Medycyna rodzinna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Badanie pacjenta przez lekarza rodzinnego

Medycyna rodzinna - dział medycyny zajmujący się kwestiami zagwarantowania wszystkim członkom rodziny, będącej pod opieką lekarza rodzinnego, kompleksowej opieki medycznej. Za początek medycyny rodzinnej w Polsce uznaje się[potrzebne źródło] dzień 23 czerwca 1992, gdy odbyło się spotkanie założycielskie Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce.

Lekarz rodzinny[edytuj | edytuj kod]

Zadania lekarza rodzinnego[edytuj | edytuj kod]

Lekarz rodzinny jest zwykle pierwszym ogniwem w systemie, zapewniając tak zwaną podstawową opiekę zdrowotną. W swojej codziennej pracy samodzielnie konsultuje zarówno dzieci jak i dorosłych niezależnie od powodu konsultacji, w razie potrzeby współpracując z lekarzami konsultantami pracującymi w Ambulatoryjnej Opiece Specjalistycznej (AOS), a także kierując pacjentów do diagnostyki i leczenia w placówkach specjalistycznych (szpitale).

Zasadniczym celem medycyny rodzinnej jest utrzymywanie pacjentów w dobrej kondycji psychicznej i fizycznej poprzez stosowanie profilaktyki i leczenie najczęstszych schorzeń. Medycyna rodzinna wymaga interdyscyplinarnego podejścia do pacjenta z uwzględnieniem jego osoby jako całości wraz z jego rodziną, otoczeniem i całą społecznością.

Uprawnienia lekarza rodzinnego w ramach polskiego systemu NFZ[edytuj | edytuj kod]

Lekarz rodzinny w polskim systemie powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego (NFZ) uprawniony jest do bezpłatnego udzielania świadczeń medycznych figurujących na liście świadczeń gwarantowanych POZ (POZ to podstawowa opieka zdrowotna). W ramach świadczeń NFZ odpłatnie wolno lekarzowi udzielać tylko niektórych świadczeń spoza listy świadczeń gwarantowanych. Lekarz rodzinny w ramach NFZ samodzielnie diagnozuje i leczy choroby, które wedle aktualnej wiedzy medycznej mogą być zdiagnozowane za pomocą badania lekarskiego i badań dodatkowych z listy badań gwarantowanych POZ.

Często spotykane świadczenia niegwarantowane w ramach POZ[edytuj | edytuj kod]

  • Zaświadczenie dla celów San-Epid (dawniej: wpis do książeczki zdrowia)
  • Zaświadczenie dla celów orzekania o rencie
  • Orzekanie w zakresie sportu dzieci i młodzieży nie będące orzekaniem dotyczącym przynależności do kategorii zajęć WF
  • Zaświadczenia do celów rekrutacji do uczelni wyższych
  • Zaświadczenia o zdolności do odbycia testów sprawnościowych do Policji

Zaświadczenia z Ambulatoryjnej Opieki Specjalistycznej[edytuj | edytuj kod]

  • Zaświadczenie od lekarza z AOS nie jest konieczne do leczenia pacjenta, a zwłaszcza do wystawiania refundowanych leków, jeżeli lekarz rodzinny jest w stanie przeprowadzić i poprawnie udokumentować rozpoznanie choroby.
  • Zaświadczenie od lekarza AOS jest niezbędne do leczenia i refundacji leków dotyczących choroby, której nie można według aktualnej wiedzy zdiagnozować w warunkach Podstawowej Opieki Zdrowotnej.

