Maria Gurowska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Maria Gurowska (vel Maria Górowska vel Maria Sand vel Genowefa Maria Danielak z domu Zand; ur. 1 października 1915 w Łodzi, zm. 4 stycznia 1998 w Jedwabnie, pow. szczycieński, woj. warmińsko—mazurskie) – polska sędzia pochodzenia żydowskiego w okresie PRL.

Córka Moryca (Mariana) i Frajdy (Franciszki) z Eisenmanów. Ojciec był buchalterem, pośrednikiem handlowym (zmarł w 1941 r.)[1].

Maria Gurowska ukończyła Państwowe Gimnazjum Żeńskie im. E. Szczanieckiej w Łodzi,a następnie Wydział Prawa Uniwersytetu Warszawskiego. W 1937 r. uzyskała pracę jako sekretarz-prawnik w Centralnym Stowarzyszeniu Kupców i Przemysłowców Województwa Łódzkiego[1].

W czasie okupacji używała „aryjskich” dokumentów na nazwisko Genowefa Maria Danielak. W lutym 1940 wraz z rodzicami opuściła nielegalnie Łódź. Przez rok mieszkała w Żyrardowie, następnie w Warszawie. Utrzymywała się z udzielania korepetycji, handlu oraz szycia futrzanych rękawiczek. Od 1943 w szeregach Gwardii Ludowej i PPR. Z chwilą wybuchu powstania warszawskiego przydzielona do grupy łączności Armii Ludowej (odcinek II Śródmieście Południe). Po przeniesieniu dowództwa GL do Śródmieścia prowadziła sekretariat sztabu AL. Po upadku powstania razem z matką wyjechała do Głowna, a następnie do Częstochowy, utrzymując się nadal z szycia futrzanych rękawiczek[1].

W styczniu 1945 została skierowana do pracy w Zarządzie Miejskim w Częstochowie na stanowisko kierownika Wydziału Informacji i Propagandy. W marcu 1945 powróciła do Łodzi, gdzie została instruktorem propagandy KW PPR. Dwa miesiące później zorganizowała tam Wojewódzką Szkołę Partyjną i została jej dyrektorką. W marcu 1946 dzięki znajomościom męża otrzymała polecenie zorganizowania w Łodzi Szkoły Prawniczej Ministerstwa Sprawiedliwości i objęcia stanowiska dyrektora. Po wykonaniu zadania 1 X 1946 została radcą w Wydziale Nadzoru Sądowego w Ministerstwie Sprawiedliwości. 14 IV 1947 otrzymała mianowanie na asesora sądowego w Prokuraturze Sądu Okręgowego w Warszawie. Trzy tygodnie później, 10 V 1947 przeniesiona na stanowisko p.o. podprokuratora w Sądzie Okręgowym w Warszawie. Od 14 VII 1947 była już podprokuratorem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z tymczasową siedzibą w Łodzi. 1 IV 1948 r. awansowana na wiceprokuratora Sądu Okręgowego w Warszawie. 19 I 1949 rozpoczęła trwającą do 1956 delegację do pełnienia czynności w Ministerstwie Sprawiedliwości, w Departamencie Nadzoru Prokuratorskiego. 31 III 1949 przeniesiona na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w Warszawie, a następnie sędziego Sądu Apelacyjnego z jednoczesnym utrzymaniem w mocy delegacji do Ministerstwa Sprawiedliwości. W grudniu 1949 r. mianowana naczelnikiem Wydziału Sądownictwa dla Nieletnich w Departamencie Nadzoru Sądowego Ministerstwa Sprawiedliwości. 5 VII 1950 r. przeniesiona na stanowisko sędziego Sądu Apelacyjnego w Warszawie. Od 4 I 1951 sędzia Wydziału IV Karnego Sądu Wojewódzkiego dla województwa warszawskiego z jednoczesnym utrzymaniem w mocy delegacji do Ministerstwa Sprawiedliwości[1]. W 1951 odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski[2], a w 1954 Medalem 10-lecia Polski Ludowej[3].

W latach 1950-1954 Gurowska zasiadała w składach sędziowskich sekcji tajnej Sądu Wojewódzkiego w Warszawie – ferującej wyroki w sprawach politycznych, zleconych do realizacji przez kierownictwo Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, w sekcjach tajnych istniejących przy Sądzie Apelacyjnym w Warszawie, Sądzie Wojewódzkim w Warszawie i Sądzie Najwyższym. Aktywnie uczestniczyła w kilku głośnych procesach politycznych okresu stalinowskiego. M.in. na podstawie sfabrykowanych przez prokurator Helenę Wolińską dowodów[4] skazała na karę śmierci gen. Augusta Emila Fieldorfa[5].

15 XI 1956 zakończyła się delegacja Gurowskiej do Ministerstwa Sprawiedliwości. Odtąd pracowała w Sądzie Wojewódzkim w Warszawie. Z dniem 30 kwietnia 1970 zwolniona z pracy w sądownictwie[1].

5 V 1992 Główna Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wszczęła śledztwo w sprawie zbrodni popełnionej na gen. Auguście Emilu Fieldorfie, a po jego zakończeniu 10 VIII 1995 r. Prokuratura Wojewódzka w Warszawie postawiła Gurowskiej zarzut popełnienia przestępstwa z art. 225 § 1 kodeksu karnego. Podczas przesłuchania w Prokuraturze Rejonowej w Szczytnie 25 VIII 1995. Gurowska podtrzymała zasadność wyroku wydanego na gen. Fieldorfa, uznając nadal wyrok śmierci na generała za słuszny. W 1995 w piśmie do ministra sprawiedliwości napisała, że wymierzając karę, opierała się na dowodach, na podstawie obowiązującego wówczas prawa. 19 III 1996 akt oskarżenia o zabójstwo sądowe przeciwko Gurowskiej skierowany został przez Prokuraturę Wojewódzką w Warszawie do Sądu Wojewódzkiego dla miasta stołecznego Warszawy. Proces rozpoczął się 22 grudnia 1997 w gmachu sądów przy alei Solidarności w Warszawie. W wyznaczonym terminie rozprawy, 22 grudnia 1997, oskarżona z powodu ciężkiej choroby nie stawiła się przed sądem i aż do śmierci konsekwentnie nie zgłaszała się na rozprawy[1].

Zmarła 4 I 1998 w Jedwabnie, pow. szczycieński, woj. warmińsko—mazurskie, gdzie została pochowana[1].

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Maria Fieldorf, Leszek Zachuta: Kim był generał Fieldorf. Pozytywy.com, 2009-03-24. [dostęp 2014-05-10].
  • Krzysztof Szwagrzyk. Twarze bezpieki: Maria Gurowska vel Górowska vel Genowefa Maria Danielak z domu Zand (1915-1998). „Nasz Dziennik”. Dodatek Historyczny IPN 4/2008 (11), 2008-04-25. 
  • Jerzy Robert Nowak: Przemilczane zbrodnie na Polakach. Bibuła: Pismo niezależne, 2010-12-06. [dostęp 2014-05-10].