Robert Byrd
| Robert Carlyle Byrd | |
 |
|
| Data urodzenia | 20 listopada 1917 |
| Data śmierci | 28 czerwca 2010 |
| Senator Stanów Zjednoczonych z Wirginii Zachodniej | |
| Przynależność polityczna | Partia Demokratyczna |
| Okres urzędowania | od 7 stycznia 1959 do 28 czerwca 2010 |
| Poprzednik | W. Chapman Revercomb |
| Następca | Carte P. Goodwin |
| 13. i 16. Lider Większości Senatu | |
| Okres urzędowania | od 4 stycznia 1977 (1) 6 stycznia 1987 (2) do 3 stycznia 1981 (1) 3 stycznia 1989 (2) |
| Poprzednik | Mike Mansfield (1) Bob Dole (2) |
| Następca | Howard Baker (1) George Mitchell (2) |
| Przewodniczący pro tempore Senatu | |
| Okres urzędowania | od 3 stycznia 1989 (1) 3 stycznia 2001 (2) 6 czerwca 2001 (3) 4 stycznia 2007 (4) do 3 stycznia 1995 (1) 20 stycznia 2001 (2) 3 stycznia 2003 (3) 28 czerwca 2010 (4) |
| Poprzednik | John C. Stennis (1) Strom Thurmond (2 i 3) Ted Stevens (4) |
| Następca | Strom Thurmond (1 i 2) Ted Stevens (3) Daniel Inouye (4) |
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
 Kolekcja cytatów w Wikicytatach |
|
Robert Carlyle Byrd właśc. Cornelius Calvin Sale Jr. (ur. 20 listopada 1917 w North Wilkesboro w stanie Północna Karolina, zm. 28 czerwca 2010 w Falls Church w stanie Wirginia) – polityk amerykański ze stanu Wirginia Zachodnia, jeden z najwyżej postawionych i najbardziej wpływowych członków Partii Demokratycznej. Był najdłużej piastującym mandat senatorem federalnym (od roku 1959 do 2010) i członkiem Kongresu w ogóle (od 1953 do 2010). Znany z niezależnej postawy senator Byrd był ponadto historykiem-amatorem, specjalizującym się w dziejach instytucji senatu, szczególnie amerykańskiego i starożytnego Rzymu oraz skrzypkiem, który nagrał co najmniej jeden album. Senator był też baptystą i członkiem loży wolnomularskiej. 12 czerwca 2006 pobił rekord najdłuższej kariery w Senacie, poprawiając wynik Stroma Thurmonda. 7 listopada 2006 bez trudu wybrany został na rekordową, dziewiątą kadencję.
Z racji swej imponującej wiedzy historycznej, nazywany był "chodzącą encyklopedią" (walking encyclopedia). Robert Byrd przez wielu uważany był za jedną z najbardziej godnych szacunku (z uwagi na swą niezależność) postaci w obecnym amerykańskim życiu publicznym, aczkolwiek pozostaje kontrowersyjnym politykiem. W każdym razie w dość zgodnej opinii był jedną z jego najbarwniejszych postaci.
Zajmował szereg stanowisk przywódczych w Senacie, co czyniło go jednym z najważniejszych polityków w państwie. Był zastępcą lidera większości (1971-1977), liderem większości (1977-1981 oraz (1987-1989) i mniejszości (1981-1987).
Trzykrotnie też, jako demokrata o najdłuższym stażu senackim w okresie, kiedy jego partia miała większość, pełnił funkcję przewodniczącego pro tempore Senatu (faktycznie przewodniczącemu Izbie przez większość czasu), czyli trzeciej (po wiceprezydencie i spikerze Izby Reprezentantów) w linii sukcesji prezydenckiej, a więc w pewnym sensie czwartej w państwie. Miało to miejsce w latach 1989-1995, 2001 oraz 2001-2003. Po zdobyciu przez demokratów większości w obu izbach Kongresu, 4 stycznia 2007 powrócił na to stanowisko. Także był przewodniczącym najbardziej wpływowej komisji senackiej: komisji prac ustawodawczych, która kontroluje wszystkie prace legislacyjne.
