Hipostaza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy terminu filozoficzno-teologicznego. Zobacz też: znaczenie słowa w terminologii biologicznej.

Hipostaza – termin wywodzący się od greckiego hypóstasis (ὑπόστᾰσις) – to, co pod spodem, podstawa. W filozofii Plotyna jest to byt wyemanowany z Absolutu. Filozofia chrześcijańska przejęła ten termin, oznacza ona tutaj każdą z trzech Osób Trójcy Świętej pojmowaną jako różny od pozostałych podmiotów.

Chrześcijaństwo zachodnie[edytuj | edytuj kod]

W rozumieniu katolickim (w sensie tego słowa używanym przed wielką schizmą z 1054 r.), a także w większej mierze protestanckim, Trójca jest jednym Bogiem, jedną istotą. Ontycznie, a więc jako "byt", substancja, Trójca jest jednością, jednym Bogiem, nie ma trzech substancji, trzech bogów. Ojciec i Syn i Duch Święty są "współistotni" – (grec. homoousioi), gdzie ousia to substancja, byt, istota (por. nicejsko-konstantynopolitańskie wyznanie wiary). Są natomiast oddzielnymi hipostazami, czyli podmiotami, osobami. Ta prawda wykracza poza ziemskie prawa logiki. Jak stwierdził prawosławny teolog Paul Evdokimov za P. Florenskim: prawda o współistotności [Osób Trójcy] odsłania np. śmiercionośny bezruch prawa tożsamości: «A» jest «A», «A» nie jest «nie-A»[1].

Pojęcie to zbliżone jest do pojęcia osoby prosopon, które jednak jest unikane w teologii, gdyż pierwotnie oznaczało maskę i wydawało się opierać na pozorach i czymś fikcyjnym[2].

Sobór w Chalcedonie usankcjonował w 451 r. termin hipostaza, stwierdzając istnienie w Chrystusie jednej jedynej hipostazy-osoby w dwóch naturach (→ unia hipostatyczna).

Termin ten prowadzi także do zrozumienia tajemnicy Trójcy Świętej, pozwalając na odróżnienie jedynej substancji (natury) Boga od trzech hipostaz (osób): Ojca, Syna i Ducha Świętego.

Filozofia[edytuj | edytuj kod]

Hipostaza ma też w filozofii znaczenie ogólne – oznacza pojęcie abstrakcyjne lub ogólne uznane za konkretny byt jednostkowy (na przykład idealna prosta w matematyce, która miałaby istnieć w naszym świecie), oraz potoczne – jest to wszelki przedmiot fikcyjny uznany za istniejący (na przykład czarodziejska różdżka).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Por. Kobieta i zbawienie świata, Poznań 1991, W drodze, s. 19
  2. J. N. D. Kelly, Początki doktryny chrześcijańskiej, Warszawa 1988, s. 94.