Piotr Potworowski

Tadeusz Piotr Potworowski (ur. 14 czerwca 1898 w Warszawie, zm. 24 kwietnia 1962 tamże) – polski malarz, scenograf, pedagog.

Biografia

Jego ojcem był Gustaw Seweryn, inżynier i dyrektor fabryki motorów Diesla. Matka Jadwiga, z domu Wyganowska, zginęła tragicznie w Zakopanem w 1913. Po śmierci matki, ojciec wysłał Piotra i jego dwóch młodszych braci na do rodziny na Kresy. Po ukończeniu gimnazjum Piotr wstąpił do Pułku Ułanów i wziął udział w bitwie pod Krechowcami. Po zakończeniu wojny rozpoczął studia architektury na Politechnice Warszawskiej, ale niebawem został ponownie zmobilizowany. W kampanii bolszewickiej został ranny pod Zamościem. Zdemobilizowany zapisał się do szkoły Konrada Krzyżanowskiego, a po roku przeniósł się do krakowskiej ASP. Studiując malarstwo w pracowni Józefa Pankiewicza, związał się z „Komitetem Paryskim”. W 1924 razem z innymi członkami „Komitetu” wyjechał do Paryża.

Jego kontakty z kapistami wkrótce uległy oziębieniu. Potworowski wynajął osobną pracownię na Montparnasse, zapisał się do pracowni Fernanda Legera. Bliskie kontakty utrzymywał z Tadeuszem Makowskim i Tytusem Czyżewskim. Na organizowany przez kapistów słynny "Super Jazz Bal du Montparnasse" przygotował dekorację odtwarzającą dno morza. W 1928 poznał w Paryżu Magdalenę Mańkowską, studentkę antropologii. Wkrótce wzięli ślub, a w 1930 wrócili do Polski, gdzie urodził sie ich syn Jan. Zamieszkali w majątku żony w Rudkach pod Szamotułami. Pałac w Rudkach często gościł artstów, przyjaciół gospodarzy. Janusz Strzałecki, Hanna Rudzka-Cybisowa, Jan Cybis, Tytus Czyżewski, Wacław Taranczewski przebywali tutaj często miesiącami.

W 1931 odbyła się pierwsza wystawa Kapistów w Warszawie. w Klubie Arytstów w hotelu Polonia, oraz wystawa pod nazwą Nowa Generacja w Instytucie Propagandy Sztuki, gdzie otrzymał nagrodę za obraz Trzy kobiety we wnętrzu. W 1932 w Poznaniu w Salonie Makowskiego zorganizowano indywidualną wystawę artysty.

Po podziale majątku Rutki, w roku 1935 Potworowscy przenieśli się do majątku Grębanin należącego do Mańkowskich.

W 1937 artysta otrzymał srebrny medal na Międzynarodowej Wystawie Sztuki i Techniki w Paryżu, oraz nagrodę ministra spraw zagranicznych. Pierwszą dużą, indywidualną wystawę miał Potworowski w 1938 w Instytucie Propagandy Sztuki w Warszawie, a następnie we Lwowie.

Po udziale w kampanii wrześniowej, ukrywał się w wiosce nad Bugiem, a następnie przedostał się przez Kowno do Szwecji. Zamieszkał w Taxinge Näsby pod Sztokholmem. Pracował tutaj fizycznie, ale również malował i rzeźbił a nawet wystawiał swoje prace. W sierpniu 1941 udało mu się sprowadzić do siebie żonę i dwójkę dzieci. Po dwóch latach Potworowscy przedostali się na wyspy brytyjskie. W Londynie był przez pewien czas prezesem Stowarzyszenia Polskich Artystów, publikował również w miesięczniku "Nowa Polska". W 1946 odbyła się pierwsza duża wystawa w Redfern Gallery w Londynie. Od 1948 regularnie wystawiał w Gimpel Fils Gallery. W 1949 został profesorem Bath Academy of Art w Corsham. Został również członkiem postępowej London group i prestiżowej Royal West of England Academy. W latach pięćdziesiątych artysta dużo podróżował. Odwiedził Hiszpanię, Włochy, Francję. Ślady tych podróży można odnaleźć w jego obrazach.

W 1958 przyjechał do Polski. Pierwszą wystawę miał w poznańskim Muzeum Narodowym. Następne wystawy odbyły się w Krakowie, Sopocie, Warszawie, Wrocławiu i Szczecinie. Bardzo dobre przyjęcie jego twórczości przyczyniło się do podjęcia decyzji o pozostaniu w kraju. Artysta objął pracownie malarstwa w PWSSP w Poznaniu i Gdańsku. Na XXX Bienale Sztuki Współczesnej w Wenecji dostał nagrodę.

