Głowno

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Głowno
Most na Mrodze w ciągu drogi krajowej nr 14
Most na Mrodze w ciągu drogi krajowej nr 14
Herb
Herb Głowna
Państwo  Polska
Województwo  łódzkie
Powiat zgierski
Gmina gmina miejska
Aglomeracja łódzka
Prawa miejskie 1427-1870, od 1925
Burmistrz Grzegorz Witold Janeczek
Powierzchnia 19,90 km²
Populacja (31.12.2013)
• liczba ludności
• gęstość

14 654[1]
744,62 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 42
Kod pocztowy 95-015
Tablice rejestracyjne EZG
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Głowno
Głowno
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Głowno
Głowno
Ziemia 51°57′51″N 19°42′42″E/51,964167 19,711667Na mapach: 51°57′51″N 19°42′42″E/51,964167 19,711667
TERC
(TERYT)
1101220011
SIMC 0958714
Hasło promocyjne: Rodzinna rekreacja
Urząd miejski
ul. Młynarska 15
95-015 Głowno
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Głowno w Wikisłowniku
Strona internetowa
Położenie miasta na mapie powiatu

Głownomiasto i gmina miejska w północnej części województwa łódzkiego, w powiecie zgierskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa łódzkiego. Było miastem szlacheckim[2].

Przez Głowno przebiega droga krajowa nr 14 łącząca Łódź z Łowiczem (ul. Łowicka – Boczna – Dorzeczna – Sosnowa – Łódzka), a także drogi powiatowe: 5119E do Bronisławowa i Domaradzyna (ul. Zabrzeźniańska – Dąbrowskiego – Kolejowa – Główna), 5118E do Popowa i Waliszewa (ul. Główna od DP5119E), 5101E do Bielaw oraz Kołacina (ul. Bielawska – Zgierska – Swoboda – Sikorskiego), 5125E do Ostrołęki (ul. Łowicka – Ostrołęcka) oraz 5126E do Łyszkowic (ul. Targowa), 5101E do (ul. Sikorskiego)[3][4].

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miasto położone jest w strefie Nizin Środkowopolskich, w granicach obszaru Równiny Łowicko-Błońskiej u zbiegu dolin trzech rzek: Mrogi, Mrożycy i Brzuśni. Posiada dwa zalewy o powierzchni 39 ha zasilane przez wody rzeki Mrogi oraz trzeci zasilany przez Mrożycę. Wyniesienie terenu miasta Głowna wynosi od 119,3 m n.p.m. do 145,9 m n.p.m. na wysoczyźnie w północnej części miasta. Przyrodniczą osią Głowna są doliny Mrogi i Mrożycy. Całość obszaru to powierzchnia płaska. Jedynym urozmaiceniem rzeźby są krawędzie dolin oraz zespół wydm śródlądowych w centrum miasta (tzw. Marakan). Powierzchnia Głowna wynosi 1984 ha, czyli 19,84 km² (290. lokata w kraju). Znajduje się 29 km na północny wschód od Łodzi.

Sąsiednie gminy: Dmosin, Głowno, Stryków

Klimat i warunki naturalne[edytuj | edytuj kod]

Miasto otaczają bory sosnowe oraz bory mieszane sosnowo-dębowe z domieszką brzozy, a miejscami jodły. Są one pozostałością lasów porastających niegdyś ziemię łódzką. Obszary dolinne pokrywają łęgi olszowe. W leśnej części Głowna najbardziej wysuniętej na północ leży rezerwat Zabrzeźnia. Powierzchnia rezerwatu wynosi 27,6 ha. Teren rezerwatu porasta las dębowo-grabowy. Głównym przedmiotem ochrony w rezerwacie Zabrzeźnia jest jodła i buk. Przez Głowno przebiega północna granica występowania tych drzew. Położenie Głowna w dolinie trzech rzek w otoczeniu lasów sprawia, że wokół występuje niepowtarzalny mikroklimat. Średnia temperatura powietrza w roku wynosi +7,5 °C, w tym lata +10 °C, zimy –2,5 °C. Roczna suma opadów oscyluje w granicach 500 mm. Średnia wartość wilgotności względnej wynosi 80%, przy czym warunki wilgotności są znacznie wyższe w obrębie dolin niż na terenach wyniesionych. Wskutek podwyższonej wilgotności na terenach niżej położonych występuje tendencja do tworzenia się mgieł lokalnych. W ciągu roku występuje tu 155 dni z opadem atmosferycznym, z czego 9 dni z opadem powyżej 10 mm, co jest wartością przeciętną dla regionu Polski środkowej. Pokrywa śnieżna utrzymuje się średnio 1,5 miesiąca.

