Grzegorz VII (papież)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Grzegorz VII
Gregorius Septimus
Hildebrand
Święty Koścoła katolickiego
Papież
Grzegorz VII
Data i miejsce urodzenia ok. 1020
Sovana
Data i miejsce śmierci 25 maja 1085
Salerno
Papież
Okres sprawowania 1073-1085
Wyznanie katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Prezbiterat maj 1073
Sakra biskupia 30 czerwca 1073
Pontyfikat 22 kwietnia 1073
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Grzegorz VII w Wikicytatach
Święty
Grzegorz VII
Data beatyfikacji 1584
przez Grzegorza XIII
Data kanonizacji 1606
przez Pawła V
Wspomnienie 25 maja

Grzegorz VII (łac. Gregorius VII, właśc. Hildebrand OSB; ur. ok. 1020 w Sovanie, zm. 25 maja 1085 w Salerno[1]) – święty Kościoła katolickiego, papież w okresie od 22 kwietnia 1073 do 25 maja 1085[2].

Należał do papieży-reformatorów, a najlepiej znany jest z powodu tzw. sporu o inwestyturę, z władcą Niemiec Henrykiem IV[2].

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Życie przed wyborem na papieża[edytuj | edytuj kod]

Hildebrand urodził się w niezamożnej rodzinie, w Toskanii; wykształcenie i formację duchową zdobył w klasztorze benedyktyńskim na Awentynie, związanym z opactwem w Cluny[1]. Wiosną 1047 roku opuścił Rzym, towarzysząc jako osobisty sekretarz papieżowi Grzegorzowi VI, zdetronizowanemu przez cesarza Henryka III na synodzie w Sutri i deportowanemu do Kolonii[1]. Z rąk Grzegorza VI, otrzymał w 1047 roku, niższe święcenia kapłańskie[1]. Po śmierci Grzegorza, wstąpił do klasztoru kluniackiego, lecz po dwóch latach wrócił do Rzymu, by stać się jednym z najbliższych współpracowników pierwszego papieża reformy, Leona IX (1049-1054) oraz jego następców: Wiktora II (1054-1057), Stefana IX[a] (1057-1059), Mikołaja II (1059-1061) i Aleksandra II (1061-1073)[1]. Pełnił funkcję subdiakona Kościoła Rzymskiego (1049) (święcenia subdiakonatu otrzymał od Leona IX), rektora bazyliki św. Pawła za Murami, papieskiego legata przewodzącego reformacyjnym synodom w Tours (1054) i Chalon-sur-Saone (1056) i archidiakona Kościoła rzymskiego (1059)[1]. Posłował też na dwór cesarzowej Agnieszki oraz do Mediolanu[1].

Wybór[edytuj | edytuj kod]

Na pogrzebie Aleksandra II (22 kwietnia 1073) został wybrany papieżem przez lud rzymski, który wołał: „Hildebrand ma być papieżem!”, co zostało później potwierdzone przez kardynałów[2]. Miesiąc po wyborze otrzymał święcenia prezbiteriatu, a 30 czerwca – sakrę biskupią. Nie poinformował dworu cesarskiego o swoim wyborze, ani nie prosił o zatwierdzenie, ze względu na napięcie panujące wówczas pomiędzy papiestwem a cesarstwem[1].

Pontyfikat[edytuj | edytuj kod]

Z jego okresu pochodzi dokument tzw. Dictatus Papae (1075) – jest to program reformy, w którym sformułowano m.in. zasady uniwersalizmu papieskiego[1]. Grzegorz VII był rzecznikiem reformy Kościoła, faktycznym kierownikiem polityki papieskiej od pontyfikatu Mikołaja II[2]. Jako papież realizował program zmierzający do centralizacji Kościoła pod absolutną władzą papieża przez wzmocnienie karności kościelnej oraz emancypację Kościoła spod władzy świeckiej[2]. Na dwóch synodach wielkopostnych w 1074 i 1075, papież potwierdził, wprowadzone przez swoich poprzedników, dekrety potępiające symonię i małżeństwa duchownych[1]. Ponadto, pozbawił godności wszystkich biskupów, zezwalających na łamanie celibatu, w zamian za łapówki[2]. Szczególnie przeciwni tym zmianom, byli temu księża z Niemiec i Francji[2]. Prawdziwe zaognienie sporu z biskupami i władzą cesarską spowodował spór o inwestyturę, czyli mianowanie biskupów przez książąt świeckich[2].

W wigilię Bożego Narodzenia 1075, gdy Grzegorz odprawiał pasterkę w kościele św. Marii Maggiore, do krypty wpadła nagle grupa uzbrojonych żołnierzy, najemnicy złapali papieża za włosy i zranionego wywlekli sprzed ołtarza. Zamknięto go w ufortyfikowanej wieży, gdzie był torturowany i wyśmiewany. Następnego dnia papieża odbito, wierni doprowadzili go do kościoła, by dokończył mszę z poprzedniego dnia.