Spis treści |
[edytuj] Wczesne lata
[edytuj] Rodzina i wychowanie
Matka Corneliusa Calvina Sale'a Jr., Ada Kirby Sale, padła ofiarą pandemii grypy szalejącej krótko po zakończeniu I wojny światowej, kiedy ten miał zaledwie roczek. Jego ojciec, który był członkiem Ku-Klux-Klanu, zaginął. Dziecko przygarnęli ciotka i wuj, Vlurma i Titus Byrdowie. Od tamtej pory Cornelius przyjął imię Robert Carlyle Byrd.
Wujostwo, mieszkające w Wirginii Zachodniej, wychowało Roberta w typowym duchu ówczesnego południa kraju, duchu uprzedzeń rasowych i konserwatyzmu. Byrd studiował prawo, które ukończył dopiero w roku 1963. W młodości imał się różnych zajęć, między innymi pomocnika na stacji gazowej.
W roku 1937 poślubił koleżankę z ław szkolnych Ermę Orę, z którą przeżył 69 lat. Państwo Byrd doczekali się dwóch córek, Mony (zamężna Fatemi) i Marjorie (zamężna Moore), oraz wnuków i prawnuków. Erma Byrd zmarła w marcu 2006 w wieku 88 lat (ur. 1917).
[edytuj] Członek KKK
Młody Byrd, jak wielu młodych południowców tego czasu, wstąpił w szeregi Ku-Klux-Klanu. Miał wtedy 24 lata i znajdował się w jego szeregach od końca 1942 do połowy 1943 roku, a więc dość krótko. Nic nie wskazuje na to, aby w owym czasie splamił się jakimś haniebnym postępkiem, jakich aż nadto mieli na sumieniu niektórzy jego koledzy. Ponadto Klan nie był zbyt silny w Wirginii Zachodniej. Według niektórych, w tym stanie nie był organizacją tyle terrorystyczną i bojówkarską, ile polityczną i tak działał. Mimo krótkiego okresu był głową lokalnej organizacji KKK z tytułem "egzaltowanego cyklopa" i "rycerza". Sam w dużej mierze ją zorganizował.
Choć w późniejszym okresie Byrd przyjął poglądy o wiele bardziej umiarkowane, a nawet w pewnym sensie liberalne (choć uchodził w łonie własnej partii za osobę o poglądach centroprawicowych jak na demokratę, choć nie prawicowych na modłę republikańską), o tyle nie da się zaprzeczyć, że w początkowym okresie swej długiej drogi życiowej był rasistą i zwolennikiem segregacji rasowej. Zarzuty o rasizm powracały zresztą bardzo długo, choć nie przeszkadzały mu w karierze (do śmierci jednak organizacje murzyńskie uważały go raczej za sojusznika).
[edytuj] Kariera polityczna przed wyborem na senatora
[edytuj] Stanowy legislator
W roku 1946 Byrd zdobył polityczne ostrogi, wchodząc z ramienia demokratów do stanowej Izby Reprezentantów. Zasiadał w niej w latach 1947-1950, kiedy to zamienił dotychczasowe miejsce na fotel stanowego senatora (1951-1952).
[edytuj] Kongresman federalny
Kiedy reprezentant 6. okręgu wyborczego stanu Wirginia Zachodnia w federalnej Izbie Reprezentantów E. H. Hedrick zrezygnował z walki o ponowny wybór, aby wystartować w wyborach gubernatorskich, demokraci wysunęli jako kandydata na jego następcę senatora stanowego Byrda. Byrd wygrał wybory i w Izbie zasiadał w latach 1953-1959, a więc trzy dwuletnie kadencje.
[edytuj] Senator Stanów Zjednoczonych
[edytuj] Rekord długości
Od czasu ustąpienia senatora Stroma Thurmonda, który zasiadał w izbie wyższej kongresu od 1953 do 2003 roku, Byrd był senatorem najstarszym wiekiem i o najdłuższym stażu. Po raz pierwszy senatorem wybrano go w roku 1958. Wybierano go ponownie w latach 1964, 1970, 1976, 1982, 1988, 1994, 2000 i 2006.
[edytuj] Pierwsze lata w Senacie
W roku 1960 w czasie prawyborów demokratycznych na stanowisko prezydenta USA poparł ówczesnego lidera większości w swej izbie Lyndona B. Johnsona. Jako senator z Wirginii Zachodniej blisko współdziałał z Johnsonem w celu storpedowania nominacji Johna F. Kennedy'ego podczas bardzo znaczących prawyborów w tym stanie.
