Sardynia
| Regione Autonoma della Sardegna Region Autonomiczny Sardynii |
|
|---|---|
 |
|
| Flaga regionu | |
| Podstawowe dane: | |
| Stolica: |  Cagliari |
| Powierzchnia: | 24 090 km² |
| Ludność: | 1 672 422 |
| Gęstość zalud.: | 69,2 os./km² |
| Dane administracyjne: | |
| Prowincje: | |
| Gminy: | 377 |
 |
|
| Położenie regionu | |
Sardynia (wł. Sardegna) – to skalista wyspa, druga pod względem wielkości na Morzu Śródziemnym. Wraz z pobliskimi wyspami tworzy region administracyjny we Włoszech.
Na Sardynii warte zobaczenia są nuragi, megalityczne warowne wieże obserwacyjne, które pochodzą z połowy II tysiąclecia przed Chrystusem Na wyspie znajduje się ich około 7000. Budowane były bez użycia zaprawy z ociosanych kamieni.
Spis treści |
Informacje ogólne [edytuj]
- stolica: Cagliari
- powierzchnia: 24 800 km² (region 24 100 km²)
- liczba mieszkańców: 1 672 422 (2008)
- gęstość zaludnienia: 69 os./km²
- używane języki: sardyński i włoski
- prezydent: Ugo Cappellacci (od 2009)
- ważniejsze miasta: Sassari, Nuoro, Oristano, Alghero, Olbia
- główne porty: Cagliari, Porto Foxi, Porto Torres
- najwyższy szczyt: La Marmora (1834 m n.p.m.)
- najważniejszy masyw górski: Gennargentu
- rzeki: Tirso, Mannu, Flumendosa
- najważniejsze jeziora: Coghinas, Omodeo
- położenie: pomiędzy 38° 51' N i 41° 15' N oraz 8° 8' E i 9° 50' E
- długość wybrzeża: 1849 km
Geografia [edytuj]
Sardynia jest drugą co do wielkości wyspą na Morzu Śródziemnym. Wybrzeża wyspy są najczęściej wysokie i skaliste, z długimi, względnie prostymi odcinkami, wieloma wybitnymi cyplami, kilkoma szerokimi, głębokimi zatokami, wieloma przesmykami i z wieloma mniejszymi wyspami nieopodal wybrzeża.
Przeważającą część wyspy zajmują góry i płaskowyże. Roślinność to głównie makia, wiecznie zielone zarośla. Sardynia ma kilka głównych rzek. Największe rzeki to Tirao, 151 km, która wpada do Morza Sardyńskiego, Coghinas, 115 km, i Flumendosa, 127 km. Są 54 sztuczne jeziora i tamy, które dostarczają wodę i prąd. Najważniejsze to Jezioro Omodeo i Jezioro Coghinas. Jedynym naturalnym słodkowodnym jeziorem jest Lago di Baratz. Wiele dużych, płytkich, słonowodnych lagun i rozlewisk jest zlokalizowanych wzdłuż wybrzeża.
Wyspa ma typowy klimat podzwrotnikowy śródziemnomorski: zimą łagodny i deszczowy, latem gorący i suchy. W ciągu roku jest około 300 dni słonecznych, z koncentracją opadów zimą i jesienią, i opadami śniegu w górach. Średnia roczna temperatura wynosi od 11 °C do 17 °C. Dominującym wiatrem jest północno-zachodni Mistral, wiejący głównie zimą i wiosną. Może on wiać dosyć mocno, ale zwykle jest suchy i łagodny.
Historia [edytuj]
Do 238 p.n.e. Sardynią władali Kartagińczycy. Pozostało tu więcej świadectw ich kultury niż w ojczyźnie – dzisiejszej Tunezji. W mieście Nuoro można oglądać świątynie boga Baala, cmentarze i domy mieszkalne tego starożytnego ludu, który został wyparty z Sardynii przez Rzymian.
Przez długi czas uczeni niewiele wiedzieli o kulturze Nuraghe – pierwotnej cywilizacji sardyńskiej. Liczba, zakres i rozmiar pozostałości architektonicznych z okresu neolitycznego wskazują na dużą populację wyspy. Pewne odkrycia archeologiczne wskazują na wczesne kontakty z Kretą oraz Cyprem[potrzebne źródło]. Około 1000 p.n.e. Feniccy żeglarze ustanowili kilka portów handlowych na wybrzeży Sardynii. W 509 p.n.e. wybuchła wojna pomiędzy rodzimą ludnością a fenickimi osadnikami. Osadnicy wezwali na pomoc Kartaginę (która niegdyś była założona przez Fenicjan) i wyspa stała się podległa Kartaginie. W 238 p.n.e. – po pokonaniu Kartaginy przez Republikę Rzymską w pierwszej wojnie punickiej – Kartagina miała dodatkowe problemy wewnętrzne (Wojna Najemników). Wtedy Rzymianie zajęli Korsykę wraz z Sardynią, praktycznie bez oporu ze strony Kartagińczyków. W następnych latach pod rządami Rzymu, Sardyńczycy dla obrony przed najeźdźcami wybudowali wokół nabrzeżnych miast pas fortyfikacji, zwany "terra barbagia". Gorsze czasy nastały dla Sardynii w roku 465 n.e., gdy pojawili się Wandalowie, którzy utworzyli królestwo w północnej Afryce podbite przez cesarza bizantyńskiego Justyniana I. Potem nastali Genueńczycy i władcy z Pizy. Po długim okresie walk papież oddał Sardynię władcom Aragonii. Wtedy też rozpoczął się napływ ludności z Katalonii i represje władz. Po kilku stuleciach Sardynia przeszła w ręce Austrii, która rok później wymieniła ją z Piemontem na Sycylię.
W roku 1720 Sardynia dostała się pod panowanie dynastii sabaudzkiej, późniejszych królów Italii, stając się tym samym częścią Włoch.
Gospodarka [edytuj]
Na Sardynii eksploatuje się bogate złoża rud cynku, ołowiu, żelaza, miedzi, antymonu, srebra i boksytów. Znajdują się tu wielkie saliny morskie i kamieniołomy alabastru. Występuje przemysł hutniczy (hutnictwo cynku i ołowiu), stoczniowy, chemiczny, metalowy, cementowy, włókienniczy, spożywczy. Jest też rafineria ropy naftowej.
Występuje uprawa zbóż, roślin strączkowych, buraków cukrowych, warzyw, winorośli, oliwek, migdałów, drzew cytrusowych, tytoniu, oraz hodowla kóz i owiec, rybołówstwo, połów ostryg i skorupiaków.
Rozwinięta turystyka.
Prowincje [edytuj]
Region dzieli się na 8 prowincji:
- prowincja Cagliari
- prowincja Nuoro
- prowincja Oristano
- prowincja Sassari
- prowincja Carbonia-Iglesias
- prowincja Medio Campidano
- prowincja Olbia-Tempio
- prowincja Ogliastra.
Zobacz też [edytuj]
Linki zewnętrzne [edytuj]
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