Z początku król Henryk IV Salicki był przychylny reformom, lecz nie zamierzał podporządkować się dekretowi o inwestyturze[2]. Gdy 9 czerwca 1075 roku zakończył walkę z Sasami, sam wpłynął na mianowanie biskupów w Mediolanie, Niemczech, a także w Spoleto i Fermo[1]. Dowiedziawszy się o tym, Grzegorz ostro upomniał króla i zagroził mu klątwą[2]. W wyniku tego 24 stycznia 1076 roku król, wraz z biskupami niemieckimi, odbył synod w Wormacji, na którym wystosował list do papieża żądając, by ten opuścił Stolicę Piotrową[1]. Kilka miesięcy później, Grzegorz odpowiedział na synodzie wielkopostnym, ekskomunikując Henryka i pozbawiając go władzy świeckiej[2]. Spór ten udało się załagodzić legatowi papieskiemu, który doprowadził do spotkania papieża z królem w Canossie w styczniu 1077 roku[2]. Henryk przez trzy dni publicznie pokazywał się w pokutnych szatach i prosił Grzegorza o wybaczenie i zdjęcie klątwy, czego papież dokonał 27 stycznia[2].

Pokój ten okazał się jednak krótkotrwały, ponieważ niemieccy książęta, zbuntowali się przeciw Henrykowi i mianowali antykrólem jego szwagra, Rudolfa Szwabskiego[2]. Henryk natychmiast zwrócił się do papieża z prośbą o ekskomunikę Rudolfa i zagroził, że jeśli odmówi, król powoła antypapieża[2]. Na tę groźbę, papież po raz kolejny ekskomunikował Henryka, zdjął z urzędu i obłożył klątwą (marzec 1080)[2]. Wówczas Henryk zwołał synod w Brixen i 25 czerwca 1080 roku odwołał Grzegorza i powołał na jego miejsce arcybiskupa Rawenny, Wiberta (później uznanego za antypapieża)[1]. Wkrótce potem Henryk wyruszył podbić Rzym i w 1083 zajął tzw. „miasto Leona”, a w rok później pozostałe dzielnice miasta[1]. Wówczas kilkunastu kardynałów przeszło na stronę Wiberta – antypapieża Klemensa, który w 1084 roku koronował Henryka na cesarza rzymskiego[2]. Z pomocą Grzegorzowi (broniącemu się w Zamku św. Anioła), przyszedł władca Normanów Robert Guiscard, który jednocześnie spustoszył miasto[2]. Odpowiedzialnością za czyny grabieżców, Rzymianie obarczyli Grzegorza, który, złamany tym, wycofał się do Salerno, gdzie rok później zmarł[2].

W sprawach zagranicznych Grzegorz, poparł króla Kastylii Alfonsa VI, który w 1080 roku wprowadził liturgię rzymską w miejsce liturgii mozarabskiej[1]. Planował także wysłać krucjatę do Cesarstwa Bizantyńskiego przeciw Turkom i odzyskać Grób Święty w Jerozolimie[1]. Pomimo, że nie udało mu się tego zrealizować, zachował przyjazne stosunki z Michałem VII Dukasem[1]. W 1079 roku, po wieloletnich pertraktacjach, udało mu się przekonać Berengara z Tours, że podczas Eucharystii, chleb i wino ulegają przemianie substancjalnej[1].

Kanonizacja[edytuj | edytuj kod]

Grzegorz VII został beatyfikowany przez Grzegorza XIII w 1584 roku, a kanonizacji dokonał w 1606 roku papież Paweł V[1].

Dzień obchodów[edytuj | edytuj kod]

Jego wspomnienie liturgiczne obchodzone jest od czasów decyzji Benedykta XIII (1728) o kanonizacji równoważnej w całym Kościele w dies natalis (25 maja)[3][4].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. według innej numeracji określany jako Stefan X

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,17 1,18 John N. D. Kelly: Encyklopedia papieży. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997. ISBN 83-06-02633-0.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 2,16 2,17 2,18 Rudolf Fischer-Wollpert: Leksykon papieży. Kraków: Znak, 1996. ISBN 83-7006-437-X.
  3. Grzegorz VII, papież.. deon.pl. [dostęp 2012-12-21].
  4. Co to znaczy kanonizacja równoważna. L'Osservatore Romano, 12 maj 2012. [dostęp 2012-12-21].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Poczet najznamienitszych papieży, Kluszczyński, Kraków 2005
  • Pope St. Gregory VII (ang.). Catholic Encyclopedia. [dostęp 2012-11-29].


Poprzednik
Aleksander II
Emblem of the Papacy SE.svg Papież Emblem of the Papacy SE.svg Następca
Wiktor III