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2007[5] Głowno ma obszar 19,84 km², w tym:

  • użytki rolne: 35%
  • użytki leśne: 30%

Miasto stanowi 2,32% powierzchni powiatu.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 31 grudnia 2012[6]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób  % osób  % osób  %
Populacja 14 818 100 7824 52,8 6994 47,2
Gęstość zaludnienia
[mieszk./km²]
744,62 393,17 351,46

Głowno, jako jedno z pięciu miast powiatu zgierskiego zamieszkuje 9,31% ludności całego powiatu. Liczba ludności miasta ma tendencję zniżkową. W ciągu pięciu lat zmniejszyła się ona o 298 osób, co stanowi ok. 2% w stosunku do roku 1998. Zmiany demograficzne mają charakter zjawiska o trwałej tendencji.

Według danych z roku 2002[7] średni dochód na mieszkańca wynosił 1083,82 zł miesięcznie.

Prawa miejskie posiada od roku 1427 do dzisiaj (z przerwą w latach 1870-1925). Do niedawna ośrodek przemysłu maszynowego (m.in. Wojskowe Zakłady Motoryzacyjne nr 3, Fabryka Szlifierek Ponar Łódź (obecnie FAS Głowno), Wytwórnia Urządzeń Technicznych WUTECH, Wytwórnia Urządzeń Rolniczych „Chojaczki” (obecnie Zakłady Budowy Urządzeń Spalających)), a obecnie głównie gorseciarskiego, tekstylnego i bieliźniarskiego (Gorseciarska Spółdzielnia Pracy „Głowno”, firma Alles oraz wiele mniejszych firm). W Głownie znajduje się, jedyna w województwie łódzkim, stocznia jachtów pełnomorskich JanMor.

Transport zbiorowy[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Transport zbiorowy w Głownie.

Komunikację miejską w Głownie uruchomiono 1 maja 1977 roku. W latach PRL obsługiwana była przez MPK Łódź, obecnie obsługuje ją Miejski Zakład Komunalny.

Ponadto Głowno posiada połączenia autobusowe i kolejowe z okolicznymi miejscowościami i dużymi miastami, w szczególności z Łodzią i Łowiczem.

Handel i usługi[edytuj | edytuj kod]

W Głownie znajduje się dyskont sieci Biedronka, sklep ze sprzętem RTV i AGD sieci Neonet oraz kilka sklepów sieci Delikatesy Centrum. Funkcjonuje również lokalna sieć sklepów spożywczych Plasterek.

Na terenie miasta działają przynajmniej trzy zupełnie samodzielne piekarnie.

Sklepy odzieżowe i obuwnicze skupione są w centrum Głowna, w pobliżu placu Wolności. Nie dotyczy to jednak bardziej rozrzuconych po całym mieście sklepów z odzieżą używaną.

Mieszkańcy mają dostęp do siedmiu aptek[8], z których jedna pełni według harmonogramu[9] dyżury w godzinach nocnych i w niedziele. Trzy z nich skupione są wokół pl. Wolności, dwie również znajdują się w rejonie centrum miasta, natomiast dwie pozostałe obsługują największe osiedla mieszkaniowe – Sikorskiego i Kopernika.

Duża jest też liczba stacji paliw. Trzy z nich znajdują się przy przebiegającej przez miasto drodze krajowej nr 14. Wśród nich są dwie stacje sieciowe – Orlenu i Lotosu, zlokalizowane po obu stronach wjazdu od strony Łodzi. Czwarta ze stacji funkcjonuje na terenie dawnych Wojskowych Zakładów Motoryzacyjnych nr 3. Dodatkowo w niewielkiej odległości od Głowna znajdują się dwa obiekty tego typu – we wsi Wyskoki (Bliska przy drodze nr 14) oraz w Ziewanicach.

W Głownie działa kilka kwiaciarni, sklepów przemysłowych, papierniczych, budowlanych (w tym dwa składy budowlano-opałowe przy ul. Kolejowej), metalowych, ogrodniczych, elektrycznych, komputerowych oraz oferujących sprzęt RTV i AGD.

Funkcjonuje Bank Spółdzielczy w Głownie. Ponadto w mieście znajdują się placówki Banku Spółdzielczego w Zgierzu, banku Pekao SA, PKO BP, Eurobanku i Getin Banku.

Poza centrum miasta, największe skupiska obiektów handlowych i usługowych znajdują się na największych osiedlach mieszkaniowych – Sikorskiego (rejon skrzyżowania ulic Sikorskiego, Sucharskiego i Zwycięzców spod Monte Cassino) i Kopernika (rejon skrzyżowania ulic Kopernika i Słowackiego).

