TNF-α
 |
Zasugerowano, aby zintegrować ten artykuł z artykułem TNF. (dyskusja) Nie opisano powodu propozycji integracji. |
TNF-α (ang. Tumor Necrosis Factor, czynnik martwicy guza, czynnik nekrozy nowotworów), kacheksyna lub kachektyna (z łac. cachexia - wyniszczenie, ang. cachectin) - cytokina (z nadrodziny TNFSFL[1]) związana z procesem zapalnym produkowana głównie przez aktywne monocyty i makrofagi oraz w znacznie mniejszych ilościach przez inne tkanki (adipocyty, keratynocyty, fibroblasty, neutrofile, mastocyty oraz niektóre limfocyty).
Spis treści |
Budowa[edytuj]
Z biochemicznego punktu widzenia jest to glikoproteina złożona ze 182 aminokwasów będąca wynikiem obróbki potranslacyjnej 212 aminokwasowego polipeptydu, kodowanego przez gen w pozycji 6p21.3. Istnieją również krótsze lub dłuższe izoformy produkowane przez inne tkanki.
Fizjologia[edytuj]
TNF-α wywiera wpływ na komórki łącząc się z odpowiednim receptorem na powierzchni błony komórkowej. Dotychczas zidentyfikowano dwa typy takich receptorów:
- TNF-R1 (czyli białko p55 - od masy cząsteczki 55 kDa);
- TNF-R2 (czyli białko p75).
Receptory te znaleziono między innymi na komórkach immunokompetentnych. Pobudzenie tych receptorów pobudza te komórki do produkcji i uwalniania cytokin.
Działanie TNF-α[edytuj]
- cytotoksycznie względem wielu linii komórek nowotworowych (stąd nazwa)
- poprzez swoje receptory (o ile są one obecne na komórce nowotworowej) uruchamia kaskadę kwasu arachidonowego prowadzącego do wzrostu wewnątrzkomórkowego stężenia wolnych rodników doprowadzając do śmierci komórek (apoptoza)
- analogicznie wobec komórek zakażonych patogenami
- pobudza wątrobę do produkcji białek ostrej fazy w tym CRP
- zwiększa insulinooporność tkanek obwodowych
- stymuluje fagocytozę
- przyciąga neutrofile
Patofizjologia[edytuj]
Nadmierne wydzielanie TNF-α łączy się ze zwiększoną podatnością na alergie i zapadalnością na astmę. Zaburzenia w produkcji TNFα (zwłaszcza nadmierna produkcja) łączone są z nowotworami oraz innymi chorobami, głównie autoimmunologicznymi (np. z chorobą Leśniowskiego-Crohna). Wyindukowane wydzielanie TNFα może doprowadzić do wyniszczenia nowotworowego.
Wiele zagadnień dotyczących tego białka nie zostało dotąd rozwiązanych.
Modulowanie aktywności TNF-α[edytuj]
Obniżanie aktywności[edytuj]
Unieczynnianie[edytuj]
Istnieją środki blokujące działanie tej cytokiny poprzez bezpośrednie przyłączenie się i unieczynnienie (przeciwciała anyt-TNF-alfa), m.in.:
Stosuje się je w leczeniu chorób o podłożu autoimmunologicznym (np. wiele chorób reumatycznych, wrzodziejące zapalenie jelita grubego czy wspomniana wyżej choroba Leśniowskiego-Crohna).
Hamowanie produkcji[edytuj]
Od niedawna pojawia się coraz więcej informacji na temat środków hamujących wytwarzanie tej cytokiny. Przykłady takich substancji:
- kurkumina[2][3][4][5]
- katechiny z herbaty
- bupropion (lek przeciwdepresyjny o działaniu dopaminergiczno-noradrenergicznym)[6]
- fluoksetyna (lek przeciwdepresyjny z grupy SSRI)[7]
- agoniści receptora 5-HT2A[8]
Okazuje się, że aktywacja receptora serotoniny 5-HT2A powoduje nadzyczajnie potężne zahamowanie wydzielania TNF-alfa i może zablokować proces zapalny nawet kilka godzin po nagłym jego wywołaniu[8]. Dalsze badania nad tym zjawiskiem mogą jednak, paradoksalnie, napotkać przeszkody natury czysto kulturowej, z powodu uprzedzeń znacznej części społeczeństwa wobec agonistów receptora 5-HT2A (środki te mają zwykle silne działanie psychodeliczne, które byłoby niepożądane w terapii).
