Głowno

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Głowno
Most na Mrodze w ciągu drogi krajowej nr 14
Most na Mrodze w ciągu drogi krajowej nr 14
Herb
Herb Głowna
Państwo  Polska
Województwo  łódzkie
Powiat zgierski
Gmina gmina miejska
Aglomeracja łódzka
Prawa miejskie 1427 (ponownie 1925)
Burmistrz Grzegorz Witold Janeczek
Powierzchnia 19,90 km²
Populacja (31.12.2012)
• liczba ludności
• gęstość

14 818[1]
744,62 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 42
Kod pocztowy 95-015
Tablice rejestracyjne EZG
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Głowno
Głowno
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Głowno
Głowno
Ziemia 51°57′51″N 19°42′42″E/51,964167 19,711667Na mapach: 51°57′51″N 19°42′42″E/51,964167 19,711667
TERC
(TERYT)
1101220011
SIMC 0958714
Hasło promocyjne: Rodzinna rekreacja
Urząd miejski
ul. Młynarska 15
95-015 Głowno
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Głowno w Wikisłowniku
Strona internetowa
Położenie miasta na mapie powiatu

Głownomiasto i gmina miejska w północnej części województwa łódzkiego, w powiecie zgierskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa łódzkiego. Było miastem szlacheckim[2].

Przez Głowno przebiega droga krajowa nr 14 łącząca Łódź z Łowiczem (ul. Łowicka – Boczna – Dorzeczna – Sosnowa – Łódzka), a także drogi powiatowe: 5119E do Bronisławowa i Domaradzyna (ul. Zabrzeźniańska – Dąbrowskiego – Kolejowa – Główna), 5118E do Popowa i Waliszewa (ul. Główna od DP5119E), 5101E do Bielaw oraz Kołacina (ul. Bielawska – Zgierska – Swoboda – Sikorskiego), 5125E do Ostrołęki (ul. Łowicka – Ostrołęcka) oraz 5126E do Łyszkowic (ul. Targowa), 5101E do (ul. Sikorskiego)[3][4].

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miasto położone jest w strefie Nizin Środkowopolskich, w granicach obszaru Równiny Łowicko-Błońskiej u zbiegu dolin trzech rzek: Mrogi, Mrożycy i Brzuśni. Posiada dwa zalewy o powierzchni 39 ha zasilane przez wody rzeki Mrogi oraz trzeci zasilany przez Mrożycę. Wyniesienie terenu miasta Głowna wynosi od 119,3 m n.p.m. do 145,9 m n.p.m. na wysoczyźnie w północnej części miasta. Przyrodniczą osią Głowna są doliny Mrogi i Mrożycy. Całość obszaru to powierzchnia płaska. Jedynym urozmaiceniem rzeźby są krawędzie dolin oraz zespół wydm śródlądowych w centrum miasta (tzw. Marakan). Powierzchnia Głowna wynosi 1984 ha, czyli 19,84 km² (290. lokata w kraju). Znajduje się 29 km na północny wschód od Łodzi.

Sąsiednie gminy: Dmosin, Głowno, Stryków

Klimat i warunki naturalne[edytuj | edytuj kod]

Miasto otaczają bory sosnowe oraz bory mieszane sosnowo-dębowe z domieszką brzozy, a miejscami jodły. Są one pozostałością lasów porastających niegdyś ziemię łódzką. Obszary dolinne pokrywają łęgi olszowe. W leśnej części Głowna najbardziej wysuniętej na północ leży rezerwat Zabrzeźnia. Powierzchnia rezerwatu wynosi 27,6 ha. Teren rezerwatu porasta las dębowo-grabowy. Głównym przedmiotem ochrony w rezerwacie Zabrzeźnia jest jodła i buk. Przez Głowno przebiega północna granica występowania tych drzew. Położenie Głowna w dolinie trzech rzek w otoczeniu lasów sprawia, że wokół występuje niepowtarzalny mikroklimat. Średnia temperatura powietrza w roku wynosi +7,5 °C, w tym lata +10 °C, zimy –2,5 °C. Roczna suma opadów oscyluje w granicach 500 mm. Średnia wartość wilgotności względnej wynosi 80%, przy czym warunki wilgotności są znacznie wyższe w obrębie dolin niż na terenach wyniesionych. Wskutek podwyższonej wilgotności na terenach niżej położonych występuje tendencja do tworzenia się mgieł lokalnych. W ciągu roku występuje tu 155 dni z opadem atmosferycznym, z czego 9 dni z opadem powyżej 10 mm, co jest wartością przeciętną dla regionu Polski środkowej. Pokrywa śnieżna utrzymuje się średnio 1,5 miesiąca.