Ulubioną bronią senatora Byrda była "obstrukcja parlamentarna", czyli filibustering. Ponieważ w regulaminie senatu nie ma limitu czasu wystąpienia, a do jego ustalenia potrzeba 60 głosów, co zwykle przekreśla wszelkie tego typu zamierzenia, przemawiający senator może perorować wiele dni z rzędu.
Oto jak jeden z najbliższych doradców prezydenta Billa Clintona, George Stephanopoulos, charakteryzuje tę metodę, jaką z lubością posługiwał się Byrd: Gdy jakiś niedouczony kongresman albo prezydent o imperatorskich ambicjach próbował pomniejszać prerogatywy Senatu, Byrd nieodmiennie sięgał po swoją ulubioną broń – obstrukcję parlamentarną – filibustering. Wygłaszał niekończące się przemówienia, mówił wiele dni z rzędu, odwołując się do historii Senatu, przypominając dni sławy i chwały – czasy Claya i Webstera, dzieje Anglii i starożytnego Rzymu.
W roku 1964, kiedy prezydent Johnson forsował ustawę o prawach obywatelskich, Byrd dołączył do sprzeciwiających się jej demokratów i wystąpił z taką właśnie obstrukcją. Ustawa jednak w końcu przeszła. Byrd przemawiał wtedy blisko 14 godzin.
[edytuj] Działalność na rzecz rodzinnego stanu
Wirginia Zachodnia jest, zaraz po Missisipi, najbiedniejszym stanem USA. Byrd, jako senator z tegoż stanu, przeforsował wiele inwestycji w tym stanie i programów pomocy dla niego. Uważa się nawet, że więcej zrobił dla niej niż niejeden gubernator. W roku 1965 Kongres utworzył finansowane przez siebie stypendium im. Roberta C. Byrda.
[edytuj] W kierownictwie partii
W roku 1967 Byrd wszedł w skład ścisłego kierownictwa partii. W latach 1971-1977 był zastępcą przywódcy większości w senacie, zaś w latach 1977-1981 przywódcą większości, a w latach (1981-1987) liderem mniejszości. Ponownie został liderem większości na okres 1987-1989.
[edytuj] Zarzuty o rasizm
W roku 1967 Byrd sprzeciwiał się nominacji Murzyna, liberała Thurgooda Marshalla na sędziego Sądu Najwyższego USA. Zaś kiedy prezydent George H. W. Bush mianował następcą odchodzącego na emeryturę Marshalla konserwatystę Clarence'a Thomasa, innego Murzyna, Byrd również oponował. Oskarżono go wtedy, iż tak naprawdę w głębi ducha pozostał rasistą, jak w młodości.
Byrd sprzeciwiał też się nominacji Condoleezzy Rice na sekretarza stanu w roku 2005, wynikało to chyba bardziej ze sprzeciwu wobec polityki zagranicznej George'a W. Busha. Wcześniej popierał nominację Colina Powella na to samo stanowisko i sekretarza edukacji Roda Paige'e.
[edytuj] Kandydat na prezydenta
W roku 1976 dość popularny, a w każdym razie szeroko znany senator Byrd uchodził za jednego z czołowych kandydatów do nominacji na prezydenta USA. Jednakże nie zaangażował się wtedy w walkę poza Wirginią Zachodnią, gdzie pokonał George'a Wallace'a z Alabamy (jedynego, który stanął z nim tam do walki) przewagą 9 do 1.
[edytuj] Czwarta osoba w państwie
Zgodnie z prawem amerykańskim przewodniczący pro tempore Senatu USA był trzecią, po wiceprezydencie i spikerze Izby Reprezentantów, osobą w państwie i kolejce do prezydentury.
Ponadto był członkiem ścisłego kierownictwa Senatu i swojej partii, oraz w opinii wielu, faktycznym jego przewodniczącym przez większość czasu, za sprawą częstej nieobecności wiceprezydenta i faktu, że jest jednym z senatorów. Na pewno zaś jednym z najważniejszych członków Kongresu. Tradycyjnie funkcję tę pełni najstarszy senator z rządzącej partii. Z tej też racji Byrd był przewodniczącym pro tempore trzykrotnie, po raz pierwszy w latach 1989-1995.
