Turan (Izrael)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta w Izraelu. Zobacz też: Góra Turan.
Turan
טורעאן
Widok na miejscowość Turan
Widok na miejscowość Turan
Dewiza: brak
Państwo  Izrael
Dystrykt Dystrykt Północny
Poddystrykt Poddystrykt Jezreel
Powierzchnia 12,055 km²
Wysokość 227 m n.p.m.
Populacja (2013)
• liczba ludności
• gęstość

12830
1064 os./km²
Nr kierunkowy +972 4
Położenie na mapie Izraela
Mapa lokalizacyjna Izraela
Turan
Turan
Ziemia 32°46′36,97″N 35°22′32,42″E/32,776936 35,375672
Portal Portal Izrael

Turan (hebr. טורעאן; arab. طرعان; ang. Tur'an) – samorząd lokalny położony w Dystrykcie Północnym, w Izraelu.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość Turan jest położona na wysokości od 200 do 300 metrów n.p.m. u podnóża góry Har Turan (548 m n.p.m.) w północnej części Doliny Bikat Turan w Dolnej Galilei, na północy Izraela. Z gór spływa strumień Turan, natomiast na południe od miejscowości przepływa strumień Jiftachel. W jej otoczeniu są miejscowości Bu'ejne Nudżejdat i Kefar Kanna, kibuc Beit Rimon, moszaw Ilanija, wioski komunalne Hosza’aja, Micpe Netofa i Giv'at Avni, wioska młodzieżowa Hodajot, oraz arabskie wioski Rumat al-Hejjb i Uzeir. Na południowy wschód od miejscowości jest baza wojskowa Chawat Ha-Szomer, a na północnym wschodzie baza wojskowa Netafim i baza wojskowa Ajlabun. Na południowym zachodzie jest strefa przemysłowa Cippori.

Turan jest położone w Poddystrykcie Jezreel, w Dystrykcie Północnym Izraela.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Data powstania Turan jest nieznana, jednak badania archeologiczne odkryły pozostałości pierwszej osady istniejącej w tym miejscu już w epoce żelaza. Najwyraźniej osada ta była w XII-XI wieku p.n.e. otoczona murem obronnym[1]. Kolejne ślady wioski pochodzą z okresu rzymskiego i bizantyjskiego (znana pod nazwą Tir’an). Wydaje się, że osada żydowska zanikła gdzieś przed podbojem arabskim w 637 roku, a pozostali mieszkańcy między VII a X wiekiem przeszli na Islam. Z tego okresu zachowały się pozostałości budynków oraz ceramika[2].

W 1517 roku Turan wraz z całą Palestyną przeszła pod panowanie osmańskie. Rejestr podatków z 1596 roku wspomina o wiosce, która była wówczas zamieszkała przez 48 muzułmańskich rodzin. Mieszkańcy płacili podatki z upraw pszenicy, jęczmienia, drzew oliwnych, drzew owocowych i hodowli kóz oraz pszczelarstwa[3]. W 1848 roku amerykański oficer William F. Lynch opisał Turan jako „miejsce ufortyfikowane[4]. W 1875 roku, francuski podróżnik Victor Guérin odwiedził wioskę, która liczyła wówczas około 350 muzułmańskich mieszkańców i 200 „Greków[5]. W 1881 roku towarzystwo Palestine Exploration Fund opisało Turan jako „kamienną wieś, częściowo zbudowaną z bazaltu, zawierającą około 300 mieszkańców, połowa chrześcijańskich, połowa muzułmańskich ... Miejscowość leży u stóp wzgórza i jest otoczona gajem oliwnym. Po stronie południowo zachodniej jest dobre źródło[6]. Po I wojnie światowej w 1918 roku Turan przeszła pod panowanie Brytyjczyków. Utworzyli oni w 1921 roku Brytyjski Mandat Palestyny. W poszukiwaniu skutecznego rozwiązania narastającego konfliktu izraelsko-arabskiego w dniu 29 listopada 1947 roku została przyjęta Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 181. Zakładała ona między innymi, że wioska Turan miała znaleźć się w granicach nowo utworzonego państwa arabskiego[7]. Arabowie odrzucili tę Rezolucję i dzień później doprowadzili do wybuchu wojny domowej w Mandacie Palestyny. W trakcie jej trwania rejon wioski zajęły siły Arabskiej Armii Wyzwoleńczej, które sparaliżowały żydowską komunikację w całej okolicy. Podczas I wojny izraelsko-arabskiej wojska izraelskie przeprowadziły operację „Dekel” w trakcie której, w dniu 18 lipca zajęto Turan. W odróżnieniu od wielu wiosek w Galilei, Izraelczycy nie wysiedlili jednak mieszkańców Turan. Dzięki temu zachowała ona swoją arabską tożsamość[8]. Domy mieszkańców, którzy uciekli, zostały zajęte przez arabskich uchodźców z sąsiednich wsi. Wieś pozostawała pod wojskowym zarządem do 1966 roku[9]. W 1959 roku otrzymała status samorządu lokalnego[10][11].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z danymi Izraelskiego Centrum Danych Statystycznych w 2013 roku w Turan żyło ponad 12,8 tys. mieszkańców, w tym 87,3% Arabowie muzułmanie i 12,7% Arabowie chrześcijanie. Jest to niewielkie miasteczko, którego populacja charakteryzuje się niewielkim, lecz stałym wzrostem liczebności. Według danych z 2011 roku przyrost naturalny w porównaniu do poprzedniego roku wyniósł 1,3%. W roku tym urodziło się 290 dzieci, a zmarło 255 osób (odnotowano 2 zgony niemowląt). Według danych za 2011 rok liczba zatrudnionych pracowników wynosiła 3565, a liczba osób pracujących na własny rachunek wynosiła 453. Średnie miesięczne wynagrodzenie w 2011 roku wynosiło 4737 ILS (średnia krajowa 7964 ILS). Zasiłki dla bezrobotnych pobierały 44 osoby, w tym 27 mężczyzn (średni wiek: 42 lata). Świadczenia emerytalne oraz rentowe pobierało 522 osób, a zapomogi społeczne 1528 osób[12][13].