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2007[5] Głowno ma obszar 19,84 km², w tym:

  • użytki rolne: 35%
  • użytki leśne: 30%

Miasto stanowi 2,32% powierzchni powiatu.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 31 grudnia 2012[6]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób  % osób  % osób  %
Populacja 14 818 100 7824 52,8 6994 47,2
Gęstość zaludnienia
[mieszk./km²]
744,62 393,17 351,46

Głowno, jako jedno z pięciu miast powiatu zgierskiego zamieszkuje 9,31% ludności całego powiatu. Liczba ludności miasta ma tendencję zniżkową. W ciągu pięciu lat zmniejszyła się ona o 298 osób, co stanowi ok. 2% w stosunku do roku 1998. Zmiany demograficzne mają charakter zjawiska o trwałej tendencji.

Według danych z roku 2002[7] średni dochód na mieszkańca wynosił 1083,82 zł miesięcznie.

Prawa miejskie posiada od roku 1427 do dzisiaj (z przerwą w latach 1870-1925). Do niedawna ośrodek przemysłu maszynowego (m.in. Wojskowe Zakłady Motoryzacyjne nr 3, Fabryka Szlifierek Ponar Łódź (obecnie FAS Głowno), Wytwórnia Urządzeń Technicznych WUTECH, Wytwórnia Urządzeń Rolniczych „Chojaczki” (obecnie Zakłady Budowy Urządzeń Spalających)), a obecnie głównie gorseciarskiego, tekstylnego i bieliźniarskiego (Gorseciarska Spółdzielnia Pracy „Głowno”, firma Alles oraz wiele mniejszych firm). W Głownie znajduje się, jedyna w województwie łódzkim, stocznia jachtów pełnomorskich JanMor.

Transport zbiorowy[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Transport zbiorowy w Głownie.

Komunikację miejską w Głownie uruchomiono 1 maja 1977 roku. W latach PRL obsługiwana była przez MPK Łódź, obecnie obsługuje ją Miejski Zakład Komunalny.

Ponadto Głowno posiada połączenia autobusowe i kolejowe z okolicznymi miejscowościami i dużymi miastami, w szczególności z Łodzią i Łowiczem.

Handel i usługi[edytuj | edytuj kod]

W Głownie znajduje się dyskont sieci Biedronka, sklep ze sprzętem RTV i AGD sieci Neonet oraz kilka sklepów sieci Delikatesy Centrum. Funkcjonuje również lokalna sieć sklepów spożywczych Plasterek.

Na terenie miasta działają przynajmniej trzy zupełnie samodzielne piekarnie.

Sklepy odzieżowe i obuwnicze skupione są w centrum Głowna, w pobliżu placu Wolności. Nie dotyczy to jednak bardziej rozrzuconych po całym mieście sklepów z odzieżą używaną.

Mieszkańcy mają dostęp do siedmiu aptek[8], z których jedna pełni według harmonogramu[9] dyżury w godzinach nocnych i w niedziele. Trzy z nich skupione są wokół pl. Wolności, dwie również znajdują się w rejonie centrum miasta, natomiast dwie pozostałe obsługują największe osiedla mieszkaniowe – Sikorskiego i Kopernika.

Duża jest też liczba stacji paliw. Trzy z nich znajdują się przy przebiegającej przez miasto drodze krajowej nr 14. Wśród nich są dwie stacje sieciowe – Orlenu i Lotosu, zlokalizowane po obu stronach wjazdu od strony Łodzi. Czwarta ze stacji funkcjonuje na terenie dawnych Wojskowych Zakładów Motoryzacyjnych nr 3. Dodatkowo w niewielkiej odległości od Głowna znajdują się dwa obiekty tego typu – we wsi Wyskoki (Bliska przy drodze nr 14) oraz w Ziewanicach.

W Głownie działa kilka kwiaciarni, sklepów przemysłowych, papierniczych, budowlanych (w tym dwa składy budowlano-opałowe przy ul. Kolejowej), metalowych, ogrodniczych, elektrycznych, komputerowych oraz oferujących sprzęt RTV i AGD.

Funkcjonuje Bank Spółdzielczy w Głownie. Ponadto w mieście znajdują się placówki Banku Spółdzielczego w Zgierzu, banku Pekao SA, PKO BP, Eurobanku i Getin Banku.

Poza centrum miasta, największe skupiska obiektów handlowych i usługowych znajdują się na największych osiedlach mieszkaniowych – Sikorskiego (rejon skrzyżowania ulic Sikorskiego, Sucharskiego i Zwycięzców spod Monte Cassino) i Kopernika (rejon skrzyżowania ulic Kopernika i Słowackiego).

