Gniewosz plamisty

Gniewosz plamisty
Coronella austriaca
Laurenti, 1768
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	gady
Podgromada	diapsydy
Nadrząd	lepidozaury
Rząd	łuskonośne
Podrząd	węże
Rodzina	połozowate
Podrodzina	połozy
Rodzaj	Coronella
Gatunek	gniewosz plamisty
Podgatunki
C. a. austriaca (Laurenti, 1768) C. a. acutirostris Malkmus, 1995 C. a. fitzingeri (Bonaparte, 1840)
Zasięg występowania
Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons

Gniewosz plamisty, miedzianka (Coronella austriaca) – gatunek niejadowitego węża z rodziny połozowatych (Colubridae). Powszechnie spotykany w wielu miejscach Europy i zachodniej Azji. Nieszkodliwy dla ludzi, choć często mylony ze żmiją zygzakowatą. W Polsce gatunek pod ochroną.

Wygląd

Są to węże o drobnej budowie, których długość ciała dorosłych osobników waha się od 60 do 75 cm, samica osiąga nawet 87 cm. Ogon stanowi około 12 do 25 procent wartości całej długości ciała. Zwęża się równomiernie i jest zakończony mniej lub bardziej zaostrzony. Masa ciała dorosłych osobników wynosi około 50 do 60 dekagramów, rzadko spotyka się węże ważące 100 dekagramów. Barwa ciała rdzawobrązowa lub brązowa, u samic barwa jest szara lub gliniastoszara. Na głowie oraz częściowo na karku widnieje plama w kształcie serca lub podkowy w kolorze ciemnobrązowym, po bokach od nozdrzy przebiega ciemnobrązowy pasek, który przechodzi następnie w przedłużający się przedni odcinek ciała. Na grzbiecie wzdłuż środkowej linii występują 2 lub 4 rzędy plam. Ułożone są na przemian wzdłuż lub wszerz, czasami u niektórych osobników połączone są ze sobą przypominając zygzak żmii zygzakowatej. Od żmii odróżnia go okrągła źrenica oka, łagodnie zaokrąglony pysk, oraz głowa słabo odgraniczona od reszty ciała.

Występowanie

Występuje w miejscach suchych i silnie nasłonecznionych, na terenach kamienistych, w zaroślach i trawach. Jest rzadkim gatunkiem, unika lasów, spotykany na terenie prawie całej Europy (z wyłączeniem Irlandii, Półwyspu Skandynawskiego, części Anglii i Hiszpanii). W Azji swym zasięgiem dociera do Kazachstanu.W partiach górskich spotykany do wysokości 2200 m n.p.m., najczęściej jednak do 1000 m.

Pożywienie

Odżywia się prawie wyłącznie jaszczurkami w tym także padalcami, niekiedy osobnikami tego samego gatunku. Rzadziej płazami, pisklętami i myszami. Swą zdobycz gniewosz plamisty najpierw oplata i obezwładnia swym ciałem, następnie połyka ją żywą lub martwą.

Rozmnażanie 

Jajożyworodny. Gody odbywa w kwietniu i maju. Młode o długości około 13-15 cm rodzą się pod koniec sierpnia lub we wrześniu. Samica rodzi od 4 do 19 młodych

Ochrona

Gatunek pod ochroną. Wpisany do Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt z kategorią zagrożenia VU – gatunek wysokiego ryzyka, narażony na wyginięcie.

Zobacz też

• fauna Polski

Bibliografia

• Mały słownik zoologiczny, Włodzimierz Juszczyk, Wiedza Powszechna, Warszawa, 1978