Między 3 stycznia 2001 roku a 20 stycznia demokraci mieli przewagę, która zależała od rozstrzygającego głosu odchodzącego wiceprezydenta Ala Gore'a. Symbolicznie więc w tym krótkim okresie Byrd był przewodniczącym pro tempore.
Po przejęciu w połowie roku 2001 przewagi w senacie za sprawą opuszczenia szeregów republikanów przez liberalnego senatora Jamesa Jeffordsa z Vermont, Byrd został ponownie przewodniczącym pro tempore. Lecz w styczniu roku 2003 republikanie ponownie znaleźli się w większości i Byrda zastąpił, notabene jego bliski przyjaciel, senator Ted Stevens z Alaski.
Ponownie (od 4 stycznia 2007 do śmierci) był przewodniczącym pro tempore po odzyskaniu przez demokratów większości.
[edytuj] Przewodniczący pro tempore emeritus
Kiedy Strom Thurmond, po utracie większości przez republikanów w połowie 2001 roku zmuszony był odejść ze stanowiska prezydenta pro tempore na rzecz Byrda, przyznano mu honorowy tytuł emerytowanego przewodniczącego pro tempore (president pro tempore emeritus). Wobec większości republikańskiej, tytuł ten przeszedł na Byrda. O ile w takim razie przewodniczącym pro tempore jest najdłużej służący senator z partii posiadającej większość, ale w opozycji jest ktoś, kto służy najdłużej w ogóle, wtedy nadaje mu się od niedawna ten tytuł.
W styczniu 2006 roku Byrd był jednym z czterech demokratycznych senatorów (obok Kenta Conrada z Dakoty Północnej, Bena Nelsona z Nebraski i Kena Salazara z Kolorado), którzy głosowali za zatwierdzeniem kandydatury Samuela Alito na sędziego Sądu Najwyższego. Przedtem był jednym z czternastu demokratycznych i republikańskich senatorów, którzy poszli na kompromis w sprawie nominacji sędziowskich ("Gang czternastu"). W lutym 2008 roku Byrd został przewieziony do szpitala na skutek powikłań po upadku w swoim domu. Leżał w nim 4 dni. Na szczęście nie stwierdzono u niego złamań kości. 5 marca został po raz kolejny przyjęty do szpitala z powodu reakcji na antybiotyki i potrzeby badań. Po raz trzeci do szpitala trafił 2 czerwca 2008 roku. On później odpoczywał w domu i 18 czerwca powrócił do przewodniczenia komisji. 20 stycznia 2009 roku senator Ted Kennedy doznał ataku serca podczas obiadu z Barackiem Obamą i został zabrany karetką pogotowia. 18 maja Byrd został przewieziony do szpitala z powodu drobnej infekcji. Pobyt w szpitalu był dłuższy z powodu zakażenia gronkowca. Byrd został wypisany ze szpitala 30 czerwca 2009 roku. 27 czerwca 2010 roku Byrd zachorował i trafił do jednego z Waszyngtońskich szpitali na co zakłada się że przyczyną pobytu mogło być albo udar mózgu, albo gorączka. Jednak u niego pojawiły się inne choroby i Byrd został opisany jako poważnie chory. Robert Byrd zmarł następnego dnia w wieku 92 lat.
[edytuj] Krytyka wojny w Iraku
Senator Byrd był od początku ostrym krytykiem polityki zagranicznej administracji George'a W. Busha, a w szczególności wojny w Iraku. Oskarżał Busha o sprawowanie aroganckiej prezydentury. Opowiadał się za tym, aby każda interwencja sił zbrojnych USA poza granicami kraju uzyskała aprobatę ONZ. Jedna z jego ostatnich książek Losing America krytykuje "imperialną i arogancką prezydenturę".
Komentując kłopoty administracji w Iraku z poparciem na świecie i uzasadnieniem powodów interwencji, Byrd zacytował baśń Andersena: cesarz jest nagi.
[edytuj] Ciekawostki
- Byrd zagrał epizodyczną rolę konfederackiego generała w filmie Gods and Generals (2003). Senator George Allen (R-Wirginia) również grał tam rolę (oficera konfederacji)
- Byrd to ostatni urzędujący senator, który głosował nad przyznaniem statusu stanu zorganizowanemu terytorium (Alaska i Hawaje)
- Byrd dłużej zasiadał w Senacie, niż ośmiu innych senatorów liczyło sobie lat (Bob Casey, Amy Klobuchar, Blanche Lincoln, Barack Obama, John E. Sununu, Mark Pryor, John Thune i David Vitter)
- Nie był spokrewniony ani spowinowacony z Harrym Byrdem i Harrym Byrdem, Jr. – obaj byli senatorami z Wirginii
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Biografia w Biographical Directory of the United States Congress (ang.)
