Nostrzyk żółty
| Nostrzyk żółty | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | Euphyllophyta |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | dwuliścienne właściwe |
| Rząd | bobowce |
| Rodzina | bobowate |
| Rodzaj | nostrzyk |
| Gatunek | nostrzyk żółty |
| Nazwa systematyczna | |
| Melilotus officinalis (L.) Pallas Fl. franç. 2:594. 1779 |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Nostrzyk żółty, nostrzyk lekarski (Melilotus officinalis) – gatunek rośliny należący do rodziny bobowatych (Fabaceae Lindl., dawna nazwa: motylkowate). Rodzimy obszar jego występowania to Azja i Europa, ale rozprzestrzenił się także w Nowej Zelandii i Ameryce Północnej[2]. We florze Polski jest pospolitym na obszarze całego kraju archeofitem[3].
Spis treści |
[edytuj] Morfologia
- Łodyga
- Dołem pokładająca się, góra wzniesiona,. Jest rozgałęziona, naga (co najwyżej górą słabo owłosiona) i żebrowana, rzadko ulistniona. Osiąga wysokość do 1,5 m.
- Liście
- Górne składają się z trzech podłużnie lancetowatych listków z ząbkowanymi brzegami, dolne maja listki rombowato-jajowate. Wszystkie liście są krótkoogonkowe i nagie, mają 6–13 par nerwów. Przylistki są całobrzegie, lancetowate, zaostrzone i łatwo odpadają.
- Kwiaty
- W liczbie 30–70, o długości 5,5–7 mm, zwisające, zebrane w długoszypułkowe grona. Kielich ma dzwonkowaty kształt, jest wyraźnie kanciasty, zbudowany z zaostrzonych, lancetowatych ząbków i ma wystające nerwy. Żółta korona ma skrzydełka i łódeczkę nieco krótszą od żagielka. Skrzydełka nie stykają się z sobą, łódeczka dłuższa od dzióbka. Słupek z 5-8 zalążkami.
- Owoc
- Jajowaty strąk o długości 3,5–5 mm, zawierający 2–4 żółtozielone (czasami purpurowo paskowane) nasiona .
- Korzeń
- Palowy, rozgałęziony.
[edytuj] Biologia i ekologia
Roślina jednoroczna lub dwuletnia, hemikryptofit. Roślina ruderalna rosnąca na suchych glebach. Często na wyższych miejscach w dolinach rzek, na usypiskach żwiru, na przydrożach, suchych zboczach, pastwiskach, czasami w uprawach rolnych jako chwast. Roślina wapieniolubna. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla O. Onopordetalia, Ass. Echio-Meliloteum[4]. Kwitnie od lipca do października. Roślina miododajna, zapylany przez owady. Cała roślina wydziela przyjemny zapach świeżego siana.
Roślina trująca: Zawiera dwukumarol (pochodna kumaryny), który obniża krzepliwość krwi. Duże ilości tej rośliny spożyte doustnie powodują wewnętrzne krwawienia, uszkodzenia wątroby i nerek, oszołomienie.
[edytuj] Zmienność
Tworzy mieszańce z nostrzykiem białym, n. wyniosłym i n. ząbkowanym[3].
[edytuj] Zastosowanie
- Roślina lecznicza:
- Surowiec zielarski: ziele (herba Meliloti) zawiera kumarynę, melilotynę, garbniki, flawonoidy.
- Działanie: przeciwzapalne, rozkurczające naczynia krwionośne. Stosowany jest głównie zewnętrznie przy ropniach skóry, obrzękach, stanach zapalnych skóry.
- Zbiór: ścina się górne części pędów i suszy.
- Roślina miododajna. Może dać do 280 kg/ha bardzo dobrego miodu z naturalnych stanowisk, a przy uprawie polowej nawet 600 kg z jednego ha[5].
- Roślina używana jest do aromatyzowania niektórych papierosów, do odstraszania moli i stosowana jako poplon.
Przypisy
- ↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website/Fabaceae (ang.). 2001–. [dostęp 2009-09-23].
- ↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-22].
- ↑ 3,0 3,1 Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
- ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
- ↑ POŻYTKI.PL - O pszczołach, miodzie i roślinach miododajnych - informacje. [dostęp 2010-02-25].
[edytuj] Bibliografia
- František Činčura: Pospolite rośliny środkowej Europy. Feráková Viera, Šomšák Ladislav, Záborský Ján, Krejča Jindřich, Záborská Magdaléna (ilustracje). Kraków: IB PAN, 1990. ISBN 83-04-03281-3.
- Anna Mazerant-Leszkowska: Mała księga ziół. Warszawa: Inst. Wyd. Zw. Zawodowych, 1990. ISBN 83-202-0810-6.
- Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
