore meo,

quia respexit humilitatem ancillae suae.

Ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes,

quia fecit mihi magna,

qui potens est,

et sanctum nomen eius,

et misericordia eius in progenies et progenies

timentibus eum.

Fecit potentiam in brachio suo,

dispersit superbos mente cordis sui;

deposuit potentes de sede

et exaltavit humiles;

esurientes implevit bonis

et divites dimisit inanes.

Suscepit Israel puerum suum,

recordatus misericordiae suae,

sicut locutus est ad patres nostros,

Abraham et semini eius in saecula.

Magnificat w muzyce

Tekst Magnificat wielokrotnie był wykorzystywany przez kompozytorów różnych epok, między innymi przez następujących tworców:

• Guillaume Dufay – trzykrotnie
• Marc-Antoine Charpentier - Magnificat na 3 głosy (pozycja H.73 z katalogu dzieł Charpentiera) i Magnificat na 4 głosy (H.80)
• Mikołaj z Radomia – jednokrotnie
• Jerzy Liban z Legnicy – ośmiokrotnie
• Mikołaj Zieleński – jednokrotnie (w Offertoria totius anni)
• Claudio Monteverdi – jako część Nieszporów z 1610 r.
• Antonio Vivaldi – dwukrotnie, "Magnificat" g-moll RV 610 i 611, z tego dzieło o numerze katalogowym 610 posiada trzy wersje, z których najwcześniejszą jest RV 610b, skomponowana ok. roku 1715 dla zespołu Ospedale della Pieta.
• Jan Sebastian Bach – Magnificat D-dur BWV 243, wersja pierwotna skomponowana była w tonacji Es-dur i nosi obecnie numer BWV 243a
• Wolfgang Amadeusz Mozart – trzykrotnie (w utworach: Dixit et Magnificat KV 193, Nieszpory KV 321, Nieszpory KV 339)
• Adam Michna z Otradovic - Magnificant I. toni (1654)
• Krzysztof Penderecki
• Wojciech Kilar
• Józef Zeidler - Vesperae ex D
• John Rutter

Posłuchaj

Chorał gregoriański – Magnificat poprzedzony antyfoną

w wykonaniu Scholi Gregoriańskiej z Ołtarzewa

Bibliografia

• "Magnificat", The New Grove Dictionary of Music and Musicians, London, Macmillan, 2001.

Linki zewnętrzne

• Przykładowy akompaniament dla wykonania chorałowego - Tonus VIII G in Liber usualis p.212