- Strona kampanii wyborczej, 2006
- Project Vote Smart Bio
- Senator Byrd, A Hero for Our Time
- Robert C. Byrd Honors Scholarship Program
- A Senator's Shame
| Poprzednik E. H. Hedrick |
Kongresman z 6. okręgu Wirginii Zachodniej 1953-1959 |
Następca John Slack, Jr. |
| Poprzednik W. Chapman Revercomb |
Senator z Wirginii Zachodniej Klasa 1 3 stycznia 1959-28 czerwca 2010 |
Następca wakat |
| Poprzednik Ted Kennedy |
Whip większości Senatu 1971-1977 |
Następca Alan Cranston |
| Poprzednik Mike Mansfield |
Lider większości Senatu 1977-1981 |
Następca Howard Baker |
| Poprzednik Howard Baker |
Lider mniejszości Senatu 1981-1987 |
Następca Bob Dole |
| Poprzednik Bob Dole |
Lider większości Senatu 1987-1989 |
Następca George J. Mitchell |
| Poprzednik Mike Mansfield |
Lider demokratów w Senacie 1977-1989 |
Następca George J. Mitchell |
| Poprzednik John C. Stennis |
Najdłużej zasiadający demokrata w Senacie 1989-2010 |
Następca Daniel Inouye |
| Poprzednik John C. Stennis |
Przewodniczący pro tempore Senatu 1989-1995 |
Następca Stron Thurmond |
| Poprzednik John C. Stennis |
Przewodniczący Komisji Prac Ustawodawczych 1989-1995 |
Następca Mark O. Hatfield |
| Poprzednik Strom Thurmond |
Przewodniczący pro tempore Senatu 2001 |
Następca Strom Thurmond |
| Poprzednik Strom Thurmond |
Przewodniczący pro tempore Senatu 2001-2003 |
Następca Ted Stevens |
| Poprzednik Ted Stevens |
Przewodniczący Komisji Prac Ustawodawczych 2001 |
Następca Ted Stevens |
| Poprzednik Ted Stevens |
Przewodniczący Komisji Prac Ustawodawczych 2001-2003 |
Następca Ted Stevens |
| Poprzednik Strom Thurmond |
Najdłużej zasiadający Senator 2003-2010 |
Następca Daniel Inouye |
| Poprzednik Strom Thurmond |
Przewodniczący pro tempore emeritus Senatu 2003-2007 |
Następca Ted Stevens |
| Poprzednik Ted Stevens |
Przewodniczący pro tempore Senatu 2007-2010 |
Następca Daniel Inouye |
| Poprzednik Thad Cochran |
Przewodniczący Komisji Prac Ustawodawczych 2007-2010 |
Następca |
| Poprzednik Jim Wright |
Linia sukcesji prezydenckiej 1989 |
Następca George Schultz |
| Poprzednik Jim Wright |
Linia sukcesji prezydenckiej 1989 |
Następca James Baker |
| Poprzednik Tom Foley |
Linia sukcesji prezydenckiej 1989-1992 |
Następca James Baker |
| Poprzednik Tom Foley |
Linia sukcesji prezydenckiej 1992-1993 |
Następca Lawrence Eagleburger |
| Poprzednik Tom Foley |
Linia sukcesji prezydenckiej 1993-1995 |
Następca Warren Christopher |
| Poprzednik Dennis Hastert |
Linia sukcesji prezydenckiej 2001 |
Następca Lawrence H. Summers |
| Poprzednik Dennis Hastert |
Linia sukcesji prezydenckiej 2001-2003 |
Następca Colin Powell |
| Poprzednik Nancy Pelosi |
Linia sukcesji prezydenckiej 2007-2010 |
Następca Condoleezza Rice |
| Poprzednik Michael McConnell |
Precedencja w USA stan z 2007 |
Następca Ted Kennedy |
| Poprzednik George Smathers |
Najwcześniej służący Senator (Obecny lub były) 2007-2010 |
Następca George McGovern |
|
||||||||||
|
|||||||
