Unia hipostatyczna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Unia osobowa)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy teologii chrześcijaństwa. Zobacz też: inne znaczenia słowa unia.
Chrystus błogosławiący. Dwa palce złożone razem symbolizują jego dwie natury, boską i ludzką, zjednoczone w jednej osobie. (1478 r. Hans Memling, Muzeum Sztuki im. Nortona Simona, Pasadena, USA).

Unia hipostatyczna (unia osobowa) – jeden z podstawowych terminów chrystologicznych określający związek boskiej i ludzkiej natury Jezusa Chrystusa po Wcieleniu.

Treść[edytuj | edytuj kod]

Dogmatyczne orzeczenie w tej sprawie wydał w 451 roku Sobór chalcedoński. Uznał, że należy wyznawać, iż Jezus Chrystus, będąc jedną osobą, posiada dwie natury oraz dwie wole, a ich zjednoczenie dokonało się:

  1. bez zmiany natur (immutabiliter gr. atreptos), to znaczy spotkanie ze sobą natury boskiej i ludzkiej w Jezusie Chrystusie nie zmieniło w żaden sposób ani ludzkiej, ani boskiej natury. Każda pozostała sobą ze specyficznymi dla siebie właściwościami.
  2. bez zmieszania (inconfuse gr. asynchytos), to znaczy obydwie natury Jezusa Chrystusa po zjednoczeniu nie uległy pomieszaniu ze sobą. Nie powstała więc jakaś trzecia bosko-ludzka natura. Pozostały dwie odrębne natury, boska i ludzka, a każda z nich zachowała specyficzne dla siebie właściwości.
  3. bez rozdzielenia (indivise gr. adairetos), to znaczy mimo obecności dwóch natur w Jezusie Chrystusie po wcieleniu nie było dwóch osób, lecz jedna Jezusa Chrystusa, w której spotkało się ze sobą bóstwo i człowieczeństwo. Nie wolno więc rozdzielać Jezusa Chrystusa Boga od Jezusa Chrystusa człowieka.
  4. bez rozłączenia (inseparabiliter gr. achoristos), to znaczy, że po wniebowstąpieniu Jezusa Chrystusa natura ludzka nie odłączyła się od boskiej. Tak więc Jezus Chrystus również po wniebowstąpieniu pozostał w pełni Bogiem i w pełni człowiekiem.

Pierwsze dwa określenia skierowane są przeciwko nauce Eutychesa, kolejne dwa przeciwko nauczaniu Marcelego z Ancyry.

Zjednoczenie osobowe dokonało się z chwilą poczęcia natury ludzkiej Jezusa w łonie Bogarodzicy i pozostało po śmierci ciała Jezusa. W chwili śmierci na krzyżu dusza Zbawiciela odłączyła się od ciała, ale Syn Boży w dalszym ciągu był zjednoczony ze swoją naturą ludzką – zarówno z ciałem, jak i duszą[1][2].

Sobór Chalcedoński charakteryzując zjednoczenie natur w Jezusie Chrystusie, używał określeń negatywnych, chcąc podkreślić tajemnicę tego zjednoczenia. Sobór ten podkreślił także, że Jezus Chrystus jest współistotny Bogu Ojcu co do bóstwa, a nam co do człowieczeństwa. Podobny nam we wszystkim oprócz grzechu.

Pierwszy określenia "unia hipostatyczna" zaczął używać św. Cyryl z Aleksandrii.

Podsumowanie[edytuj | edytuj kod]

aspekt u Jezusa Chrystusa wyjaśnienie
osoba jedna osoba
natury boska ludzka natury niezmieszane, nierozdzielne; Jezus np. cierpiał po ludzku. Jezus przyjął naturę ludzką wraz z ludzką duszą.
wole boska ludzka wola ludzka podporządkowana boskiej, przez dobrowolne posłuszeństwo[3][4]
działania boskie ludzkie dwoistość działań wynika z dwóch woli w Chrystusie[5]
poznanie boskie ludzkie ludzkie poznanie realizowało się w warunkach historycznych istnienia Jezusa w czasie i przestrzeni[6];
ale jako Bóg posiadał też wiedzę wlaną (poznanie nadprzyrodzone),
świadomość boska ludzka w Jezusie jest jedno "Ja", świadome natury boskiej oraz ludzkiej

Chronologia[edytuj | edytuj kod]

Data kto / co doktryna
II w. doketyzm negowanie człowieczeństwa Jezusa
260 Paweł z Samosaty i adopcjonizm Jezus Synem Bożym przez przybranie
268[7] Synod w Antiochii Jezus Synem Bożym przez naturę
315 Ariusz i arianizm, subordynacjonizm Jezus nie był w pełni Bogiem, był stworzony
325 Sobór nicejski I Jezus Bogiem i człowiekiem, zrodzony a nie stworzony
352 Apolinary z Laodycei i apolinaryzm natura ludzka Jezusa niedoskonała, bez ludzkiej duszy
381 Sobór konstantynopolitański I Jezus Bogiem i człowiekiem
429 Nestoriusz i nestorianizm Jezus to dwie osoby połączone
431 Sobór efeski Jezus to jedna osoba
448 Eutyches i monofizytyzm Jedna natura w Jezusie
451 Sobór chalcedoński Dwie natury w Jezusie (unia hipostatyczna)
553 Sobór konstantynopolitański II wszystko w Jezusie można przypisać drugiej osobie Trójcy
638 Sergiusz i monoenergizm oraz monoteletyzm Jedna wola w Jezusie
649 Synod laterański Dwie wole w Jezusie

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Pojęcie unii osobowej jest uznane za jedno z podstawowych dla chrześcijaństwa. Papież Leon Wielki (400-461), jeden z ojców tego terminu, podkreślał podstawowe znaczenie unii osobowej, jako właściwości osoby Chrystusa jako Pana, bez której wiara chrześcijańska traci swą rolę zbawczą. Zbawienie w Chrystusie jest możliwe jedynie, jeśli uzna się we wcielonym Synu Bożym zjednoczenie dwóch natur, boskiej i ludzkiej[2].