Targowisko miejskie znajduje się w kwartale ulic Bielawskiej, Jana Kilińskiego, Złotej i Elizy Orzeszkowej. Jego niewielka część (tzw. twardy rynek[10]) znajduje się również po przeciwnej stronie ulicy Jana Kilińskiego, między ulicą Bielawską a Urzędem Gminy Głowno. Dni targowe to wtorek i piątek, a handel odbywa się w godzinach porannych.

Mniejsze targowiska znajdują się na terenie osiedli Sikorskiego (przy skrzyżowaniu ulic Sikorskiego i Zwycięzców spod Monte Cassino) i Kopernika (wzdłuż uliczki osiedlowej równoległej do ulicy Słowackiego). Tam handel odbywa się przez cały tydzień.

Oświata[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza szkoła elementarna w Głownie powstała w XVII wieku przy kościele św. Jakuba. Mieściła się u zbiegu ulic Cmentarnej i Łowickiej (obecna księgarnia). Następnie w 1821 roku powstała szkoła początkowa. Później, jeszcze w XIX wieku powstała szkoła elementarna miejska. W okresie I wojny światowej nad edukacją czuwała Rada Opiekuńcza, powołana w 1916 roku.

  • Szkoły podstawowe
    • Szkoła Podstawowa nr 1 im. Józefa Piłsudskiego
    • Szkoła Podstawowa nr 2 im. Adama Mickiewicza
    • Szkoła Podstawowa nr 3 im. Tadeusza Kościuszki
    • Specjalna Szkoła Podstawowa nr 5 przy Zespole Szkół Specjalnych
  • Gimnazja
    • Gimnazjum Miejskie im. Jana Pawła II
    • Sportowe Gimnazjum Powiatowe nr 2 przy Zespole Szkół Licealno-Gimnazjalnych
    • Gimnazjum Specjalne nr 3 przy Zespole Szkół Specjalnych
  • Szkoły ponadgimnazjalne
    • Liceum Ogólnokształcące przy Zespole Szkół Licealno-Gimnazjalnych
    • Publiczne Katolickie Liceum Ogólnokształcące im. Jana Pawła II
    • Zespół Szkół nr 1 im. prof. Romualda A. Cebertowicza
    • Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych

W Głownie funkcjonują trzy przedszkola publiczne oraz wiele przedszkoli prywatnych.

Historia[edytuj | edytuj kod]

