Morasko (meteoryt)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Morasko
Fragment Meteorytu Morasko (wystawa meteorytów w Muzeum Techniki w Warszawie)
Fragment Meteorytu Morasko (wystawa meteorytów w Muzeum Techniki w Warszawie)
Sposób odkrycia Znaleziony
Państwo  Polska
Miejsce znalezienia Morasko
Data znalezienia 12 listopada 1914[1]
Masa ok. 1500 kg
Typ meteoryt żelazny
Grupa IAB-MG
Położenie na mapie Poznania
Mapa lokalizacyjna Poznania
Morasko
Morasko
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Morasko
Morasko
Ziemia 52°28′59″N 16°53′38″E/52,483040 16,894000Na mapach: 52°28′59″N 16°53′38″E/52,483040 16,894000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Meteoryt Morasko – łączna nazwa znalezisk pochodzących z meteoroidu, który rozpadł się w atmosferze, którego fragmenty są znajdowane w okolicy wsi Morasko (obecnie północna część Poznania).

Należy do grupy meteorytów żelaznych (oktaedrytów gruboziarnistych (IAB-MG)).

Datowania wieku skorupy spiekowej metodą TL, podobnie jak datowania najstarszych osadów wypełniających kratery wykazały, że meteoryt ten spadł pomiędzy 2700 a 4100 rokiem p.n.e. Ocenia się, że uderzenie o Ziemię nastąpiło z prędkością od 2 do 7 km/s pod bardzo niskim kątem.

Dla ochrony miejsca spadku i kraterów uderzeniowych założono Rezerwat przyrody Meteoryt Morasko.

12 listopada 1914 podczas prowadzenia wykopów pod umocnienia wojskowe na Morasku, wykopano na pograniczu lasu i gruntów ornych z głębokości 0,5 m bryłę żelaza o masie 77,5 kg. Kierujący pracami ziemnymi sierżant Cobliner, od razu rozpoznał w wydobytym fragmencie meteoryt. Znalezisko przekazał do Muzeum Wielkopolskiego. Obecnie fragment ten znajduje się w kolekcji Muzeum Geologicznego PAN w Krakowie[2]. 16 września 2012 rozpoczęto poszukiwania nowych okazów meteorytu Morasko na terenie rezerwatu. W poszukiwaniach korzystano z nowej metody umożliwiającej znalezienie meteorytów na większych głębokościach. Wykorzystano do tego celu wykrywacz ramowy typu impulsowego firmy Lorenz[3]. W pracach brał udział zespół poszukiwaczy meteorytów z Opola: Łukasz Smuła oraz Magdalena Skirzewska, badania były prowadzone pod patronatem prof. Andrzeja Muszyńskiego reprezentującego Instytut Geologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu[4]. Dodatkowo w badaniach brali udział prof. Pierre Rochette z Francji, mgr Andrzej Pilski, mgr A. Krzesińska, mgr M. Dworzyńska. Meteoryt odkryli Łukasz Smuła wraz z Magdaleną Skirzewską na głębokości 217 cm[5]. Wydobyto go na powierzchnię 8 października 2012. Odnaleziony kawałek meteorytu miał stożkowy kształt o wymiarach: wysokość 50 cm, szerokość 40 cm i długość 71 cm. Obwód w najszerszym miejscu liczył 2 metry. Wydobyty meteoryt ważył około 300 kg razem ze zwietrzeliną. 31 października 2012 został zaprezentowany na terenie Instytutu Geologii Wydziału Nauk Geograficznych i Geologicznych UAM. Meteoryt po oczyszczeniu ze zwietrzeliny ważył 261 kg[6]. Oczyszczona skorupa obtopienia powierzchni meteorytu pozwoliła określić kierunek wlotu w ziemską atmosferę (meteoryt zorientowany). Ten okaz meteorytu jest niemal dwukrotnie cięższy od poprzedniego największego fragmentu meteorytu, odnalezionego w 2006 r. i stanowi największe takie znalezisko w Polsce. W przyszłości meteoryt ten znajdować ma się w Muzeum Ziemi, które ma powstać na Morasku[7].

Skład mineralny[edytuj | edytuj kod]

Kamacyt, taenit, troilit, grafit, schreibersyt, rhabdyt, coenit, sfaleryt, whitlockit[8].

Skład chemiczny[edytuj | edytuj kod]

Żelazo 93%, nikiel 6,56%; kobalt 0,46%; miedź 130 ppm; gal 102 ppm; german 500 ppm; arsen 11,5 ppm; wolfram 1,7 ppm; złoto 1,47 ppm; iryd 1,0 ppm.

Meteoryt Morasko
Fragment Meteorytu Morasko (wystawa meteorytów w Muzeum Techniki w Warszawie)
Fragment Meteorytu Morasko (wystawa meteorytów w Muzeum Techniki w Warszawie)

Przypisy

  1. "Tajemnice kamieni z nieba", Marek Żbik, Warszawa 1987, ISBN 83-10-08742-X, str.31.
  2. "Nieziemskie skarby", Andrzej Pilski, Warszawa 1999, ISBN 83-7180-173-4, str.76.
  3. ODKRYLIŚMY NAJWIĘKSZY POLSKI METEORYT!. ART&MET. [dostęp 2012-11-19].
  4. W Poznaniu odkryto największy polski meteoryt, waży ok. 300 kg. Polska Agencja Prasowa, 2012-10-25. [dostęp 2012-11-19].
  5. 261 kilogramów największego, polskiego meteorytu. tvn24.pl, 2012-11-16. [dostęp 2012-11-19].
  6. 261 kg waży największy znaleziony w Polsce meteoryt !. Polska Agencja Prasowa. [dostęp 2012-11-27].
  7. Karolina Koziołek, "Największy meteoryt wkrótce zobaczymy na Morasku", Głos Wielkopolski, Nr 256 z 2.11.2012, str. 2.
  8. "Meteoryty i tektyty w zbiorach Muzeum Ziemi. Katalog", Teresa Hanczke, Polska Akademia Nauk - Muzeum Ziemi, Warszawa 1995, ISBN 83-900326-3-5, str. 46.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Literatura przedmiotu[edytuj | edytuj kod]