Skierowania[edytuj | edytuj kod]

Lekarz rodzinny kieruje pacjenta do lekarza AOS lub do szpitala wtedy gdy

  • wyczerpał możliwości terapeutyczne i/lub diagnostyczne dostępne w POZ
  • stan kliniczny pacjenta wymaga leczenia w warunkach szpitalnych

Raz wystawione skierowanie do szpitala lub poradni AOS ważne jest dopóty dopóki obecny jest powód skierowania. Wielokrotnie spotykany pogląd o ważności skierowania tylko w danym roku kalendarzowym jest nieprawdziwy. Po konsultacji w AOS lub szpitalu każde kolejne skierowanie do innego specjalisty AOS lub szpitala a związane z pierwotnym skierowaniem lekarza POZ wystawiane jest przez lekarza AOS. Lekarz rodzinny, kierując pacjenta do lekarza AOS lub szpitala, załącza do skierowania wyniki badań potwierdzających wstępne rozpoznanie oraz dodatkowe informacje o pacjencie, takie jak lista przyjmowanych leków, skrót historii choroby, lista chorób przewlekłych, itp. Skierowanie na wszelkie dodatkowe badania na potrzeby poradni AOS lub szpitala wystawia lekarz, któremu te badania są niezbędne do leczenia.

Przykładowe sytuacje[edytuj | edytuj kod]
  • Lekarz kadiolog wystawia skierowanie do poradni pulmonologicznej jeżeli po konsultacji uważa, że pacjent musi być skonsultowany przez pulmonologa.
  • Lekarz gastrolog wystawia skierowanie do szpitala na dalsze leczenie na oddziale kardiologicznym
  • Lekarz prowadzący oddziału pulmonologicznego wystawia skierowanie do poradni kardiologicznej na planową konsultację
  • Lekarz prowadzący oddziału kardiologicznego wystawia skierowanie na planowy zabieg na oddziale kardiologicznym
  • Lekarz rodzinny wystawia kolejne skierowanie do kardiologa AOS leczonego wcześniej z powodu nadciśnienia jeżeli podejrzewa u pacjenta chorobę niedokrwienną wymagającą dodatkowej diagnostyki w poradni kardiologicznej.
  • Lekarz nefrolog wystawia skierowanie na badania laboratoryjne, z którymi pacjent ma się stawić na planowy pobyt w szpitalu na oddziale nefrologicznym

Finansowanie lekarza rodzinnego[edytuj | edytuj kod]

Kapitacja[edytuj | edytuj kod]

Lekarz rodzinny obejmuje opieką pacjentów zadeklarowanych na tzw. "listę aktywną" mieszczącą nie więcej niż 2750 osób, choć w uzasadnionych przypadkach, za zgodą Narodowego Funduszu Zdrowia, lista deklaracji może ulec powiększeniu. Za każą zadeklarowaną osobę lekarz rodzinny otrzymuje stawkę kapitacyjną w wysokości 8 zł miesięcznie - kwota ta modyfikacji w przypadku objęcia opieką dzieci, osób starszych, mieszkańców Domu Pomocy Społecznej oraz osób leczonych z powodu cukrzycy lub chorób układu krążenia. Uwzględniając wszystkie modyfikatory wszystkich pacjentów lekarz rodzinny otrzymuje z NFZ 139 złotych rocznie na jednego pacjenta

Koszty[edytuj | edytuj kod]

W ramach uzyskanej stawki kapitacyjnej lekarz rodzinny musi pokryć następujące wydatki

  • Koszty utrzymania lokalu i prowadzenia działalności medycznej
  • Wynagrodzenie zatrudnionego personelu
  • Koszty zleconych badań diagnostycznych
  • Własne wynagrodzenie

Lekarz rodzinny a lekarz POZ[edytuj | edytuj kod]

W praktyce często stosuje się zamiennie określenia "lekarz rodzinny" z "lekarz POZ" mimo dużej między nimi różnicy - pierwsze jest określeniem wykształcenia, drugie jest określeniem funkcji. Lekarzem rodzinnym jest wyłącznie lekarz specjalista medycyny rodzinnej podczas gdy lekarzem POZ nazywany jest każdy lekarz pracujący w Podstawowej Opiece Zdrowotnej a więc często także internista, pediatra, chirurg, ginekolog i każdy inny lekarz z lub bez specjalizacji, który z różnego powodu nabył uprawnienia do pracy w POZ.