Populacja pod względem wieku (2010)
Wiek (w latach) Procent populacji w %
0 – 4 12,0
5 – 9 12,2
10 – 14 12,3
15 – 19 10,7
20 – 29 15,2
30 – 44 19,9
45 – 59 11,8
60 – 64 1,8
65 – 4,1


Źródło danych: Central Bureau of Statistics.

Typowa ulica Turan
Meczet Abu Bakr Sadik w Turan

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Lokalna gospodarka opiera się głównie na handlu i rzemiośle. Część mieszkańców pracuje w rolnictwie, utrzymując się głównie z hodowli oliwek. Jednak większość mieszkańców dojeżdża do pracy w pobliskich strefach przemysłowych.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Z miasteczka wyjeżdża się na południe na drogę ekspresową nr 77, którą jadąc na zachód dojeżdża się do miejscowości Kefar Kanna lub na wschód do skrzyżowania z drogą nr 65. W 2011 roku w miejscowości było zarejestrowanych 3533 pojazdów silnikowych, w tym 2422 samochodów osobowych (średnia wieku samochodów prywatnych wynosiła 9 lat). W roku tym w mieście doszło do 4 wypadków drogowych[12].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Pierwotnie była to wieś rolnicza, jednak wraz ze wzrostem liczebności mieszkańców zaprzestano gospodarki rolnej. Kolejne domy budowano w sposób chaotyczny, bez zintegrowanej infrastruktury, która umożliwiałaby korzystanie z budynków publicznych i usług komunalnych.

Edukacja i sport[edytuj | edytuj kod]

W miejscowości znajdują się 3 szkoły podstawowe oraz szkoła edukacji specjalnej. W 2011 roku w 101 klasach uczyło się 2,9 tys. uczniów. Średnia uczniów w klasie wynosiła 29[12]. W północno zachodniej części miasteczka jest boisko do piłki nożnej.

Religia[edytuj | edytuj kod]

W Turan są trzy kościoły chrześcijańskie (rzymskokatolicki, greckokatolicki i baptystyczny) oraz dwa meczety (Salah a-Din i Sadik Abu Bakr).

Przypisy

  1. Abdalla Massarwa: Tur‘an Final Report (ang.). W: Hadashot Arkheologiyot – Excavations and Surveys in Israel [on-line]. 2010-09-26. [dostęp 2015-01-16].
  2. Abdalla Mokary: Tur‘an Final Report (ang.). W: Hadashot Arkheologiyot – Excavations and Surveys in Israel [on-line]. 2009-12-30. [dostęp 2015-01-16].
  3. Hütteroth 1977 ↓, s. 188.
  4. Lynch 1849 ↓, s. 140-144.
  5. Guérin 1880 ↓, s. 182-183.
  6. Conder 1881 ↓, s. 363-364.
  7. Oficjalna mapa podziału Palestyny opracowana przez UNSCOP (ang.). W: United Nations [on-line]. 1948. [dostęp 2015-01-16].
  8. Chaim Herzog: Arab-Israeli Wars. New York: Vintage Books/Random House, 1984, s. 89-91. ISBN 0-394-71746-5.
  9. Morris 1987 ↓, s. 200,253.
  10. Mo'atza Mekomit Sha'ab (ang.). W: Flags of the World [on-line]. [dostęp 2012-12-06].
  11. Tur'an (hebr.). W: Bet Alon [on-line]. [dostęp 2012-12-06].
  12. 12,0 12,1 12,2 Dane statystyczne Turan (hebr.). W: Israel Central Bureau of Statistics [on-line]. [dostęp 2015-01-16].
  13. Welcome To Tur'an (ang.). W: Palestine Remembered [on-line]. [dostęp 2012-12-06].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]