Targowisko miejskie znajduje się w kwartale ulic Bielawskiej, Jana Kilińskiego, Złotej i Elizy Orzeszkowej. Jego niewielka część (tzw. twardy rynek[10]) znajduje się również po przeciwnej stronie ulicy Jana Kilińskiego, między ulicą Bielawską a Urzędem Gminy Głowno. Dni targowe to wtorek i piątek, a handel odbywa się w godzinach porannych.

Mniejsze targowiska znajdują się na terenie osiedli Sikorskiego (przy skrzyżowaniu ulic Sikorskiego i Zwycięzców spod Monte Cassino) i Kopernika (wzdłuż uliczki osiedlowej równoległej do ulicy Słowackiego). Tam handel odbywa się przez cały tydzień.

Oświata[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza szkoła elementarna w Głownie powstała w XVII wieku przy kościele św. Jakuba. Mieściła się u zbiegu ulic Cmentarnej i Łowickiej (obecna księgarnia). Następnie w 1821 roku powstała szkoła początkowa. Później, jeszcze w XIX wieku powstała szkoła elementarna miejska. W okresie I wojny światowej nad edukacją czuwała Rada Opiekuńcza, powołana w 1916 roku.

  • Szkoły podstawowe
    • Szkoła Podstawowa nr 1 im. Józefa Piłsudskiego
    • Szkoła Podstawowa nr 2 im. Adama Mickiewicza
    • Szkoła Podstawowa nr 3 im. Tadeusza Kościuszki
    • Specjalna Szkoła Podstawowa nr 5 przy Zespole Szkół Specjalnych
  • Gimnazja
    • Gimnazjum Miejskie im. Jana Pawła II
    • Sportowe Gimnazjum Powiatowe nr 2 przy Zespole Szkół Licealno-Gimnazjalnych
    • Gimnazjum Specjalne nr 3 przy Zespole Szkół Specjalnych
  • Szkoły ponadgimnazjalne
    • Liceum Ogólnokształcące przy Zespole Szkół Licealno-Gimnazjalnych
    • Publiczne Katolickie Liceum Ogólnokształcące im. Jana Pawła II
    • Zespół Szkół nr 1 im. prof. Romualda A. Cebertowicza
    • Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych

W Głownie funkcjonują trzy przedszkola publiczne oraz wiele przedszkoli prywatnych.

Historia[edytuj | edytuj kod]