W styczniu 1962 odbyła się w Muzeum Narodowym w Poznaniu wystawa indywidualna prac Potworowskiego powstałych po powrocie do kraju. W marcu miał wystawę w Galerie Lacloche w Paryżu. Zmarł 24 kwietnia 1962 w Warszawie.

Jest patronem Muzeum Ziemi Kępińskiej gdzie prezentowane są niektóre z jego prac.

Malarstwo

Z wszystkich członków Komitetu Paryskiego najwcześniej porzucił postimpresjonizm dla własnych poszukiwań. W swoich obrazach wprowadzał elementy geometrii, malarstwa materii a nawet informelu. Obrazy Potworowskiego, wyróżniające się kompozycją, były zawsze budowane w oparciu o harmonie barw. Często eksperymentował by uzyskać najsubtelniejsze rozwiązania kolorystyczne. Stoswał również technikę collage i wzbogacał obrazy o elementy fakturowe.

• Przed lustrem, 1932, 97x63 cm, Muzeum Narodowe w Poznaniu
• Duet, 1949, Muzeum Górnośląskie w Bytomiu
• Podwórze wiejskie – farma 1947, 62x92 cm, Muzeum Sztuki w Łodzi
• Wnętrze lasu , Kornwalia, 1952, 99x1
• Siena, 1955, 60x45 cm, Muzeum Narodowe we Wrocławiu
• Zdarzenie Kornwalia, 1956, 110x80 cm, Muzeum Narodowe w Poznaniu
• Schody, 1956, 102x11,5 cm, Muzeum Narodowe w Poznaniu
• Owalny pejzaż z Kornwalii 1957, 132x60 cm, Muzeum Narodowe w Krakowie
• Zachód słońca w Toskanii, 1957, 66x111 cm, Muzeum Narodowe w Poznaniu
• Krajobraz z Łagowa, 1958,76,5x154 cm, Muzeum Narodowe w Poznaniu
• Zachód słońca w Kazimierzu 1958/1959 76x89 cm, collage, Muzeum Narodowe w Warszawie
• Wisła w Kazimierzu, 1959,163x76 cm, olej, collage,dykta, Muzeum Narodowe w Warszawie
• Fragment jeziora Łagowskiego, 1959/1960, 66,5x113,5 cm, olej, płótno, dykta, Muzeum Narodowe w Warszawie
• Brzeg Wisły, 1960, 50x94 cm, Muzeum Narodowe w Warszawie
• Port w Rewie, 1960, 135x200 cm, Muzeum Narodowe w Poznaniu
• Akt na piaskowym tle, 1961/1961, 179x200 cm, Muzeum Narodowe w Poznaniu

Rzeźba

W swoich poszukiwaniach artystycznych Potworowski zajmował się również rzeźbą. Kilka rzeźb znajdije się w Muzeum Narodowym w Poznaniu. Są to kompozycje przestrzenne wykonane z bielonego drewna, oraz wikliny.

• Maska na tle kosza, około 1960 roku, drewno, wiklina, 80 × 60 cm
• Kompozycja Wisła, koło 1960, drewno bielone,. 120 cm.
• Sternik, 1961 rok, drewno bielone, wysokość 80 cm
• Kompozycja przestrzenna, drewno bielone, 85 cm

Scenografia

Przed wojną projektował dekorację do Mistrza Pathelina w Teatrze Artystów „Cricot”. W historii scenografii zapisał się jednak dzięki współpracy z polskimi teatrami w ostatnich latach życia. Były to scenografie do sztuk :

• Wesele Stanisława Wyspiańskiego w Teatrze Polskim w Poznaniu, w reżyserii Tadeusza Byrskiego, 1959 rok
• Woyzeck Georga Büchnera w Teatrze Nowym w Poznaniu, w reżyserii Marka Okopińskiego, 1959 rok
• Faust Johanna Wolfganga Goethego w Teatrze Polskim w Poznaniu, w reżyserii Jerzego Grotowskiego, 1960 rok
• Pośredniczka matrymonialna Thornton Wilder Teatr Współczesny w Warszawie, w reżyserii Jerzego Kreczmara, 1959 rok
• Zawisza Czarny Juliusza Słowackiego w Teatrze Rozmaitości we Wrocławiu, w reżyserii Andrzeja Witkowskiego, 1961 rok
• Historia Fryzjera Vasco George'a Schehade w Teatrze Współczesnym w Warszawie , 1961 rok
• Dziady Adama .Mickiewicza w Teatrze w Katowicach, 1962 rok

Zobacz też

• Rektorzy i wykładowcy Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku

Bibliografia

• Wielcy malarze ich życie , inspiracje i dzieło, nr 130 , ISSN 1505-9464
• Wielkopolski słownik biograficzny, Warszawa – Poznań 1981, PWN ISBN 83-01-02722-3

Linki zewnętrzne

• ASP w Gdańsku·strona 403 katalogu · Piotr Potworowski