Toluen

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Toluen
Toluen Toluen
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C7H8
Inne wzory C6H5CH3
Masa molowa 92,14 g/mol
Wygląd bezbarwna, przezroczysta, łatwopalna ciecz[2]
Identyfikacja
Numer CAS 108-88-3
PubChem 1140[12]
Podobne związki
Pochodne ksyleny, mezytylen, etylobenzen
Podobne związki metylocykloheksan, styren
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja
Legalność w Polsce prekursor narkotykowy kategorii 3

Toluen (metylobenzen) – organiczny związek chemiczny z grupy węglowodorów aromatycznych, stosowany często jako rozpuszczalnik organiczny. Odkrywcą toluenu jest polski chemik Filip Walter.

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Toluen jest bezbarwną cieczą o przyjemnym, intensywnym zapachu. Nie miesza się z wodą, jest natomiast mieszalny z większością rozpuszczalników organicznych. Toluen jest substancją łatwopalną, w postaci płynnej spala się żółtym, silnie kopcącym płomieniem.

Toksyczność[edytuj | edytuj kod]

Pomimo znacznie mniejszej toksyczności od benzenu, toluen jest szkodliwy dla układu oddechowego, krwionośnego, rozrodczego, nerwowego i immunologicznego, nerek i wątroby. Obniża zdolność uczenia się. Może wywoływać podrażnienia oczu i skóry, a także uszkodzenia mózgu. Toksyczny dla organizmów wodnych.

Otrzymywanie[edytuj | edytuj kod]

Otrzymywany jest w wyniku katalitycznego reformowania ropy naftowej lub frakcyjnej destylacji smoły pogazowej albo na drodze destylacji balsamu peruwiańskiego z południowoamerykańskiego drzewa woniawca balsamowego (Myroxylon balsamum).

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Znajduje zastosowanie jako surowiec i rozpuszczalnik w wielu dziedzinach przemysłu organicznego, farmaceutycznego, tworzyw sztucznych do produkcji materiałów wybuchowych (trotyl), barwników, detergentów i perfum oraz jako składnik wysokooktanowych paliw lotniczych. Ze względu na niską temperaturę krzepnięcia wykorzystuje się go również w cieczowych termometrach minimalnych (mierzących najniższą temperaturę powietrza jaka wystąpiła w ciągu doby na wysokości 2 m i 5 cm n.p.g) umieszczonych na terenie stacji i posterunków meteorologicznych.

Stosowany także do produkcji żelów, sprayów i farb do włosów oraz lakierów do paznokci.

Znajduje się w wykazie prekursorów środków odurzających.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 Lide 2009 ↓, s. 3-486.
  2. 2,0 2,1 Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Farmakopea Polska X. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2014, s. 4276. ISBN 978-83-63724-47-7.
  3. 3,0 3,1 Lide 2009 ↓, s. 6-68.
  4. Lide 2009 ↓, s. 9-58.
  5. Lide 2009 ↓, s. 6-129.
  6. Lide 2009 ↓, s. 6-178.
  7. Lide 2009 ↓, s. 8-118.
  8. Toluen (ang.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2015-03-21].
  9. 9,0 9,1 Lide 2009 ↓, s. 16-22.
  10. 10,0 10,1 Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji według Rozporządzenia (WE) nr 1272/2008, zał. VI, z uwzględnieniem Rozporządzeń ATP: Toluen (pol.) w Wykazie klasyfikacji i oznakowania Europejskiej Agencji Chemikaliów. [dostęp 2015-03-21].
  11. Toluen (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski. [dostęp 2015-03-21].
  12. Toluen – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  13. Lide 2009 ↓, s. 16-43.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]