German

Z Wikipedii

Ten artykuł wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Ga - Ge - As   Si Ge Sn       Układ okresowy
Dane ogólne
Nazwa, symbol, l.a.*	German, Ge, 32
Własności metaliczne	metaloid
Grupa, okres, blok	14 (IVA), 4, p
Gęstość, twardość	5323 kg/m³, 6
Wygląd
Kolor	srebrzystoszary
Własności atomowe
Masa atomowa	72,64 u
Promień atomowy (obl.)	125 (125) pm
Promień kowalencyjny	122 pm
Promień van der Waalsa	bd
Konfiguracja elektronowa	[Ar]3d104s²4p²
e- na poziom energetyczny	2, 8, 18, 4
Stopień utlenienia	4
Własności kwasowe tlenków	amfoteryczne
Struktura krystaliczna	regularna ściennie centrowana
Własności fizyczne
Stan skupienia	stały
Temperatura topnienia	1211,4 K (938,2 °C)
Temperatura wrzenia	3093 K (2820°C)
Objętość molowa	13,63×10-6 m³/mol
Ciepło parowania	330,9 kJ/mol
Ciepło topnienia	36,94 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconej	7,46×10-5 Pa (1210 K)
Prędkość dźwięku	5400 m/s (293,15 K)
Pozostałe dane
Elektroujemność	2,01 (Pauling) 2,02 (Allred)
Szerokość pasma wzbronionego	0,67 eV
Ciepło właściwe	320 J/(kg*K)
Przewodność właściwa	2,17 S/m
Przewodność cieplna	59,9 W/(m*K)
I Potencjał jonizacyjny	762 kJ/mol
II Potencjał jonizacyjny	1537,5 kJ/mol
III Potencjał jonizacyjny	3302,1 kJ/mol
IV Potencjał jonizacyjny	4411 kJ/mol
V Potencjał jonizacyjny	9020 kJ/mol
Najbardziej stabilne izotopy*
izotop wyst. o.p.r s.r. e.r. MeV p.r. 68Ge {syn.} 270,8 dni w.e. 0,106 68Ga 70Ge 21,23% stabilny izotop z 38 neutronami 72Ge 27,66% stabilny izotop z 40 neutronami 73Ge 7,73% stabilny izotop z 41 neutronami 74Ge 35,94% stabilny izotop z 42 neutronami 76Ge 7,82% stabilny izotop z 44 neutronami
Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej, użyte są jednostki SI i warunki normalne.
*Wyjaśnienie skrótów: l.a.=liczba atomowa wyst.=występowanie w przyrodzie, o.p.r.=okres połowicznego rozpadu, s.r.=sposób rozpadu, e.r.=energia rozpadu, p.r.=produkt rozpadu, w.e.=wychwyt elektronu

German (Ge, łac. germanium) - pierwiastek chemiczny z bloku p układu okresowego. Jest twardym, błyszczącym, srebrzystoszarym półmetalem, o właściwościach chemicznych podobnych do innych węglowców, przede wszystkim krzemu i cyny. Tworzy wiele związków organicznych.

Mimo że występuje w skorupie ziemskiej w stosunkowo dużych ilościach, to jednak został odkryty późno ponieważ niewiele minerałów zawiera go w dużym stężeniu. W 1869 roku, Dymitr Mendelejew przewidział jego istnienie i niektóre właściwości, na podstawie luki jaka istniała w jego układzie okresowym (podobnie przewidział też istnienie skandu i galu). Nazwał go ekakrzemem. Prawie 20 lat później, w 1886 roku, Clemens Winkler odkrył nowy pierwiastek badając minerał argyrodyt i nadał mu nazwę german (od łacińskiej nazwy swojego kraju ojczystego – Niemiec). Wyniki obserwacji Winklera potwierdziły przypuszczenia Mendelejewa.

German jest ważnym półprzewodnikiem, wykorzystywanym do produkcji tranzystorów i innych elementów elektronicznych. Jest również stosowany do produkcji światłowodów i katalizatorów polimeryzacji. German pozyskuje się głównie z zanieczyszczeń w minerale sfalerycie, a także z zanieczyszczeń rud cynku, ołowiu, miedzi i srebra. Niektóre związki germanu, takie jak germanowodór czy chlorek germanu, mają działanie drażniące.

Podobnie jak w przypadku galu jego sole - zwłaszcza fluorki i arsenki wykazują własności półprzewodnikowe i elektroluminescencyjne, jednak za względu na większą dostępność galu sole germanu nie są praktycznie wykorzystywane do tego celu.

Znaczenie biologiczne - nieznane

Nie reaguje z wodą, powietrzem a nawet z kwasami i zasadami, oprócz kwasu azotowego. Czasami domieszkuje się nim krzem stosowany przy produkcji elementów elektronicznych, jednak ze względu na małą dostępność tego pierwiastka zwykle jest on zastępowany galem. Szkło domieszkowane germanem jest przezroczyste dla promieniowania podczerwonego.

German posiada kilkanaście izotopów z przedziału mas 64-83, z czego 5 jest trwałych: 70, 72, 73, 74 i 76.

p • d • e Układ okresowy pierwiastków
H																															He
Li	Be																									B	C	N	O	F	Ne
Na	Mg																									Al	Si	P	S	Cl	Ar
K	Ca															Sc	Ti	V	Cr	Mn	Fe	Co	Ni	Cu	Zn	Ga	Ge	As	Se	Br	Kr
Rb	Sr															Y	Zr	Nb	Mo	Tc	Ru	Rh	Pd	Ag	Cd	In	Sn	Sb	Te	I	Xe
Cs	Ba	La	Ce	Pr	Nd	Pm	Sm	Eu	Gd	Tb	Dy	Ho	Er	Tm	Yb	Lu	Hf	Ta	W	Re	Os	Ir	Pt	Au	Hg	Tl	Pb	Bi	Po	At	Rn
Fr	Ra	Ac	Th	Pa	U	Np	Pu	Am	Cm	Bk	Cf	Es	Fm	Md	No	Lr	Rf	Db	Sg	Bh	Hs	Mt	Ds	Rg	Uub	Uut	Uuq	Uup	Uuh	Uus	Uuo
Metale alkaliczne Metale ziem alkalicznych Lantanowce Aktynowce Metale przejściowe Inne metale Metaloidy Inne niemetale Halogeny Gazy szlachetne