Turkmenbaszy (miasto)

Turkmenbaszy
Port w Turkmenbaszy
Państwo	Turkmenistan
Wilajet	bałkański
Położenie	40°01′N 52°58′E
Wysokość	25 m n.p.m.
Ludność (1999) • liczba ludności	51,000
Położenie na mapie Turkmenistanu Turkmenbaszy

Turkmenbaszy (turkm. Türkmenbaşy, dawniej Krasnowodzk, Krasnowodsk, Красноводск) – miasto portowe nad Zatoką Türkmenbaşy (Morze Kaspijskie), w zachodnim Turkmenistanie w wilajecie bałkańskim. Położone jest na wysokości 27 m n.p.m. Ludność: 63,0 tys. (1995).

Początki miasta sięgają 1717, kiedy kniaź rosyjski Aleksander Bekowicz Czerkaski założył nad zatoką stanicę wojskową, która miała służyć Rosjanom przy podboju chanatu chiwańskiego. Niepowodzenie jego wyprawy spowodowało, że miejsce to pozostało w zapomnieniu przez ponad półtora wieku. Ponownie stanicę wojskową założyli tutaj Rosjanie w 1869. Osada otrzymała wówczas nazwę Krasnowodzk, która była tłumaczenie miejscowej nazwy Kyzyl-Suw, czyli "czerwona woda". Na jej rozwój wpływ miało przeniesienie tutaj końcowej stacji kolei transkaspijskiej po trzęsieniu ziemi w 1895. W 1896 osada Krasnowodzk otrzymała prawa miejskie. Po przystąpieniu ZSSR do wojny z Niemcami w Krasnowodsku był obóz przejsciowy dla rodzin polskich, depatriowanych po 17 września 1939 roku z okupowanej wschodniej Polski. Znajdował się tam także polski cmentarz; stamtąd odpływały do Pahlavi w Iranie transporty wojska i cywilów ocalonych przez generała Andersa z "Nieludzkiej Ziemi".

Nazwa miasta została zmieniona w 1993 na Türkmenbaşy, na cześć prezydenta Turkmenistanu Saparmyrata Nyýazowa, który począł tytułować się Türkmenbaşy (Turkmenbaszy), czyli "przywódcą Turkmenów". Obecnie ludność miasta stanowią głównie Rosjanie i Azerowie.

Miasto rozwinęło się jako ważny port nadkaspijski oraz końcowa stacja kolejowa kolei transkaspijskiej. Dochodzi tutaj również Kanał Karakumski. Miasto ma połączenie promowe z Baku. Turkmenbaszy posiada również port lotniczy.

W pobliżu miasta znajdują się złoża ropy naftowej i gazu ziemnego. W Turkmenbaszy znajduje się największa turkmeńska rafineria ropy naftowej. Rozwinął się tutaj również przemysł stoczniowy, materiałów budowlanych, chemiczny, maszynowy i spożywczy.