Ryszard Siwiec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Ryszard Siwiec
Ryszard Siwiec na Stadionie X-lecia
Ryszard Siwiec na Stadionie X-lecia
Data i miejsce urodzenia 7 marca 1909
Dębica, Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci 12 września 1968
Warszawa, Polska
Zawód żołnierz, filozof, księgowy
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (Polska) Order Tomáša Garrigue Masaryka I Klasy (Republika Czeska) Order Podwójnego Białego Krzyża III klasy (Słowacja)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Ryszard Siwiec (ur. 7 marca 1909 w Dębicy, zm. 12 września 1968 w Warszawie) – żołnierz AK, filozof, księgowy z Przemyśla. Protestując przeciwko inwazji na Czechosłowację dokonał 8 września 1968 samospalenia w czasie ogólnokrajowych dożynek na Stadionie Dziesięciolecia w Warszawie w obecności szefów partii, dyplomatów i 100 tysięcy widzów.

W setną rocznicę urodzin Ryszarda Siwca, mieszkańcy Dębicy, z której pochodził, oddali mu hołd. Przybyli dyplomaci sąsiednich krajów, władze Podkarpacia i miasta, a także rodzina, córka Elżbieta i syn Wit Siwiec[1].

Spis treści

[edytuj] Życiorys

Z wykształcenia filozof – absolwent Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, żołnierz Armii Krajowej, po wojnie odmówił pracy w szkolnictwie nie chcąc uczestniczyć w komunistycznej indoktrynacji młodzieży. Podjął pracę jako księgowy, dorabiając hodowlą kur i uprawą ogrodu. Miał pięcioro dzieci.

[edytuj] Akt samospalenia

Przez lata na prywatnej maszynie pisał i powielał ulotki podpisując je Jan Polak. Agresja na Czechosłowację z udziałem wojsk polskich przekonała go, że należy wstrząsnąć sumieniem rodaków. Formę samospalenia wybrał prawdopodobnie pod wpływem samospalenia w 1963 roku mnicha buddyjskiego Thích Quảng Ðức, protestującego wówczas przeciwko prześladowaniom w Wietnamie buddyzmu przez katolików. Przed wyjazdem na dożynki do Warszawy sporządził testament oraz nagrał na taśmę magnetofonową antykomunistyczne przesłanie. Kończyły je słowa:

„

Ludzie, w których może jeszcze tkwi iskierka ludzkości, uczuć ludzkich, opamiętajcie się! Usłyszcie mój krzyk, krzyk szarego, zwyczajnego człowieka, syna narodu, który własną i cudzą wolność ukochał ponad wszystko, ponad własne życie, opamiętajcie się! Jeszcze nie jest za późno!

 ”

Jadąc do Warszawy pociągiem napisał list pożegnalny do żony, po akcie samospalenia przechwycony na poczcie przez Służbę Bezpieczeństwa, w konsekwencji czego dotarł do niej dopiero po 22 latach.

„

Kochana Marysiu, nie płacz. Szkoda sił, a będą ci potrzebne. Jestem pewny, że to dla tej chwili żyłem 60 lat. Wybacz, nie można było inaczej. Po to, żeby nie zginęła prawda, człowieczeństwo, wolność ginę, a to mniejsze zło niż śmierć milionów. Nie przyjeżdżaj do Warszawy. Mnie już nikt nic nie pomoże. Dojeżdżamy do Warszawy, pisze w pociągu, dlatego krzywo. Jest mi tak dobrze, czuję spokój wewnętrzny jak nigdy w życiu.

 ”

Zanim oblał się rozpuszczalnikiem, rozrzucił w tłum ulotki z protestacyjnym apelem. Płonąc, krzyczał Protestuję i nie pozwalał gasić płomieni. Zmarł po 4 dniach w Szpitalu Praskim w wyniku odniesionych oparzeń (ponad 85% powierzchni ciała).

Nagranie Polskiej Kroniki Filmowej, na którym widać samospalenie Ryszarda Siwca i "aresztowanie" go przez służby porządkowe: http://www.youtube.com/watch?v=syXBAbE_tik&feature=related

Jego protest został przemilczany przez wszystkie media oficjalne. Bezpośrednim świadkom SB wmawiała, że Siwiec był niezrównoważony psychicznie.

Blisko pół roku później w Pradze na placu św. Wacława w proteście przeciwko inwazji podpalił się czeski student, Jan Palach. Palach nie mógł wiedzieć o proteście Siwca, bowiem pierwszą informację o jego czynie nadała dopiero w kwietniu 1969 (niemal 4 miesiące po śmierci Palacha) polska audycja Radia Wolna Europa.

[edytuj] Pamięć o czynie Siwca

W 1981 rodzina zmarłego własnym sumptem wydała broszurę opisującą jego czyn. W 1991 reżyser Maciej Drygas nakręcił poświęcony Siwcowi film Usłyszcie mój krzyk, nagrodzony potem Felixem na przeglądzie w Berlinie w kategorii filmu dokumentalnego. Wykorzystano w nim utajnione wcześniej zdjęcia Polskiej Kroniki Filmowej. Dopiero ten film wprowadził do zbiorowej świadomości Polaków postać Siwca.

