Pałac Taurydzki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pałac Taurydzki
Pałac Taurydzki w 2012
Pałac Taurydzki w 2012
Państwo  Rosja
Miejscowość Petersburg
Adres ul. Szpalernaja 47
Styl architektoniczny neoklasycystyczny
Rozpoczęcie budowy 1783
Ukończenie budowy 1789
Pierwszy właściciel Grigorij Potiomkin
Położenie na mapie Petersburga
Mapa lokalizacyjna Petersburga
Pałac Taurydzki
Pałac Taurydzki
Położenie na mapie Rosji
Mapa lokalizacyjna Rosji
Pałac Taurydzki
Pałac Taurydzki
Ziemia 59°56′52″N 30°22′33″E/59,947778 30,375833Na mapach: 59°56′52″N 30°22′33″E/59,947778 30,375833
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Pałac Taurydzki zimą (2003)
Pałac Taurydzki w 1914 roku - widok z lotu ptaka
Izba plenarna I Dumy Państwowej Imperium Rosyjskiego w Pałacu Taurydzkim w Sankt Peterburgu (1906)
Demonstracja żołnierska przed Pałacem Taurydzkim - Свобода, равенство, братство (Wolność, równość, braterstwo), 1917

Pałac Taurydzki (ros. Таврический дворец) – neoklasycystyczny pałac znajdujący się w Petersburgu przy ul. Szpalernaja 47, powstały w latach 1783-1789. Z tyłu gmachu znajduje się Park Taurydzki (Tawriczeskij sad).

Pałac został wybudowany dla faworyta Katarzyny II, Księcia Taurydy Grigorija Aleksandrowicza Potiomkina. Projekt i prace budowlane były wykonywane pod kierunkiem Iwana Starowa, który był ulubionym architektem księcia. Zgodnie z projektem obok pałacu powstało rozległe założenie parkowe oraz nabrzeże, które mogło być połączone kanałem z rzeką Newa. Prace budowlane trwały sześć lat (1783-1789). Rezydencja była uważana za najbardziej okazałą w XVIII-wiecznej Rosji i służyła jako model przy projektowaniu niezliczonych dworów wznoszonych w całym Imperium Rosyjskim.

Pozycję Potiomkina na dworze carycy próbował podkopać jej nowy kochanek, podsunięty przez przeciwników – Płaton Zubow. Na krótko przed śmiercią w ciągu czterech miesięcy Potiomkin wydał około 850 tys. rubli na bankiety i bale organizowane w Pałacu Taurydzkim. Jeden z nich został opisany znanego rosyjskiego poetę Gawriiła Dierżawina w jego najdłuższym utworze. Pomimo wielkich zabiegów i olbrzymich wydatków związanych z chęcią zdobycia uczucia carycy, księciu nie udało się zyskać jej przychylności. Został oddelegowany przez Katarzynę II do Jassów, gdzie miał prowadzić negocjacje pokojowe. Zmarł w drodze, nieopodal tego miasta, 16 października 1791.

Kilka miesięcy po śmierci Potiomkina, Katarzyna II zakupiła pałac i nakazała architektowi Fiodorowi Wołkowowi przekształcić go w letnią rezydencję. Wołkow był odpowiedzialny za poważną rozbudowę rezydencji, do której zaliczyć można m.in. wybudowanie teatru we wschodnim oraz kościoła - w zachodnim skrzydle pałacu. Na terenie ogrodów i parku – położonych w bezpośrednim sąsiedztwie budynku - zaprojektował Pawilon Admiralicji, dom ogrodnika, oranżerię, szklarnie, mosty, oraz ozdobne ogrodzenie. W Pałacu począwszy od końca XVIII do połowy XIX w. była przechowywana drogocenna rzeźba Taurydzkiej Wenus, której nazwa ma bezpośredni związek z jej wieloletnim składowaniem w tym miejscu.

Po śmierci carycy Katarzyny II jej syn i następca – Paweł I, kierowany niechęcią do jej byłego faworyta (Potiomkina) urządził w salach pałacu stajnie dla swojego ulubionego pułku kawalerii.

