Max Horkheimer

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Max Horkheimer (ur. 14 lutego 1895 w Zuffenhausen, niedaleko Stuttgartu, zm. 7 lipca 1973 w Norymberdze) − niemiecki filozof i socjolog.

Max Horkheimer
(na przodzie po lewej)

Życie i działalność[edytuj | edytuj kod]

Uczeń Hansa Corneliusa, z wykształcenia psycholog i filozof. W latach 1930-1958 profesor uniwersytetu we Frankfurcie nad Menem (z przerwą w latach 1933-49), współzałożyciel oraz wieloletni dyrektor Institut fur Sozialforschung i współtwórca szkoły frankfurckiej. Przedstawiciel tzw. teorii krytycznej. Stworzył podstawy społeczno-ekonomiczne krytyki kapitalizmu z pozycji krytycznej teorii (zaliczanej niekiedy do tzw. neomarksizmu). Wpłynął na kształtowanie poglądów nowej lewicy.

Publikacje w oryginale[edytuj | edytuj kod]

Dzieła zebrane[edytuj | edytuj kod]

Gesammelte Schriften, wyd. Alfred Schmidt, Frankfurt am Main, S. Fischer, 1985 - 1996

  • Vorträge und Aufzeichnungen 1949 - 1973 ; 1/3. Philosophisches, Würdigungen, Gespräche wyd. 1985
  • Vorträge und Aufzeichnungen 1949 - 1973 ; 4/5. Soziologisches, Universität und Studium wyd. 1985
  • Nachgelassene Schriften 1931 - 1949 ; 1/5. Vorträge und Aufsätze, Memoranden. Aufzeichungnen und Entwürfe, Poetische Versuche, Diskussionsprotokolle wyd. 1985
  • Philosophische Frühschriften : 1922 - 1932 wyd. 1987
  • "Dialektik der Aufklärung" und Schriften 1940 - 1950 wyd. 1987
  • Nachgelassene Schriften 1914 - 1931 ; 1. Vorlesung über die Geschichte der neueren Philosophie wyd. 1987
  • Nachgelassene Schriften 1914 - 1931 ; 4/7. Aufzeichnungen und Vorträge, Notizen, Poetische Versuche, Diskussionsprotokoll wyd. 1987
  • Aus der Pubertät : Novellen und Tagebuchblätter, 1914 - 1918 wyd. 1988
  • Schriften 1931 - 1936 wyd. 1988
  • Schriften 1936 - 1941 wyd. 1988
  • Nachgelassene Schriften 1949 - 1972 ; 5. Notizen wyd. 1988
  • Nachgelassene Schriften 1949 - 1972 ; 1/4. Vorträge und Ansprachen, Gespräche, Würdigungen, Vorlesungsnachschrifte wyd. 1989
  • Nachgelassene Schriften 1914 - 1931 ; 2/3. Vorlesung über die Geschichte der deutschen idealistischen Philosophie. Einführung in die Philosophie der Gegenwart (Vorlesung und Publikationstext) wyd. 1990
  • "Zur Kritik der instrumentellen Vernunft" und "Notizen 1949-1969" wyd. 1991
  • Briefwechsel 1913 - 1936 wyd. 1995
  • Briefwechsel 1937 - 1940 wyd. 1995
  • Briefwechsel 1941 - 1948 wyd. 1996
  • Briefwechsel 1949 - 1973 wyd. 1996
  • Nachträge, Verzeichnisse und Register / red. Gunzelin Schmid Noerr, oprac. Jan Baars wyd. 1996

Wybrane teksty wydane osobno[edytuj | edytuj kod]

  • Anfänge der bürgerlichen Geschichtsphilosophie, Stuttgart, 1930
  • Dämmerung. Notizen in Deutschland [pod pseud. Heinrich Regius], Zürich 1934
  • Dialektik der Aufklärung: philosoph. Fragmente [z Theodorem Adorno], Amsterdam 1947
  • Zur Kritik der instrumentellen Vernunft: aus d. Vorträgen u. Aufzeichn. seit Kriegsendem, Frankfurt am Main 1967

Tłumaczenia na j. polski[edytuj | edytuj kod]

Publikacje autorskie:

Antologie:

