Pinus latteri

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pinus latteri
Pinus latteri Aungban.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Rząd sosnowce
Rodzina sosnowate
Rodzaj sosna
Gatunek P. latteri
Nazwa systematyczna
Pinus latteri Mason
J. Asiat. Soc. Bengal. 18: 74. 1849[2]
Kategoria zagrożenia
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Pinus latteri Mason – gatunek drzewa iglastego z rodziny sosnowatych (Pinaceae). Występuje w Chinach (południowy zachód prowincji Guangdong, południe Kuangsi, wyspa Hajnan), Kambodży, Laos, Tajlandii, Wietnamie i południowo-wschodniej Mjanmie[4].

Spis treści

Morfologia [edytuj]

Pokrój
Drzewiasty, korona otwarta, o gałęziach poziomych do wzniesionych. Korona młodych drzew stożkowata, z wiekiem staje się zaokrąglona.
Pień
Dorasta do 30-45(65) m wysokości (do 30 m i 2 m średnicy[4]). Kora u podstawy pnia szorstka, szaro-brązowa, głęboko spękana, formuje małe, zaokrąglone płytki. W górze pnia cienka i łuskowata. Pąki zimowe brązowe, cylindryczne[4].
Liście
Igły wyrastają po 2 na krótkopędach, sztywne, dosyć smukłe, o długości 19–27 cm (15–27 cm długości i 1,5 cm średnicy[4]).
Szyszki
Szyszki żeńskie wyrastają pojedynczo lub w parach, osadzone na krótkiej szypułce (do 1 cm długości[4]). Osiągają 6,5–13 cm długości. Przed otworzeniem podłużnie stożkowate, z zaokrągloną podstawą, Zielone. Dojrzewając brązowieją, osiągając kolor pomarańczowo-brązowy. Łuski nasienne duże, z apofyzą płaską u podstawy, wydatną poprzecznie przy wierzchołku. Nasiona średnie lub małe, szaro-brązowe, o długości 10 mm (5–8 mm na 4 mm[4]), opatrzone długim skrzydełkiem (o długości 1,7–2 cm [4]).

Biologia i ekologia [edytuj]

Szypułki liściowe trwałe. Dwie wiązki przewodzące i dwa kanały żywiczne (środkowe) w liściu. Linie aparatów szparkowych widoczne na wszystkich stronach liścia[4].

Zapylenie (anemogamia) następuje w marcu-kwietniu. Nasiona dojrzewają w październiku drugiego roku[4].

Sosna Lattera występuje na wzgórzach i płaskowyżach od poziomu morza do 900 m n.p.m. (poniżej 1200 m n.p.m.[4]), zazwyczaj na otwartych stanowiskach, niższych niż sympatryczna Pinus kesiya[5].

Systematyka i zmienność [edytuj]

Synonimy[6]: Pinus ikedai Yamam., P. tonkinensis A. Chev., P. merkusii var. tonkinensis (A. Chev.) Gaussen ex N.-S. Bui, P. merkusii var. latteri (Mason) Silba, P. merkusii subsp. latteri (Mason) D. Z. Li, P. merkusiana Cooling & Gaussen nom. inval.

Pozycja gatunku w obrębie rodzaju Pinus[7]:

  • podrodzaj Pinus
    • sekcja Pinus
      • podsekcja Pinus
        • gatunek P. latteri

Gatunek został opisany przez amerykańskiego misjonarza i przyrodnika Francisa Masona w 1849 r. Przez długi czas traktowany był jako synonim P. merkusii, obecnie uznawany za odrębny gatunek[8], blisko spokrewniony z sosną Merkusa[6].

Nazewnictwo [edytuj]

Epitet gatunkowy nazwy łacińskiej latteri pochodzi od nazwiska kapitana Lattera, odkrywcy, który pełniąc funkcję nadinspektora lasów regionu Tenasserim (obecnie Mjanma), miał wg przypuszczeń Masona jako pierwszy Europejczyk zobaczyć tę sosnę w jej rodzimym siedlisku[9]. Jego obserwacje przyczyniły się do opisania gatunku. Wcześniejsza wiedza ograniczała się do ogólnych informacji o tym, że na brzegach rzeki Saluin rosną drzewa z rodziny sosnowatych.

Zagrożenia [edytuj]

Międzynarodowa organizacja IUCN umieściła ten gatunek w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych, przyznając mu kategorię zagrożenia NT (Near Threatened, bliski zagrożenia)[3].

Zastosowanie [edytuj]

Źródło drewna na potrzeby ogólnobudowlane, do budowy mostów, instrumentów. Stanowi źródło żywicy, z kory można pozyskiwać taninę, a z liści terpentynę[4].

Przypisy [edytuj]

  1. ↑ P. F. Stevens: PINACEAE. W: Angiosperm Phylogeny Website [on-line]. 2001–.
  2. ↑ F. Mason. „J. Asiat. Soc. Bengal.”. 18(1), s. 74, 1849. 
  3. ↑ 3,0 3,1 Conifer Specialist Group (1998): Pinus latteri (ang.). W: IUCN 2011. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2011.1 [on-line]. [dostęp 2012-01-08].
  4. ↑ 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 Pinus latteri. „Flora of China”, 1999. Wu i Raven (red.). [dostęp 2012-01-08]. 
  5. ↑ de Laubenfels, David J. 1988. Coniferales. P. 337-453 in Flora Malesiana, Series I, Vol. 10. Dordrecht: Kluwer Academic.
  6. ↑ 6,0 6,1 Christopher J. Earle: Pinus latteri (ang.). W: Gymnosperm Database [on-line]. [dostęp 2012-01-09].
  7. ↑ Christopher J. Earle: Pinus (ang.). W: Gymnosperm Database [on-line]. [dostęp 2011-10-27].
  8. ↑ Aljos Farjon: World Checklist and Bibliography of Conifers. Richmond: Royal Botanical Gardens at Kew, 1998. ISBN 1-900347-54-7.
  9. ↑ F. Mason. „J. Asiat. Soc. Bengal.”. 18(1), s. 73, 1849. 

Bibliografia [edytuj]

  1. F. Mason. The Pine tree of the Tenasserim Provinces. „Journal of the Asiatic Society of Bengal”. 18(1), s. 73-75, 1849. [dostęp 2012-01-10]. 
  2. Christopher J. Earle: Pinus latteri (ang.). W: Gymnosperm Database [on-line]. [dostęp 2012-01-09].
  3. Pinus latteri. „Flora of China”. Vol. 4, 1999. Wu Zhengyi, Peter H. Raven, Hong Deyuan (red.). Beijing: Science Press; St. Louis: Missouri Botanical Garden (ang.). [dostęp 2012-01-09]. 
Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pinus_latteri&oldid=35706057”