W 2001 prezydent Republiki Czeskiej, Václav Havel przyznał pośmiertnie Ryszardowi Siwcowi order Tomáša Masaryka pierwszej klasy. 19 sierpnia 2003 został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (rodzina zmarłego odmówiła przyjęcia odznaczenia od prezydenta Kwaśniewskiego 4 września 2003). 4 września 2006 w dniu święta narodowego Słowacji ambasador tego kraju František Ružička przekazał na ręce Wita Siwca, syna zmarłego nadany pośmiertnie Order Podwójnego Białego Krzyża III klasy.

Przy wejściu na Stadion Dziesięciolecia znajduje się tablica upamiętniająca czyn Siwca wmurowana z inicjatywy Tygodnika Solidarność.

Pochowany został w Przemyślu na Cmentarzu Zasańskim[2][3]. Pogrzeb, choć największy w historii Przemyśla, nie stał się manifestacją polityczną. W czasie jego przebiegu agenci SB rozpuszczali szeptane plotki, jakoby Siwiec był alkoholikiem lub osobą niezrównoważoną psychicznie[4].

W czerwcu 1991 Rada Miasta Przemyśla podjęła decyzję, aby nowy most, wybudowany w miejsce starego mostu wiszącego, nosił imię Ryszarda Siwca[5].

5 lutego 2009 jego imieniem (Siwiecova) nazwano jedną z ulic w Pradze przy której mieści się Instytut Badania Reżimów Totalitarnych (odpowiednik polskiego IPN)[6]; jest to jedyna ul. Ryszarda Siwca, w Polsce żadna z ulic nie nosi jego imienia (2009)[7]. Uroczyste odsłonięcie tablicy z nazwą odbyło się 13 lutego 2009[8]. 7 marca 2009 roku, w setną rocznicę urodzin Siwca, Sejm upamiętnił jego osobę podjęciem specjalnej uchwały. Akt uchwalono w obecności wdowy po Siwcu, a także ambasadora Czech i przedstawiciela ambasady Słowacji[9].

W sierpniu 2010 roku obelisk upamiętniający jego śmierć odsłonięto przed siedzibą Instytutu Badania Reżimów Totalitarnych w Pradze[10]. 20 Października 2011 warszawscy radni podjęli uchwałę na mocy której jedna z ulic przy Stadionie Narodowym będzie nosiła imię Ryszarda Siwca[11].

[edytuj] Zdjęcia

  • Tablica na Stadionie Dziesięciolecia

  • Dom, w którym mieszkał Ryszard Siwiec – Przemyśl, ul. Okrzei 2

  • Tablica pamiątkowa na ścianie domu odsłonięta w 40. rocznicę samospalenia

[edytuj] Linki zewnętrzne

[edytuj] Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Setna rocznica narodzin Siwca. [dostęp 2009-03-21].
  2. ↑ Samospalenie Siwca przeszło niezauważne
  3. ↑ Ryszard Siwiec wciąż nieobecny w mediach – Antoni Zambrowski
  4. ↑ audycja w progr. 3 Polskiego Radia w dniu 11 września 2008 r. o godz. 08:50
  5. ↑ Przemysl24.pl – Ryszard Siwiec
  6. ↑ Siwiecova 2 (ul. Ryszarda Siwca 2) Ústav pro studium totalitních režimů (pl. Instytut Badań nad Reżimami Totalitarnymi – adresy) (cz. • ang.). [dostęp 8 kwietnia 2009].
  7. ↑ http://mapa.szukacz.pl AutoMapa (pol.). [dostęp 8 kwietnia 2009].
  8. ↑ TVN24.pl – Ryszard Siwiec ma swoją ulicę w Pradze
  9. ↑ Sejm upamiętnił samospalenie się Ryszarda Siwca
  10. ↑ Podpalił się w proteście. Czesi oddali mu cześć. TVN24.pl, 2010-08-20. [dostęp 2010-08-20].
  11. ↑ TVNWarszawa.pl – Radni uczcili Siwca, dostał ulicę przy Narodowym

[edytuj] Bibliografia

  • Petr Blažek, Živá pochodeň na Stadionu Desetiletí. Protest Ryszarda Siwce proti okupaci Československa v roce 1968. Praga 2008, 93 s. + CD.
  • Petr Blažek – Patrik Eichler – Jakub Jareš a kol., Jan Palach ´69. Praga 2009, 640 s.
  • Petr Blažek, Ryszard Siwiec 1909-1968. Warszawa 2010, 223 s. + DVD.
Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Ryszard_Siwiec&oldid=29980089”
Osobiste
Przestrzenie nazw
Warianty
Działania
Nawigacja
Dla czytelników
Dla wikipedystów
Drukuj lub eksportuj
Narzędzia
W innych językach