Lekarz rodzinny a lekarz pierwszego kontaktu[edytuj | edytuj kod]

Określenie "lekarz pierwszego kontaktu" jest częstym określeniem stosowanym zamiennie z "lekarz POZ" choć z definicji "lekarz pierwszego kontaktu" to każdy lekarz, który jako pierwszy ma kontakt z pacjentem, np. lekarz pogotowia ratunkowego.

Ilość lekarzy rodzinnych w POZ[edytuj | edytuj kod]

Całkowita liczba lekarzy POZ szacowana jest na 22000. Liczba pracujących w POZ lekarzy posiadających specjalizację z medycyny rodzinnej wynosi 10200, co stanowi około 43%, przy czym tylko około połowa z nich ukończyła czteroletni program specjalizacji a pozostali - tzw. "krótkie ścieżki", czyli przyspieszone weekendowe kursy specjalizacyjne trwające 3 lub 6 miesięcy dla lekarzy ze specjalizacją w medycynie ogólnej, pediatrii, internie, chirurgii i ginekologii. Wśród lekarzy rodzinnych ze specjalizacją w trybie "krótkiej ścieżki" od początku istnienia medycyny rodzinnej dominują lekarze interniści i pediatrzy.

Organizacje lekarzy medycyny rodzinnej[edytuj | edytuj kod]

Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce[edytuj | edytuj kod]

"KLRwP powstało w celu opracowania strategii wdrożenia instytucji lekarza rodzinnego do systemu ochrony zdrowia w Polsce. Wśród 34 założycieli Kolegium znaleźli się mi. in. parlamentarzyści ze śp. Senator Zofią Kuratowską i Posłem Markiem Balickim, nauczyciele akademiccy z prof. Maciejem Latalskim, prof. Taduszem Tołłoczko, prof. Tadeuszem Chruścielem i doc. Rafałem Niżankowskim, czy wreszcie menedżerowie ochrony zdrowia i zwykli lekarze, na co dzień pracujący z pacjentami. Wzorem dla powstającego wówczas stowarzyszenia było Royal College of General Practitioners w Wielkiej Brytanii oraz podobne organizacje zrzeszające lekarzy rodzinnych w Europie, Kanadzie i Stanach Zjednoczonych. Obecnie KLRwP zrzesza 4 500 lekarzy rodzinnych. KLRwP, jako jedyna polska organizacja zrzeszająca lekarzy rodzinnych, w 1996, po blisko rocznym procesie oceny działalności zostało przyjęte do Światowej Organizacji Kolegiów i Stowarzyszeń Lekarzy Rodzinnych (WONCA)."

Grupa Rezydentów i Młodych Lekarzy Rodzinnych[edytuj | edytuj kod]

"Naszym celem jest kształtowanie i rozwijanie naszych umiejętności jako lekarzy rodzinnych oraz aktywizację środowiska rezydentów i młodych lekarzy. Chcemy stwarzać możliwość realizacji potrzeb zarówno w trakcie szkolenia specjalizacyjnego jak też dalszej kariery zawodowej oraz zachęcić do starań o własny rozwój co ma służyć poprawie jakości świadczonych usług, kształtowaniu właściwego wizerunku lekarza rodzinnego, a co za tym idzie zwiększeniu naszej satysfakcji z wykonywanego zawodu. Podstawą uczestniczenia w aktywnościach i bycia członkiem Grupy Rezydentów i Młodych Lekarzy Rodzinnych jest przynależność do Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce."