Sobór watykański II przypomniał, że natura ludzka została przyjęta w Chrystusie bez naruszenia jej, dlatego też także i we wszystkich ludziach uzyskała ona wzniosłą godność[8].

Związki wyznaniowe nieuznające unii osobowej[edytuj | edytuj kod]

Dogmatowi o zjednoczeniu natur w Chrystusie tradycyjnie sprzeciwia się arianizm, uznany już przez Sobór nicejski I (325 r.) za herezję. Po wielu wiekach nauczanie ariańskie podjęło powstałe w XIX w. wyznanie Świadków Jehowy. Odwołując się do wersetu z Listu apostoła Pawła do Kolosan 1,15: On jest obrazem Boga niewidzialnego - Pierworodnym wobec każdego stworzenia[9], twierdzą, że Jezus był pierwszym stworzeniem Boga Stwórcy, jednorodzonym Synem (por. Trójca Święta). Jest jedyny w swoim rodzaju, jest jedyną istotą, którą Bóg stworzył osobiście — bez pośrednictwa czy współpracy kogoś innego. Jest jedynym, przy którego współudziale Bóg, jego Ojciec, powołał do istnienia pozostałe stworzenia. Jest pierworodnym i najważniejszym z aniołów (Kol 1:15, 16; Heb 1:5, 6).

Anty-ariańskie wyznanie wiary Soboru nicejskiego zawiera sformułowanie zrodzony a nie stworzony (nie uczyniony), bardzo precyzyjnie wykluczając mówienie o Osobie Jezusa Chrystusa jako uczynionej, stworzonej:

Quote-alpha.png
/Wierzymy/ i w jednego Pana Jezusa Chrystusa, Syna Bożego, zrodzonego z Ojca, jednorodzonego, to jest z istoty Ojca, Boga z Boga, Światłość ze Światłości, Boga prawdziwego z Boga prawdziwego, zrodzonego, a nie uczynionego, współistotnego Ojcu, przez którego wszystko się stało, co jest w niebie i co jest na ziemi (Credo nicejskie).

Mimo zaprzeczenia podstawowej prawdzie wiary chrześcijańskiej o Bożej naturze Jezusa Chrystusa - zamieniając ją na pojęcie boskości, rozumiane bardziej jako świętość - Świadkowie Jehowy uważają się za jedynych chrześcijan prawdziwie oddających cześć Bogu i za związek wyznaniowy, który nie zostanie zniszczony przez Armagedon[10].

Przypisy

  1. W. Granat: Dogmatyka katolicka. s. 237-238.
  2. 2,0 2,1 G. Strzelczyk: Traktat o Jezusie Chrystusie. s. 345-346.
  3. Jak Chrystus sam stwierdza: «z nieba zstąpiłem nie po to, aby pełnić swoją wolę, ale wolę Tego, który Mnie posłał» (J 6,38)
  4. Ludzka wola Chrystusa "idzie za Jego wolą Bożą, nie sprzeciwiając się jej ani nie opierając, ale raczej podporządkowując się tej Boskiej i wszechmocnej woli". Sobór Konstantynopolitański III: DS 556.
  5. Jan Paweł II, cytując jeden z soborów: w Chrystusie znajdują się "dwie naturalne wole i dwa działania", por. [1]
  6. . Dlatego Syn Boży, stając się człowiekiem, mógł wzrastać "w mądrości, w latach i w łasce" (Łk 2, 52), a także zdobywać wiadomości o tym, czego, będąc człowiekiem, trzeba uczyć się w sposób doświadczalny. Por. KKK 472 [2]
  7. http://archidiecezja.lodz.pl/czytelni/slomka/credo.html
  8. Konstytucja duszpasterska o Kościele Gaudium et spes, 22.
  9. Wg katolickiego przekładu Biblii Tysiąclecia - w przypisie od redakcji tłumaczenia Biblii Tysiąclecia można przeczytać: "1,15 Tzn. zrodzony przed wszystkimi rzeczami stworzonymi"
  10. M.J. Penton: Apocalypse Delayed. s. 180.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Granat W.: Dogmatyka katolicka. Synteza. Lublin: TN KUL, 1967, s. 547.
  • Hoekema Anthony A.: The Four Major Cults. Grand Rapids, Michigan: William B. Eerdmans, 1963, s. 262. ISBN 0802831176.
  • Penton, M.J.: Apocalypse Delayed. University of Toronto Press, 1997, s. 180. ISBN 0802079733.
  • Strzelczyk G.: Traktat o Jezusie Chrystusie. W: Praca zbiorowa: Dogmatyka. T. 1. Warszawa: Więź, 2005, s. 233-499. ISBN 83-60356-02-5.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]