Sułtan Amet-Chan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Fotografia wojskowa Sułtana Amet-Chana

Sułtan Amet-Chan (urodzony 25 października 1920 roku w Ałupce, zm. 1 lutego 1971 roku), radziecki pilot myśliwski, as II wojny światowej dwukrotny Bohater Związku Radzieckiego.

Urodził się na Krymie, w mieszanej rodzinie: ojciec był z pochodzenia Lakiem, a matka krymską Tatarką. W drugiej połowie lat 30. XX wieku wstąpił do aeroklubu w Symferopolu. Od 1939 roku w Armii Czerwonej, rok później ukończył wojskową szkołę lotniczą i w dniu ataku Niemiec hitlerowskich na Związek Radziecki wykonał pierwszy lot bojowy. Walczył do końca wojny, latając początkowo na samolocie I-153, a później także na Jak-7 i angielskim Hawker Hurricane. Wykonywał często po kilka lotów dziennie, w 1942 roku według radzieckich źródeł strącił niemiecki Ju 88 poprzez staranowanie, samemu szczęśliwie lądując ze spadochronem.

Za zasługi bojowe przeniesiono go do 9. Gwardyjskiego Pułku Asów Myśliwskich. 24 sierpnia 1943 roku przyznano mu po raz pierwszy tytuł Bohatera Związku Radzieckiego. Walczył m.in. w bitwie o Briańsk, Stalingrad, Prusy Wschodnie i Berlin. Ostatni nieprzyjacielski samolot zestrzelił pod koniec wojny nad berlińskim lotniskiem Tempelhof. Ogółem w czasie wojny uzyskał 30 zwycięstw powietrznych. Za ten wyczyn otrzymał po raz drugi tytuł Bohatera Związku Radzieckiego, a jego rodzinę na osobisty rozkaz Stalina wyłączono z deportacji Tatarów z Krymu do Kazachstanu (1944).

Po zakończeniu wojny Sułtan Amet-Chan był pilotem doświadczalnym. Zginął 1 lutego 1971 roku w czasie próby doświadczalnej samolotu.

Postać Sułtana Amet-Chana w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie wydarzeń historycznych wysiedlenia Tatarów krymskich i wątków biograficznych Sułtana Amet-Chana powstał pierwszy krymsko-tatarski film na temat wysiedlenia: "Chajtarma".

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tadeusz Malinowski: Lotnicy świata. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1985. ISBN 83-206-0495-8.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]