Mariusz Szczygieł

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mariusz Szczygieł
Mariusz Szczygieł, 2013
Mariusz Szczygieł, 2013
Data i miejsce urodzenia 5 września 1966
Polska Złotoryja
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Mariusz Szczygieł w Wikicytatach
Strona internetowa
Fragment wywiadu z Mariuszem Szczygłem na temat czytania na głos książek

Mariusz Szczygieł (ur. 5 września 1966 w Złotoryi) – polski dziennikarz, reportażysta, pisarz, laureat Europejskiej Nagrody Literackiej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W 1985 ukończył liceum ekonomiczne im. Stefana Żeromskiego w Legnicy, w 2000 Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego.

Mając lat 16 został współpracownikiem harcerskiego czasopisma "Na Przełaj". W 1985 napisał tam reportaż pt. Nie róbcie sensacji, o homoseksualnej prostytutce, uznany przez znawców ruchów emancypacyjnych w Polsce za pierwszy w PRL-owskiej oficjalnej prasie reportaż o życiu homoseksualistów. Zainicjował w 1986 cykl redakcyjny na temat życia młodych gejów i lesbijek w Polsce. Miały one tytuł "Rozgrzeszanie".

Dużą falę krytyki wywołał reportaż Onanizm polski, który w 1993 wydrukowała "Gazeta Wyborcza", w świątecznym numerze, między esejem Czesława Miłosza a wywiadem z Vaclavem Havlem. Test spowodował długą dyskusję na stronach "Gazety", a wielu czytelników zwracało numer do redakcji (reporter porusza tę sprawę w książce Niedziela, która zdarzyła się w środę, w rozdziale Listy do onanisty).

Szczygieł wspólnie z Wojciechem Tochmanem i Jackiem Hugo-Baderem jest wymieniany w antologiach zagranicznych poświęconych współczesnej polskiej sztuce reportażu. Jest uważany za ucznia Hanny Krall (wspomina o tym Krall w książce Jacka Antczaka Reporterka).

Od 2001, kiedy skończył współpracę z TV Polsat, jego głównym tematem jest historia i kultura Czech. Jego książka Gottland, określana we Francji zbiorem esejów, w Niemczech – zbiorem opowiadań, w Polsce – zbiorem reportaży literackich, została w Czechach bestsellerem (2007). Jej bohaterowie to m.in. rodzina Batów, siostrzenica Franza Kafki, piosenkarki: Helena Vondrackova i Marta Kubisova, piosenkarz Karel Gott, pisarze: Jan Procházka i Eduard Kirchberger vel. Karel Fabian, rzeźbiarz Otakar Szvec, chirurg plastyczny Jaroslava Moserová, 18-letni samobójca Zdenek Adamec.

"Wiener Zeitung" określił Gottland jako "wielką literaturę pod płaszczem reportażu", recenzent "Le Figaro" napisał: "To nie jest książka, to klejnot". Uniwersytet w Lille uhonorował ją w kwietniu 2009 nagrodą Prix Amphi. Przyznają ją wykładowcy i studenci za najlepszą, ich zdaniem, książkę przetłumaczoną na francuski. (Pierwszą edycję wygrała Hańba Johna Maxwella Coetzee). Jego książki przetłumaczono na kilkanaście języków, m.in. czeski, rosyjski, ukraiński, włoski, hiszpański, niemiecki, węgierski i estoński.

W 2014 prezydent Bronisław Komorowski odznaczył go Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski[1].

Przebieg kariery[edytuj | edytuj kod]

  • 1986-1990 – reporter tygodnika "Na Przełaj";
  • 1990-1996 – reporter "Gazety Wyborczej";
  • 1995-2001 – współautor (z Witoldem Orzechowskim) i prowadzący talk-show Na każdy temat w TV Polsat;
  • 1997-1998 – wykładowca (reportaż) w Europejskim Studium Dziennikarstwa (Ecole Superieure de Journalisme de Lille/Uniwersytet Warszawski);
  • 2000-2003 i 2006-2008 – wykładowca reportażu w Instytucie Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego;
  • od 2002 – dziennikarz i reporter "Gazety Wyborczej".
  • od sierpnia 2004 do lutego 2012 – zastępca szefa dodatku "Duży Format" i zastępca kierownika działu reportażu "Gazety Wyborczej".
  • od 2010 - założyciel i członek zarządu Fundacji Instytut Reportażu oraz w jej ramach Polskiej Szkoły Reportażu i księgarni z literaturą faktu Wrzenie Świata.