  • XIII wiek – prawdopodobnie jako cześć dóbr biskupów kujawskich jako tzw. dobra niesułkowskie, od 1287 roku
  • XV wiek – właścicielami dóbr w skład których wchodziło Głowno była rodzina możnych mazowieckich Głowińskich herbu Roch II
  • 1420, 11 marca – poświęcenie kościoła pw. św. Jakuba Apostoła ufundowanego przez Jakuba Głowińskiego
  • 1427, 24 października – na prośbę Jakuba Głowińskiego książę mazowiecki Siemowit V nadał osadzie Głowno prawa miejskie na zasadach prawa chełmińskiego,a jedne z 5 artykułów o powinnościach i podatkach nakazał mieszczanom płacenie Świętopietrza.
  • 1462-1793 – miasto częścią województwa rawskiego
  • 1504 – pożar miasta, po pożodze król nadał mieszkańcom „wolniznę” (zwolnienie z podatków) na okres 10 lat
  • 1522 – ponowny pożar miasta i kolejny przywilej wolnizny od 'podatków publicznych’ na okres 10 lat, ale od podatku czopowego jedynie na kwartał, nadany przez przebywającego w Wilnie króla Zygmunta I na prośbę Stanisława Miszewskiego (być możne dzierżawce Głowna); potwierdzenie przez króla nadania praw miejskich
  • 1609 – kościół w Głownie jest filią parafii w Domaniewicach
  • 1676 – Głowno nawiedziły potop szwedzki i rokosz Lubomirskiego, na skutek których miasto liczy zaledwie 34 mieszkańców
  • 1704, 2 listopada – król szwedzki Karol XI przyszedł do miasta komunikiem, Szwedzi zrabowali miasto, plebanię oraz kościół
  • 1706, grudzień – hetmani koronni Adam Mikołaj Sieniawski oraz Stanisław Mateusz Rzewuski odbyli 'kolo generalne’ w mieście
  • 1707, luty – wojska saskie zrabowały kościół
  • 1708, luty – Józef Potocki, wojewoda kijowski przeszedł przez miasto idąc na Łowicz
  • 1710 – miasto nawiedziła zaraza,
  • 1730 – w Głownie mieszkało 300 osób
  • 1730-50 – Głowińscy sprzedali Głowno Baltazarowi Ciecierskiemu i tenże Baltazar Ciecierski herb Rawicz II, stolnik drohicki, ówczesny właściciel części lub całego Głowna, rozpoczyna sprowadzanie do miasta Żydów; zmieniło to trwale krajobraz etniczny miasta, w którym dominację zdobywa wkrótce ludność żydowska
  • 1741, 9 stycznia – Baltazar Ciecierski uzyskał od króla Augusta III przywilej na prowadzenie jarmarków: na Matkę Boską Gromniczną, w wigilię Bożego Ciała, w wigilię Św. Piotra i Pawła, oraz na Św. Mikołaja.
  • 1775 – według taryfy podatkowej, miasto własności Ciecierskich liczyło 60 domów płacąc po 5 złotych od domu.
  • 1793-1806 – w Głownie mieszkało 320 osób, w tym 62% Żydów, miasto pod zaborem pruskim
  • 1821 – u zbiegu ulic Cmentarnej (obecnie Henryka Rynkowskiego) i Łowickiej powstała szkoła elementarna
  • 1857 – w Głownie mieszkało ok. 1630 osób, w tym 76% Żydów
  • 1870 – utrata praw miejskich
  • 1903 – otwarcie linii kolejowej Warszawsko-Kaliskiej
  • 1908 – utworzenie Straży Pożarnej w Głownie
  • 1914 – w Głownie (w części zwanej Osiny) działa Osińska Walcownia Miedzi i Mosiądzu Towarzystwo Akcyjne (źródło: baza danych Archiwum Polskiego)
  • 1914-1918 – I wojna światowa; miasto zostaje zniszczone w 25%
  • 1921 – w Głownie mieszkało ponad 2400 osób, w tym 59% Żydów
  • 1924 – spółka „Norblin, Bracia Buch i T.Werner” otworzyła filię swojej fabryki w Głownie (walcownia miedzi i mąsiądzu)
  • 1925 – przywrócenie praw miejskich
  • 1935 – do miasta dołączone zostały tereny, nazywane: Borówka, Nowy Otwock, Zabrzeźnia, Nowe Zakopane; powstają liczne drewniane wille – pensjonaty letniskowe, Głowno stało się kurortem dla mieszkańców Łodzi
  • 1939-1945 – okres okupacji niemieckiej podczas II wojny światowej; Głowno włączone w obszar Generalnego Gubernatorstwa (GG)
  • 1940 – (maj) utworzenie przez niemieckich nazistów getta, w którym zgromadzono ponad 5,6 tys. Żydów z Głowna i okolicy
  • 1941 – (marzec) likwidacja getta i wywiezienie wszystkich jego mieszkańców do getta w Warszawie
  • 1945 – (styczeń) zakończenie okupacji niemieckiej
  • 1977 – uruchomienie komunikacji autobusowej
  • 2004 – gen. Tadeusz Bór-Komorowski został honorowym obywatelem Głowna (tytuł nadany pośmiertnie)

Zabytki i pamiątki historii[edytuj | edytuj kod]

Wspólnoty religijne[edytuj | edytuj kod]

Kościół pw. św. Jakuba w Głownie
Kościół pw. św. Barbary w Głownie-Osinach
Kościół pw. św. Maksymiliana w Głownie

Większość mieszkańców Głowna stanowią katolicy. Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzi także placówka zboru Kościoła Ewangelicznych Chrześcijan w Łodzi oraz Świadkowie Jehowy. Miejscowość zamieszkuje również niewielka diaspora Kościoła Starokatolickiego Mariawitów, której członkowie należą do parafii pw. Matki Boskiej Szkaplerznej w Lipce.

Głowno należy do diecezji łowickiej i na terenie miasta działają 3 parafie rzymskokatolickie należące do dekanatu Głowno z siedzibą w Domaniewicach. Są to parafia św. Barbary, parafia św. Maksymiliana i parafia św. Jakuba Apostoła; proboszczem tej ostatniej jest ks. Stanisław Banach.

Information icon.svg Zobacz też: synagoga w Głownie.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Postacie związane z Głownem[edytuj | edytuj kod]

Osobom najbardziej zasłużonym dla Głowna Urząd Miasta nadaje takie tytuły, jak Honorowy Obywatel Miasta Głowna i Zasłużony dla Miasta Głowna. Tytuły te nadawane są zarówno za życia, jak i pośmiertnie.

Honorowi Obywatele Miasta Głowna[11][edytuj | edytuj kod]

Zasłużeni dla Miasta Głowna[edytuj | edytuj kod]

Lista osób którym nadano tytuł[12]:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]