Stryszawa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Stryszawa
Herb
Herb Stryszawy
Kościół pw. św. Stanisława BM
Kościół pw. św. Stanisława BM
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat suski
Gmina Stryszawa
Wysokość 380-807 m n.p.m.
Liczba ludności 5266
Strefa numeracyjna (+48) 33
Kod pocztowy 34-205
Tablice rejestracyjne KSU
SIMC 0069575
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Stryszawa
Stryszawa
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Stryszawa
Stryszawa
Ziemia 49°43′N 19°31′E/49,716667 19,516667Na mapach: 49°43′N 19°31′E/49,716667 19,516667
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Stryszawawieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w zachodniej części powiatu suskiego, w gminie Stryszawa. W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie bielskim. Miejscowość jest siedzibą gminy Stryszawa.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Stryszawa leży na wysokości od 380 do 807 m n.p.m. Ciągnie się przez prawie 10 km w dolinie potoku Stryszawka od Suchej Beskidzkiej aż pod szczyt Jałowca (1111 m)[1]. Zabudowania i pola uprawne miejscowości zajmują dno doliny Stryszawki, oraz zbocza Pasma Przedabiogórskiego (Pasma Jałowieckiego i Pasma Solnisk), które według opracowanej przez Jerzego Kondrackiego regionalizacji Polski należy do Beskidu Makowskiego[2]. Niektóre przysiółki Stryszawy wysoko wkraczają na stoki tych wzniesień[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o Stryszawie pochodzi z 1480 r. Założona została w II poł. XV w. przez rodzinę Słupskich herbu Śreniawa – ówczesnych właścicieli Suchej. W I poł. XVI w. wieś należała do Stanisława Słupskiego – właściciela Stryszowa i Suchej.

Była w tamtych czasach ważnym wołoskim ośrodkiem pasterskim i jednocześnie stanowiła siedzibę wołoskiego wojewody. Później w posiadanie Stryszawy weszła rodzina Komorowskich. W kolejnych latach przechodziła w ręce następnych właścicieli dóbr suskich.

W latach 1830-1985 w Stryszawie, w rejonie przysiółka Hucisko, znajdowała się filia zakładów metalurgicznych z Suchej. Niegdyś Stryszawa słynęła z wyrobu gontów. Do dziś jej mieszkańcy trudnią się chałupniczo produkcją drobnych przedmiotów z drewna, a od połowy XIX w. także zabawek.

W Stryszawie 28 maja 1876 urodziła się Kunegunda SiwiecSłużebnica Boża Kościoła katolickiego.

Ze Stryszawy pochodził Władysław Front – kamieniarz, betoniarz i malarz – samouk, znany z umieszczenia klamer na Akademickiej Perci na Babiej Górze.

W latach 1941-1942 hitlerowcy wywieźli stąd do Generalnego Gubernatorstwa blisko 200 rodzin, odbierając im jednocześnie cały dobytek.

Stryszawa obecnie[edytuj | edytuj kod]

Stryszawa, z uwagi na swoje położenie, jest wsią letniskową. W okolicy znajdują się liczne szlaki turystyczne.

Gmina Stryszawa należy do głównych ośrodków zabawkarstwa ludowego w Polsce. Do najstarszych zabawek należą: taczki, wózki, kołyski, sześcienne grzechotki (zwane "scyrkowkami") i karetki z konikami. Później pojawiły się koniki na kółkach, poruszające się na kijku karuzelki i "klepoki" (machające skrzydłami ptaszki), oraz dziobiące się kogutki. Następnie zaczęto wytwarzać koniki zwane "wyścigowcami" i "capami". Typowymi ptaszkami stryszawskimi są: kogutki, dudki, sowy, jaskółki, bociany i zięby, oraz ich kompozycje na gałązce czy gniazdku, tzw. "rodzinki".

W 1994 r. w Stryszawie powstał dziecięcy zespół regionalny "Stryszawskie Gronicki". Tworzą go dzieci w wieku 8-15 lat. W okresie swego istnienia zespół koncertował przeszło 100 razy.

W Stryszawie odbywają się imprezy: Biesiada Stryszawska oraz Święto Zabawki.

Patrząc przez pryzmat etnografii, gminę zamieszkują górale żywieccy. Jednak granicą z góralami babiogórskimi jest pasmo Jałowca, zatem w obrębie miejscowości Stryszawa można napotkać w gwarze i kulturze cechy górali „spod Babij Góry” i „spod Żywca”. Istnieje gwara stryszawska.

Klasztor Sióstr Zmartwychwstanek na Siwcówce
Sport
  • Wielofunkcyjne boisko sportowe obok Gimnazjum nr 1.
  • Stadion GOSiR w Stryszawie
  • Klub LKS Jałowiec Stryszawa
  • klub siatkarski KS SumerNet.pl Stryszawa
Szkoły
  • Gimnazjum nr 1 im. Tadeusza Kościuszki
  • Szkoła Podstawowa nr 2 im. ks. Henryka Znamirowskiego
  • Szkoła Podstawowa nr 3 im. Lecha Wałęsy
Zabytki

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Beskid Śląski i Żywiecki. Mapa 1:50 000. Kraków: Wyd. „Compass”, 2011. ISBN 978-83-7605-084-3.
  2. Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12479-2.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]