Nowa Gwinea Niemiecka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Deutsch-Neuguinea
Nowa Gwinea Niemiecka
1884-1919 Mandat Południowego Pacyfiku
Nowa Gwinea Australijska
Nowa Zelandia
Flaga
Herb
Flaga Herb
Położenie
Państwo Cesarstwo Niemieckie
Stolica Finschhafen (1885-91)
Friedrich-Wilhelm-Hafen (1891-99)
Herbertshöhe (1899-1910)
Rabaul (od 1910)
Status terytorium kolonia Niemiec
Powierzchnia
 • całkowita

249.500 km²
Liczba ludności ()
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia

600.000
2.4 osób/km²
Jednostka monetarna marka
Utworzenie 3 listopada 1884
Likwidacja 28 czerwca 1919

Nowa Gwinea Niemiecka (niem. Deutsch-Neuguinea) – niemiecki protektorat istniejący w latach 1884-1914, który obejmował północno-wschodnią część wyspy Nowa Gwinea oraz szereg mniejszych wysp Oceanu Spokojnego. Zajmowała łączną powierzchnię 242 476 km², a zamieszkiwało ją 478,8 tys. osób (1912).

Nowa Gwinea Niemiecka obejmowała następujące terytoria:

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pomimo, że zachodnia część Nowej Gwinei już od dłuższego czasu znajdowała się pod kontrolą holenderską, to wschodnia część wyspy pozostawała poza polem zainteresowania europejskich potęg aż do lat 80. XIX wieku. W 1883 brytyjska kolonia Queensland (Australia) zajęła, wbrew opinii rządu w Londynie, południowo-wschodnią część Nowej Gwinei. To spowodowało zainteresowanie Niemiec pozostałą częścią wyspy. 3 listopada 1884 nowo powołana Kompania Nowogwinejska (Neuguinea-Kompagnie) zajęła Ziemię Cesarza Wilhelma, Archipelag Bismarcka i Niemieckie Wyspy Salomona.

Piętnaście lat później, 1 kwietnia 1899, niemiecki rząd oficjalnie przejął kontrolę nad tymi ziemiami, ustanawiając nad nimi swój protektorat. 30 lipca tego samego roku Niemcy podpisały traktat z Hiszpanią, na mocy którego przejęły kontrolę nad kilkoma kolejnymi archipelagami na Pacyfiku. W 1906 jako ostatnie do Nowej Gwinei Niemieckiej zostały włączone Wyspy Marshalla.

Po wybuchu I wojny światowej wojska australijskie zajęły niemiecką część Nowej Gwinei oraz pobliskie wyspy. Niemieckie wyspy na Pacyfiku zajęte zostały przez Japończyków. Na mocy ustaleń traktatu wersalskiego z 1919 Niemcy utraciły wszystkie swoje posiadłości kolonialne. Ziemia Cesarza Wilhelma i pobliskie wyspy otrzymały status terytorium mandatowego pod administracją australijską (Nowa Gwinea Australijska), w 1949 połączona została z położonym bardziej na południe terytorium Papui. Obecnie stanowią niepodległe państwo Papua-Nowa Gwinea. Pozostała część Nowej Gwinei Niemieckiej, a mianowicie wyspy na Pacyfiku, były aż do II wojny światowej japońskim terytorium mandatowym. Po 1945 administrację nad nimi przejęły Stany Zjednoczone. Obecnie tworzą one niepodległe państwa stowarzyszone z USA: Palau, Federacja Mikronezji i Wyspy Marshalla. Również Mariany Północnestowarzyszone ze Stanami Zjednoczonymi bez formalnej proklamacji niepodlełgości.