Książki[edytuj | edytuj kod]

  • Niedziela, która zdarzyła się w środę, Warszawa 1996;
  • Na każdy temat – talk show do czytania (z Witoldem Orzechowskim), Warszawa 1997;
  • Gottland, Wołowiec 2006;
  • Kaprysik. Damskie historie, Warszawa 2010;
  • Zrób sobie raj, Wołowiec 2010;
  • Láska nebeská, Warszawa 2012.

Poza tym reportaże drukowane w antologiach:

  • Kraj Raj, Warszawa 1993;
  • Wysokie Obcasy. Twarze, Warszawa 2003;
  • Ouvertyr till livet, Sztokholm 2003;
  • La vie est un reportage. Anthologie du reportage litteraire polonais, Montricher 2005;
  • Von Minsk nach Manhattan. Polnische reportagen, Wiedeń 2006;
  • Zaraz wracam, Wrocław 2008;
  • Projekt mężczyzna, Wrocław 2009.

Jest także odpowiedzialny za publikację antologii reportaży 20. 20 lat nowej Polski w reportażach według Mariusza Szczygła wydanej w 2009 roku nakładem wydawnictwa Czarne z Wołowca.

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

W pismach: CKM, Fluid, Gazeta Wyborcza, Konfrontacje, Na przełaj, Polityka, Radar, Viva!, Press, Kultura (Paryż), Culture Europe (Paryż); Uncaptive Minds (Waszyngton), Die Presse (Wiedeń), Mlada Fronta DNES (Praga), Reflex (Praga), La Repubblica (Rzym)

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

  • Nagroda Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich (1993) za wybitne osiągnięcia dziennikarskie;
  • Nagroda Kryształowego Zwierciadła miesięcznika Zwierciadło (1996) za „odwagę zadawania pytań”;
  • Nagroda TV Polsat (1997) za najlepszy talk show;
  • Nagroda Prymasa Polski i Fundacji Promocja Zdrowia (2000) za propagowanie zdrowego stylu życia;
  • Nagroda "Melchior 2004 – Inspiracja Roku" w Ogólnopolskim Konkursie Reportażystów im. Melchiora Wańkowicza (za dorobek reporterski na tematy czeskie i czechosłowackie);
  • Finalista nagrody literackiej Nike 2007 za książkę Gottland; Nike Czytelników 2007;
  • Finalista nagrody literackiej Angelus 2007 za książkę Gottland;
  • Nagroda im. Beaty Pawlak (2007) za książkę Gottland (za najlepsze dzieło dziennikarskie o obcych kulturach);
  • Nagroda Warszawskiej Premiery Literackiej – Książka Stycznia 2007 za książkę Gottland;
  • Wyróżnienie Specjalne Krajowego Klubu Reportażu (2007) za książkę Gottland ("jeden z najlepszych reporterskich tomów wydanych w Polsce w okresie ostatnich kilkunastu lat");
  • Nagroda Warszawskiej Premiery Literackiej – Książka Roku 2007 za "Gottland";
  • Prix Amphi 2008 – nagroda literacka za książkę "Gottland", Lille, (Francja);
  • Gratias Agit 2009 – nagroda Ministra Spraw Zagranicznych Republiki Czeskiej;
  • Europejska Nagroda Literacka 2009 (European Book Prize) za książkę "Gottland"[2]
  • Nagroda Warszawskiej Premiery Literackiej – Książka Grudnia 2010 za książkę Zrób sobie raj.
  • Nagroda Fundacji Polcul za działalność na rzecz lepszego wzajemnego poznania i zbliżenia polsko-czeskiego (maj 2011);
  • Nagroda Warszawskiej Premiery Literackiej – Książka Roku 2010 za Zrób sobie raj;
  • Nominacja nagrody literackiej Nike 2011 za książkę Zrób sobie raj;
  • Złota Zakładka - Nagroda Blogerów Książkowych 2011 za najlepszą książkę non-fiction roku dla książki Zrób sobie raj.
  • Nagroda im. Andrzeja Woyciechowskiego (2013) za reportaż pt. „Śliczny i posłuszny”, który ukazał się 27 czerwca 2013 roku w „Dużym Formacie”
  • Dziennikarz Roku 2013 w konkursie Grand Press

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]