W XIX w. pałac został gruntownie odnowiony i zmodernizowany przez Carla Rossiego i Wasilija Stasowa, po czym przez wiele lat służył jako rezydencja. Warto dodać, iż w ciągu pierwszych 25 lat XIX w. zatrzymywał się tu dość często car Aleksander I. Następnie przez jakiś czas w pałacu zamieszkiwał dziedzic perskiego tronu, po czym przez wiele lat gmach nie posiadał właściciela.

W 1906 pałac został siedzibą Pierwszej Dumy Państwowej Imperium Rosyjskiego (funkcję tę pełnił do 1910).

Wkrótce po wybuchu rewolucji lutowej 1917 stanowił siedzibę Rządu Tymczasowego oraz (do lipca 1917) Piotrogrodzkiej Rady Delegatów Robotniczych i Żołnierskich.

Wydarzenia, które miały miejsce w bezpośrednim pobliżu oraz wewnątrz Pałacu Taurydzkiego, na wiele dziesięcioleci zadecydowały o przyszłości Rosji i świata[1][2][3].

25 listopada 1917 odbyły się w Rosji wybory do zgromadzenia ustawodawczego. Kilka dni później – 28 listopada 1917 – deputowani zebrali się w Pałacu Taurydzkim, który bardzo szybko został otoczony przez wierne bolszewikom oddziały wojskowe. Następnego dnia ochrona została wzmocniona, a pod wieczór deputowani zostali zmuszeni do opuszczenia Pałacu. Następnie bolszewicy zdelegalizowali partię kadetów, a jej przywódców po raz pierwszy oficjalnie nazwali "wrogami ludu" i na tej podstawie aresztowali. Lenin podważył prawomocność wyborów oraz postawił warunek konieczny dla legalności Zgromadzenia Ustawodawczego Rosji: Zgromadzenie może się zebrać, ale tylko wówczas, jeżeli deputowanych można będzie odwoływać, a także jeśli bez żadnych zastrzeżeń uznają "władzę radziecką", tj. dyktaturę bolszewików. Wyznaczono również datę posiedzenia na 18 (5) stycznia 1918.[1]

18 stycznia (5 stycznia według kalendarza juliańskiego) 1918 w Pałacu Taurydzkim odbyło się pierwsze posiedzenie Zgromadzenia Ustawodawczego Rosji (Всероссийское учредительное собрание), podczas którego przedstawiono opracowaną wcześniej przez Lenina Deklarację Praw Ludu Pracującego i Wyzyskiwanego (Декларация прав трудящегося и эксплуатируемого народа), która stanowiła konstytucję Republiki Radzieckiej. Deklaracja była kluczowym dokumentem z punktu widzenia budowania (w oparciu o dyktaturę proletariatu) socjalistycznego państwa. Większość deputowanych (prawe skrzydło eserowców oraz mienszewicy) odmówiła rozpatrzenia dokumentu, wobec czego bolszewicy i lewe skrzydło eserowców opuścili salę obrad. Następnego dnia Ogólnorosyjski Centralny Komitet Wykonawczy Rad na polecenie Lenina przyjął dekret o rozwiązaniu Zgromadzenia, określając je jako kontrrewolucyjne.

W marcu 1918 bolszewicy zorganizowali w tym miejscu VII Zjazd Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji (bolszewików), na którym m.in. zadecydowali o zmianie nazwy partii (odtąd: Rosyjska Partia Komunistyczna (bolszewików)).

Obecnie Pałac Taurydzki jest siedzibą Międzyparlamentarnego Zgromadzenia Państw Członkowskich Wspólnoty Niepodległych Państw (Межпарламентская ассамблея государств - участников СНГ) i nie jest udostępniony dla turystów.

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Дьяченко Л. И., Кротов М. И. Таврический дворец: (Прошлое и настоящее), СПб. 2002
  • Шуйский В. К. Таврический дворец, СПб. 2003
  • Olga Małecka-Malcew (pod redakcją) Petersburg, seria wydawnicza Miasta Marzeń (Biblioteka Gazety Wyborczej) 2009

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]