Polskie Towarzystwo Medycyny Rodzinnej[edytuj | edytuj kod]

"Polskie Towarzystwo Medycyny Rodzinnej (PTMR) zostało utworzone w roku 1999. Towarzystwo jest organizacją interdyscyplinarną, zrzeszającą wszystkich zainteresowanych medycyną rodzinną, przede wszystkim lekarzy ze specjalizacją medycyny rodzinnej. Cele PTMR: upowszechnianie najnowszych osiągnięć naukowych w zakresie szeroko rozumianej medycyny rodzinnej oraz szerzenie postępu w tej dziedzinie, umożliwianie wymiany doświadczeń i informacji na temat medycyny rodzinnej, służenie jako płaszczyzna współpracy lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej ze specjalistami różnych dyscyplin medycznych, inspirowanie lekarzy rodzinnych do stałego podnoszenia kwalifikacji zawodowych, zachęcanie lekarzy rodzinnych do twórczej pracy naukowej i rozpowszechnianie wyników ich badań, udział w opracowywaniu programów szkolenia, przepisów dotyczących medycyny rodzinne

Porozumienie Pracodawców Ochrony Zdrowia[edytuj | edytuj kod]

"Porozumienie Pracodawców Ochrony Zdrowia [PPOZ], wcześniej Wielkopolskie Porozumienie Zielonogórskie, zapoczątkowało swoją działalność w 2003 roku i wcześniej wchodziło w skład założycielskich związków Federacji Porozumienie Zielonogórskie jako największy region. Związek Pracodawców Ochrony Zdrowia z siedzibą w Koninie został zarejestrowany 5 marca 2004 roku w Poznaniu. Struktura związku obejmuje pięć byłych województw Wielkopolski tj. pilskie, leszczyńskie, kaliskie, konińskie, poznańskie. Utworzone oddziały regionalne, reprezentowane są przez przedstawicieli prezesów. Najmniejszą jednostką organizacyjną PPOZ jest powiat. Powiatów w Wielkopolsce jest 31. Do organizacji należy 500 praktyk lekarzy rodzinnych, czyli ok. 3000 lekarzy, co stanowi około 90% zapotrzebowania Wielkopolski na lekarzy rodzinnych. "

Federacja Porozumienie Zielonogórskie[edytuj | edytuj kod]

"Federacja ma na celu ochronę praw i reprezentowanie interesów swoich członków wobec dysponentów publicznych i prywatnych środków przeznaczonych na finansowanie usług medycznych, związków zawodowych, organów władzy i administracji państwowej, organów samorządu terytorialnego oraz innych organizacji. Zadaniem Federacji jest: występowanie w interesie i na rzecz swoich członków, działanie na rzecz tworzenia i utrzymywania spokoju społecznego w stosunkach pracy, oddziaływanie na kształtowanie polityki zdrowotnej i ustawodawstwa dotyczącego interesów członków Federacji, wspieranie członków w prowadzeniu polityki w zakresie rokowań warunków umów z dysponentami publicznych i prywatnych środków przeznaczonych na finansowanie usług medycznych, kształcenie zrzeszonych pracodawców w sferze zarządzania, organizacji pracy, w sferze stosunków pracy oraz ustawicznego podnoszenia jakości usług, prowadzenie studiów i badań rynkowych na rzecz członków Federacji, integracja i ułatwienie wzajemnej współpracy pomiędzy członkami Federacji, rozwój niepublicznej opieki zdrowotnej oraz wspieranie prywatyzacji w ochronie zdrowia, budowanie wzajemnych więzi pomiędzy członkami Federacji a pacjentami korzystającymi z systemu ochrony zdrowia, wspieranie działań mających na celu podnoszenie poziomu opieki zdrowotnej i jej rozwój, ochrona prawna członków Federacji."

Szkolenie specjalizacyjne[edytuj | edytuj kod]

"Celem kształcenia specjalizacyjnego jest przygotowanie kompetentnych lekarzy rodzinnych, zdolnych zapewnić podstawową, ciągłą i całościową opiekę medyczną zarówno poszególnym osobom, rodzinom, jak i danej społeczności lokalnej.

Oczekuje się, że w dążeniu do osiągnięcia tego celu, lekarz w trakcie specjalizacji opanuje pełen zakres wymaganej wiedzy medycznej oraz nabędzie niezbędnej biegłości w zakresie wymaganych umiejętności praktycznych, nakreślonych przez niniejszy program specjalizacji.