  • Społeczna funkcja filozofii. Wybór pism, tłum. Jan Doktór, wybrał, opracował i wstępem poprzedził Roman Rudziński, Warszawa 1987, PIW, seria Biblioteka Myśli Współczesnej, ISBN 83-06-01474-X (zawiera teksty: Materializm a metafizyka, O problemie prawdy, Egoizm a ruch wolnościowy, Uzupełnienie, Społeczna funkcja filozofii, Krytyka instrumentalnego rozumu, Autorytet i rodzina w czasach współczesnych, Aktualność Schopenhauera)

Teksty w antologiach:

  • Nowe pojęcie ideologii, tłum. Mirosław Skwieciński, [w:] Andrzej Chmielecki i inni (red.), Problemy socjologii wiedzy, Warszawa 1985, PWN
  • (z Theodorem W. Adorno) Elementy antysemityzmu. Granice oświecenia, tłum. Zofia Rybicka, [w:] Hubert Orłowski (red.), Wobec faszyzmu, Warszawa 1985, PIW
  • Materializm i metafizyka, tłum. Jerzy Łoziński, [w:] Jerzy Łoziński (red.), Szkoła frankfurcka, Kolegium Otryckie, Warszawa 1985-1987
  • Materializm i moralność, tłum. Jerzy Łoziński, [w:] ibid.
  • Przyczynek do sporu o racjonalizm we współczesnej filozofii, tłum. Jerzy Łoziński, [w:] ibid.
  • Przyczynek do problemu prawdy, tłum. Jerzy Łoziński, [w:] ibid.
  • Egoizm i ruch wolnościowy. Przyczynek do antropologii epoki mieszczańskiej, tłum. Halina Walentowicz, [w:] ibid.
  • Teoria tradycyjna a teoria krytyczna, tłum. Jerzy Łoziński, [w:] ibid.
  • (z Herbertem Marcuse) Filozofia a teoria krytyczna, tłum. Jerzy Łoziński, [w:] ibid.
  • Żydzi i Europa, tłum. Jerzy Łoziński, [w:] ibid.
  • Społeczna funkcja filozofii, tłum. Jerzy Łoziński, [w:] ibid.
  • Sztuka i kultura masowa, tłum. Janusz Stawiński, [w:] ibid.
  • Kres rozumu, tłum. Janusz Stawiński, [w:] ibid.

Teksty w periodykach:

  • Niemoc niemieckiej klasy politycznej, tłum. Jerzy Łoziński, [w:] Studia Filozoficzne nr 11 (192), Warszawa 1981
  • Uwagi na temat antropologii filozoficznej, tłum. Krystyna Krzemieniowa, [w:] Studia Filozoficzne nr 7-8 (200-201), Warszawa 1982
  • Teoria tradycyjna a teoria krytyczna, tłum. Jerzy Łoziński, [w:] Colloquia Communia nr 2 (7), Warszawa 1983
  • Uzupełnienie, tłum. Jerzy Łoziński, [w:] ibid.
  • List do S. Fischer Verlag, tłum. Jerzy Łoziński, [w:] ibid.
  • Marks dzisiaj, tłum. Antoni Malinowski, [w:] Lewą Nogą nr 12, Warszawa 1999
  • Filozofia jako krytyka kultury, tłum. Marcin Miłkowski, [w:] Przegląd Filozoficzno-Literacki nr 3 (9), Warszawa 2004
  • Filozofia Kanta i oświecenie, tłum. Jakub Kloc-Konkołowicz, [w:] ibid.
  • Marks dziś, tłum. Halina Walentowicz, [w:] ibid.
  • Tęsknota za całkowicie Innym. Rozmowa z Helmutem Gumniorem (1970), tłum. Krzysztof Rosiński, [w:] Kronos nr 1 (1), Warszawa 2007

Opracowania[edytuj | edytuj kod]

Książki:

Teksty w periodykach:

  • Halina Walentowicz, Przesłanki teorii krytycznej Maxa Horkheimera, [w:] Przegląd Filozoficzno-Literacki nr 3 (9), Warszawa 2004
  • Halina Walentowicz, Ewolucja teorii krytycznej Maxa Horkheimera, [w:] ibid.
  • Rafał Wonicki, Teoria krytyczna Maxa Horkheimera - rozwój i zmiana, [w:] ibid.
  • Tomasz R. Wiśniewski, Max Horkheimer i poszukiwanie sensu historii, [w:] ibid.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Maksa Horkheimera