  • XIII wiek – prawdopodobnie jako cześć dóbr biskupów kujawskich jako tzw. dobra niesułkowskie, od 1287 roku
  • XV wiek – właścicielami dóbr w skład których wchodziło Głowno była rodzina możnych mazowieckich Głowińskich herbu Roch II
  • 1420, 11 marca – poświęcenie kościoła pw. św. Jakuba Apostoła ufundowanego przez Jakuba Głowińskiego
  • 1427, 24 października – na prośbę Jakuba Głowińskiego książę mazowiecki Siemowit V nadał osadzie Głowno prawa miejskie na zasadach prawa chełmińskiego,a jedne z 5 artykułów o powinnościach i podatkach nakazał mieszczanom płacenie Świętopietrza.
  • 1462-1793 – miasto częścią województwa rawskiego
  • 1504 – pożar miasta, po pożodze król nadał mieszkańcom „wolniznę” (zwolnienie z podatków) na okres 10 lat
  • 1522 – ponowny pożar miasta i kolejny przywilej wolnizny od 'podatków publicznych’ na okres 10 lat, ale od podatku czopowego jedynie na kwartał, nadany przez przebywającego w Wilnie króla Zygmunta I na prośbę Stanisława Miszewskiego (być możne dzierżawce Głowna); potwierdzenie przez króla nadania praw miejskich
  • 1609 – kościół w Głownie jest filią parafii w Domaniewicach
  • 1676 – Głowno nawiedziły potop szwedzki i rokosz Lubomirskiego, na skutek których miasto liczy zaledwie 34 mieszkańców
  • 1704, 2 listopada – król szwedzki Karol XI przyszedł do miasta komunikiem, Szwedzi zrabowali miasto, plebanię oraz kościół
  • 1706, grudzień – hetmani koronni Adam Mikołaj Sieniawski oraz Stanisław Mateusz Rzewuski odbyli 'kolo generalne’ w mieście
  • 1707, luty – wojska saskie zrabowały kościół
  • 1708, luty – Józef Potocki, wojewoda kijowski przeszedł przez miasto idąc na Łowicz
  • 1710 – miasto nawiedziła zaraza,
  • 1730 – w Głownie mieszkało 300 osób
  • 1730-50 – Głowińscy sprzedali Głowno Baltazarowi Ciecierskiemu i tenże Baltazar Ciecierski herb Rawicz II, stolnik drohicki, ówczesny właściciel części lub całego Głowna, rozpoczyna sprowadzanie do miasta Żydów; zmieniło to trwale krajobraz etniczny miasta, w którym dominację zdobywa wkrótce ludność żydowska
  • 1741, 9 stycznia – Baltazar Ciecierski uzyskał od króla Augusta III przywilej na prowadzenie jarmarków: na Matkę Boską Gromniczną, w wigilię Bożego Ciała, w wigilię Św. Piotra i Pawła, oraz na Św. Mikołaja.
  • 1775 – według taryfy podatkowej, miasto własności Ciecierskich liczyło 60 domów płacąc po 5 złotych od domu.
  • 1793-1806 – w Głownie mieszkało 320 osób, w tym 62% Żydów, miasto pod zaborem pruskim
  • 1821 – u zbiegu ulic Cmentarnej (obecnie Henryka Rynkowskiego) i Łowickiej powstała szkoła elementarna
  • 1857 – w Głownie mieszkało ok. 1630 osób, w tym 76% Żydów
  • 1870 – utrata praw miejskich
  • 1903 – otwarcie linii kolejowej Warszawsko-Kaliskiej
  • 1908 – utworzenie Straży Pożarnej w Głownie
  • 1914 – w Głownie (w części zwanej Osiny) działa Osińska Walcownia Miedzi i Mosiądzu Towarzystwo Akcyjne (źródło: baza danych Archiwum Polskiego)
  • 1914-1918 – I wojna światowa; miasto zostaje zniszczone w 25%
  • 1921 – w Głownie mieszkało ponad 2400 osób, w tym 59% Żydów
  • 1924 – spółka „Norblin, Bracia Buch i T.Werner” otworzyła filię swojej fabryki w Głownie (walcownia miedzi i mąsiądzu)
  • 1925 – przywrócenie praw miejskich
  • 1935 – do miasta dołączone zostały tereny, nazywane: Borówka, Nowy Otwock, Zabrzeźnia, Nowe Zakopane; powstają liczne drewniane wille – pensjonaty letniskowe, Głowno stało się kurortem dla mieszkańców Łodzi
  • 1939-1945 – okres okupacji niemieckiej podczas II wojny światowej; Głowno włączone w obszar Generalnego Gubernatorstwa (GG)
  • 1940 – (maj) utworzenie przez niemieckich nazistów getta, w którym zgromadzono ponad 5,6 tys. Żydów z Głowna i okolicy
  • 1941 – (marzec) likwidacja getta i wywiezienie wszystkich jego mieszkańców do getta w Warszawie
  • 1945 – (styczeń) zakończenie okupacji niemieckiej
  • 1977 – uruchomienie komunikacji autobusowej
  • 2004 – gen. Tadeusz Bór-Komorowski został honorowym obywatelem Głowna (tytuł nadany pośmiertnie)

Zabytki i pamiątki historii[edytuj | edytuj kod]

Wspólnoty religijne[edytuj | edytuj kod]

Kościół pw. św. Jakuba w Głownie
Kościół pw. św. Barbary w Głownie-Osinach
Kościół pw. św. Maksymiliana w Głownie

Większość mieszkańców Głowna stanowią katolicy. Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzi także placówka zboru Kościoła Ewangelicznych Chrześcijan w Łodzi oraz dwa zbory Świadków Jehowy[11]. Miejscowość zamieszkuje również niewielka diaspora Kościoła Starokatolickiego Mariawitów, której członkowie należą do parafii pw. Matki Boskiej Szkaplerznej w Lipce.

Głowno należy do diecezji łowickiej i na terenie miasta działają 3 parafie rzymskokatolickie należące do dekanatu Głowno z siedzibą w Domaniewicach. Są to parafia św. Barbary, parafia św. Maksymiliana i parafia św. Jakuba Apostoła; proboszczem tej ostatniej jest ks. Stanisław Banach.

Information icon.svg Zobacz też: synagoga w Głownie.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Postacie związane z Głownem[edytuj | edytuj kod]

Osobom najbardziej zasłużonym dla Głowna Urząd Miasta nadaje takie tytuły, jak Honorowy Obywatel Miasta Głowna i Zasłużony dla Miasta Głowna. Tytuły te nadawane są zarówno za życia, jak i pośmiertnie.

Honorowi Obywatele Miasta Głowna[12][edytuj | edytuj kod]

Zasłużeni dla Miasta Głowna[edytuj | edytuj kod]

Lista osób którym nadano tytuł[14]:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]