Republika Pizy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Repubblica di Pisa
Republika Pizy
Królestwo Włoch (774–962) XI wiek - 1406 Republika Florencka
Flaga Republiki Pizy
Godło Republiki Pizy
Flaga Republiki Pizy Godło Republiki Pizy
Położenie Republiki Pizy
Język urzędowy włoski
łacina
Stolica Piza
Ustrój polityczny Republika arystokratyczna
Ostatnia głowa państwa Gabriele Maria Visconti
Status terytorium państwo suwerenne
Data powstania X/XI wiek
Podbój przez Florencję
1406
Religia dominująca Katolicyzm

Republika Pizy to nazwa de facto niepodległego państwa, którego centrum stanowiło miasto Piza w Toskanii. Wzrost znaczenia i niezależności miasta miał swój początek na przełomie X i XI wieku. Piza szybko stała się dużym centrum handlowym a jej mieszkańcy mieli znaczny udział w handlu italskim i śródziemnomorskim aż do momentu zdominowania przez konkurencyjną Republikę Genui. Czynnikiem umożliwiającym rozwój handlu była silna flota, zapewniająca ochronę interesów gospodarczych i umożliwiająca wymianę morską. Piza, obok Genui i Wenecji, jest uważana za jedną z tradycyjnych włoskich Morskich Republik.

Okres rozwoju[edytuj | edytuj kod]

Na początku XI wieku Piza była bardzo ważnym centrum handlowym i kontrolowała dużą część handlu na morzu śródziemnym dzięki rozbudowanej flocie handlowej i wojennej. Jej znaczenie wzrosło gdy w 1005 roku doszło do złupienia Reggio di Calabria na południu Włoch. Najpoważniejszym przeciwnikiem dla Pizy byli wówczas saraceńscy piraci, którzy korzystając z baz na Sycylii i Sardynii dokonywali łupieżczych rajdów na wybrzeża Italii i atakowali kupieckie statki. W 1016 roku, działając w sojuszu z Genuą, Piza dokonała inwazji na muzułmańską Sardynię, pokonując tamtejszego przywódcę Mugahida i zdobywając wyspę. Zwycięstwo to zapewniło obydwu republikom dominację na morzu Tyrreńskim, ale także zwiększyło rywalizację między nimi i doprowadziło do konfliktu o Sardynię. Między 1030 a 1035 Piza przeprowadziła szereg wypraw przeciwko swoim konkurentom na Sycylii i zdobyła Kartaginę w Północnej Afryce. Między 1051 a 1052 pizański admirał Jakub Ciurini zdobył Korsykę, co zaostrzyło konflikt z Genueńczykami. W 1063 roku Pizańczycy zaproponowali Rogerowi I wspólny atak na Palermo. Normański władca odrzucił jednak tę ofertę a pozbawieni wsparcia Pizańczycy musieli się wycofać.

Wcześniej, w 1060 roku doszło do bitwy z Genueńczykami, którą Piza zdecydowanie wygrała. Ten sukces skonsolidował jej pozycję na Morzu Śródziemnym. Papież Grzegorz VII w 1077 roku uznał nowe "prawa i zwyczaje morskie" uchwalone przez Pizańczyków a cesarz Henryk IV przyznał im prawo do wybierania konsulów, którym miała doradzać Rada Starszych. Rody kupieckie oficjalnie przejęły więc władzę nad Pizą i jej posiadłościami a marginalizowany od dłuższego czasu margrabia, nominalny władca miasta, został pozbawiony władzy. W 1092 roku papież Urban II usankcjonował pizańskie panowanie nad Sardynią i Korsyką, jednocześnie podnosząc miasto do rangi siedziby arcybiskupa. Pod koniec lat 80. XI wieku, Piza razem z Genueńczykami zdobyła i złupiła Mahdiję w Tunezji. W 1092 roku Pizańczycy i Genueńczycy interweniowali po stornie Alfonsa VI w jego konflikcie z Cydem, okupującym Walencję, zmuszając go do opuszczenia miasta.

Krucjaty[edytuj | edytuj kod]

W I krucjacie wzięło udział około 120 statków pizańskich a ich pomoc była nieodzowna, zwłaszcza w zdobywaniu nadbrzeżnych miast Palestyny. Na drodze do Ziemi Świętej Pizańczycy złupili kilka bizantyjskich wysp a na ich czele stał arcybiskup Daimbert, późniejszy patriarcha Jerozolimy.

Piza, podobnie jak inne morskie republiki, brała udział w wyprawach krzyżowych głównie z powodów ekonomicznych. Chodziło o utworzenie sieci faktorii i kolonii handlowych w celu kontrolowania handlu śródziemnomorskiego. Pizańczycy założyli swe kolonie w Antiochii, Akrze, Jaffie, Trypolisie, Tyrze i Latakii. Posiadali także inne punkty w Jerozolimie i Cezarei oraz małe kolonie, o mniejszym zakresie niezależności w Kairze, Aleksandrii i Konstantynopolu. W każdym z tych miast koloniści posiadali przywileje i zwolnienia podatkowe, ale zobowiązani byli do określonych posług na rzecz rządzących, na przykład musieli uczestniczyć w obronie. Wiele z tych koloni rozwijało się bardzo pomyślnie, na przykład w XII wieku dzielnica pizańska w Konstantynopolu liczyła ponad 1000 mieszkańców a sama Piza była istotnym sojusznikiem i partnerem handlowym cesarstwa.

Wcześniej, w 1085 roku papież Grzegorz VII przyznał Pizie, znajdujące się pod muzułmańską kontrolą, Baleary. Republika była więc jak najbardziej zainteresowana ich zdobyciem i w 1113 roku zainicjowała zwycięską ekspedycję.

Upadek[edytuj | edytuj kod]

Potęga Pizy jako liczącego się gracza na arenie międzynarodowej została zniszczona w bitwie pod Melorią, która rozegrała się w 1284 roku. Genueńczycy nie tylko zwyciężyli ale nieomal zniszczyli całą flotę pizańską, biorąc przy okazji wielu jej dowódców jako jeńców. W 1290 atak floty genueńskiej doprowadził do zniszczenia Porto Pisano. Miasto było wówczas zdane na łaskę Genueńczyków i utraciło swoją niezależność i silną pozycję. W XIV wieku dostało się pod panowanie rodu Viscontich, którzy w 1402 roku sprzedali je Florencji, która w 1406 roku pozbawiła Pizę resztek samodzielności, także w sprawach wewnętrznych. Datę tę uważa się za koniec Republiki.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Balard Michel: Łaciński Wschód. XI-XV wiek, WAM, 2010
  • Norwich John Julius: The Normans in the South, Londyn, 1970
  • | Tour of Italy
  • Pisaonline.it