Ponadto celem studiów specjalizacyjnych jest doskonalenie osobowości specjalizującego się lekarza, poszerzania i pogłębiania wiedzy teoretycznej i umiejętności praktycznych, wprowadzania nowych osiągnięć do praktyki lekarskiej i dzielenia się swoim doświadczeniem zawodowym poprzez publikacje i udział w konferencjach medycznych."

Jako specjalizacja medycyna rodzinna trwa cztery lata, z czego połowa szkolenia odbywa się w jednostkach szpitalnych i AOS. Dyplom specjalisty medycyny rodzinnej uznawany jest w krajach Unii Europejskiej i upoważnia do pracy w opiece podstawowej (Primary Care) jako lekarz rodzinny (General Practitioner).

Program szkolenia specjalizacyjnego[edytuj | edytuj kod]

  • 24 miesiące - szkolenie w Podstawowej Opiece Zdrowotnej pod opieką doświadczonego Lekarza Rodzinnego w systemie Mistrz - Uczeń,
  • 6 miesięcy ( w tym 1 miesiąc na oddziale pulmonologicznym oraz 1 miesiąc na oddziale kardiologicznym) - szkolenie w akredytowanym oddziale chorób wewnętrznych i poradni internistycznej pod nadzorem wyznaczonych specjalistów chorób wewnętrznych,
  • 6 miesięcy - szkolenie w akredytowanym oddziale chorób dzieci i poradni specjalistycznej dla dzieci pod nadzorem wyznaczonych specjalistów chorób dzieci,
  • 3 miesiące - szkolenie w akredytowanym oddziale położniczym i poradni specjalistycznej pod nadzorem wyznaczonych specjalistów ginekologii i położnictw
  • 1 miesiąc - szkolenie w akredytowanym oddziale i ambulatorium chirurgicznym pod nadzorem specjalisty chirurgii
  • 1 miesiąc - szkolenie w akredytowanym oddziale psychiatrycznym
  • 1 miesiąc - staże fakultatywne: ośrodek pomocy doraźnej, hospicjum, ośrodek interwencji kryzysowej, ośrodek pomocy społecznej itp.
  • 3 tygodnie - szkolenie w akredytowanym oddziale i poradni dermatologicznej
  • 3 tygodnie - szkolenie w akredytowanym oddziale i poradni laryngologicznej
  • 3 tygodnie - szkolenie w akredytowanym oddziale i poradni neurologicznej
  • 3 tygodnie - szkolenie w akredytowanym oddziale i poradni okulistycznej
  • 3 tygodnie - szkolenie w akredytowanym oddziale i poradni chorób zakaźnych
  • 1 tydzień - szkolenie w akredytowanej poradni fizykoterapii

Kursy doskonalące[edytuj | edytuj kod]

  1. Kurs nt. koncepcji medycyny rodzinnej w Polsce i na świecie
  2. Kurs z podstaw epidemiologii
  3. Kurs dotyczący relacja lekarz - pacjent.
  4. Kurs z organizacji i zarządzania praktyką
  5. Kurs na temat jakości opieki
  6. Kurs z zakresu postępowania w wybranych sytuacjach klinicznych
  7. Kurs z orzecznictwa lekarskiego i medycyny pracy
  8. Kurs z zakresu kształcenia umiejętności praktycznych (obejmujący także ćwiczenia): · "Mała chirurgia". · Otoskopia. · Badanie dna oczu. · Badanie ginekologiczno - położnicze. · Badanie gruczołu krokowego. · Reanimacja.
  9. Kurs z prewencji chorób i promocji zdrowia
  10. Kurs o badaniach dodatkowych w praktyce lekarza rodzinnego
  11. Kurs dotyczący struktury i funkcjonowania rodziny
  12. Kurs z zakresu opieki terminalne

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.