Podwyższanie aktywności[edytuj]
Niektóre substancje mają właściwości zwiększające produkcję TNF-alfa, jak np.:
- mirtazapina[9]
- niektóre neuroleptyki
Zobacz też[edytuj]
Przypisy
- ↑ Jakub Gołąb, Marek Jakóbisiak, Witold Lasek, Tomasz Stokłosa: Immunologia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s. 143. ISBN 978-83-01-15154-6.
- ↑ AM. Siddiqui, X. Cui, R. Wu, W. Dong i inni. The anti-inflammatory effect of curcumin in an experimental model of sepsis is mediated by up-regulation of peroxisome proliferator-activated receptor-gamma.. „Crit Care Med”. 34 (7), s. 1874-82, Jul 2006. doi:10.1097/01.CCM.0000221921.71300.BF. PMID 16715036.
- ↑ P. Okunieff, J. Xu, D. Hu, W. Liu i inni. Curcumin protects against radiation-induced acute and chronic cutaneous toxicity in mice and decreases mRNA expression of inflammatory and fibrogenic cytokines.. „Int J Radiat Oncol Biol Phys”. 65 (3), s. 890-8, Jul 2006. doi:10.1016/j.ijrobp.2006.03.025. PMID 16751071.
- ↑ A. Gulcubuk, K. Altunatmaz, K. Sonmez, D. Haktanir-Yatkin i inni. Effects of curcumin on tumour necrosis factor-alpha and interleukin-6 in the late phase of experimental acute pancreatitis.. „J Vet Med A Physiol Pathol Clin Med”. 53 (1), s. 49-54, Feb 2006. doi:10.1111/j.1439-0442.2006.00786.x. PMID 16411910.
- ↑ RC. Lantz, GJ. Chen, AM. Solyom, SD. Jolad i inni. The effect of turmeric extracts on inflammatory mediator production.. „Phytomedicine”. 12 (6-7), s. 445-52, Jun 2005. PMID 16008121.
- ↑ D. Brustolim, R. Ribeiro-dos-Santos, RE. Kast, EL. Altschuler i inni. A new chapter opens in anti-inflammatory treatments: the antidepressant bupropion lowers production of tumor necrosis factor-alpha and interferon-gamma in mice.. „Int Immunopharmacol”. 6 (6), s. 903-7, Jun 2006. doi:10.1016/j.intimp.2005.12.007. PMID 16644475.
- ↑ M. Maes, G. Kenis, M. Kubera, M. De Baets i inni. The negative immunoregulatory effects of fluoxetine in relation to the cAMP-dependent PKA pathway.. „Int Immunopharmacol”. 5 (3), s. 609-18, Mar 2005. doi:10.1016/j.intimp.2004.11.008. PMID 15683856.
- ↑ 8,0 8,1 B. Yu, J. Becnel, M. Zerfaoui, R. Rohatgi i inni. Serotonin 5-hydroxytryptamine(2A) receptor activation suppresses tumor necrosis factor-alpha-induced inflammation with extraordinary potency.. „J Pharmacol Exp Ther”. 327 (2), s. 316-23, Nov 2008. doi:10.1124/jpet.108.143461. PMID 18708586.
- ↑ Berthold-Losleben M., Himmerich H. The TNF-alpha System: Functional Aspects in Depression, Narcolepsy and Psychopharmacology.. „Current neuropharmacology”. 3 (6), s. 193–202, wrzesień 2008. doi:10.2174/157015908785777238. PMID 19506720.
