Hans Memling

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Hans Memling
Memling30.jpg
Autoportret fragment z tryptyku z Tryptyku rodziny Donne
Data i miejsce urodzenia Seligenstadt
Data i miejsce śmierci 11 sierpnia 1494, Brugia
Narodowość niderlandzka
Dziedzina sztuki malarstwo
Styl malarstwo renesansowe
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons

Hans Memling, Memlinc (ur. ok. 1435 w Seligenstadt, zm. 11 sierpnia 1494 w Brugii) – malarz niderlandzki niemieckiego pochodzenia, jeden z najważniejszych przedstawicieli wczesnego odrodzenia w Europie.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Prawdopodobnie uczył się u Stephana Lochnera w Kolonii i u Rogiera van der Weydena w Brukseli. Od 1465 pracował w Brugii. W 1467 został członkiem gildii św. Łukasza w Brugii. W 1480 należał do najbogatszych mieszkańców tego miasta, prowadził pracownię, w której zatrudniał wielu uczniów i pomocników.

Pod koniec XVIII w. powstała legenda dotycząca jego osoby. Głosiła ona, iż Memling był żołnierzem armii Karola Śmiałego. Znaleziono go rannego na progu szpitala św. Jana (Sint-Janshospitaal) w Brugii. Aby odwdzięczyć się za otrzymaną opiekę artysta postanowił pozostać na usługach tej charytatywnej instytucji. Dzięki legendzie malarz zyskał dużą popularność wśród niemieckich romantyków na początku XIX w. Zaczęto mu wtedy przypisywać większość anonimowych dzieł szkoły niderlandzkiej.

Obrazy Memlinga nacechowane są liryzmem, spokojem, czystym i harmonijnym kolorytem oraz miękkim modelunkiem, manierą wysmuklania ciał i wielością szczegółów. Przy zachowaniu zdobyczy warsztatowych Jana van Eycka, jego malarstwo skłania się ku manieryczności i wytworności, kojarzącej się z „międzynarodowym gotykiem”. Dramatyzmem wyróżnia się ołtarz Sąd Ostateczny (1473), wczesne dzieło artysty (obecnie w Muzeum Narodowym w Gdańsku). Jednym z ostatnich jego dzieł jest Relikwiarz św. Urszuli (1489) – drewniana skrzynka ozdobiona scenami z życia świętej i innymi miniaturami. Memling korzystał z doświadczeń mistrzów: van der Weydena, D. Boutsa, H. van der Goesa.

Malarz lubił sięgać do typu ikonograficznego zwanego Sacra Conversazione (święta rozmowa), który zrealizował m.in. w tryptyku Mistyczne zaślubiny św. Katarzyny. Stworzył także szereg innych ołtarzy: Trzech Króli (1479), Opłakiwania (1480), Św. Krzysztofa (1484), Męki Pańskiej (1491).

Do najlepszych dzieł o tematyce religijnej należą także wizerunki Madonny z Dzieciątkiem. Jego Madonny cechuje nastrój poetyckiej czułości i wdzięku oraz miłości macierzyńskiej (Zwiastowanie, Adoracja Madonny). W późniejszych latach poetyckość i wdzięk Madonn przekształciła się w konwencję pozbawioną życia. Malarz powtarzał podobne do siebie kompozycje, sadowiąc Madonnę osiowo na tronie z brokatowym zapleczem, ustawionym w renesansowej komnacie z puttami trzymającymi girlandy kwiatów i owoców (w latach 80. przeniknęły na Północ włoskie wzory).

Jednym z najsłynniejszych jego portretów jest wizerunek Martina van Nieuwenhove, stanowiący część dyptyku.

Dzieła malarza[edytuj | edytuj kod]

Dzieła o tematyce religijnej[edytuj | edytuj kod]

Tytuł obrazu Rok powstania Technika i wymiary Miejsce przechowywania Ilustracja
Prezentacja w świątyni 1463 olej na desce
60 × 74 cm
National Gallery of Art, Waszyngton, Memling Presentation in the Temple.jpg
Tryptyk Ołtarz Sądu Ostatecznego między 1467 a 1471[1] 242 × 360 cm Muzeum Narodowe w Gdańsku Das Jüngste Gericht (Memling).jpg
Narodziny Chrystusa 1470 olej na desce
29 × 21,5 cm
Wallraf-Richartz-Museum & Fondation Corboud, Kolonia Hans Memling 013.jpg
Narodziny Chrystusa 1470 olej na desce
95 × 63 cm
Prado, Madryt Hans Memling 027.jpg
Tryptyk Floreins ok. 1479 46.3 × 57.4 cm (panel centralny), 48.3 × 25 cm (lewy i prawy panel), Muzeum Memlinga Pokłon memling.jpg
Dyptyk św.św. Weroniki i Jana ok. 1470/75[2] olej na desce
31,2 × 24,4 cm
National Gallery of Art w Waszyngtonie Hans Memling 026.jpg,Hans Memling 025.jpg
Męka Chrystusa ok. 1470/71 olej na desce
56,7 × 92,2 cm
Galleria Sabauda Turyn Hans Memling 060.jpg
Ofiarowanie w świątyni 1470 95 × 63 cm Prado, Madryt Hans Memling 029.jpg
Matka Boska ze Św. Antonim Pustelnikiem i modlącym się fundatorem 1472 olej na desce
93 × 55 cm
National Gallery of Canada Ottawa Hans Memling 037.jpg
Tryptyk Ołtarz mistycznych zaślubin św. Katarzyny lub (Ołtarz św. Janów) 1475/79 Muzeum Memlinga w Brugii Hans Memling 065.jpg
Matka Boska z Chrystusem 1475[3] olej na desce
27,4 × 19,9 cm
National Gallery of Victoria, Melbourne Hans Memling 055.jpg
Męczeństwo św. Sebastiana ok. 1475[4] 67,4 × 67,7 cm Królewskie Muzea Sztuk Pięknych, Bruksela Hans Memling 040.jpg
Dyptyk z Granady 1475 olej na desce,
51,5 × 36,5 cm i 51,2 × 36,1 cm
Capilla Real Granada Hans Memling 032.jpg, Hans Memling 031.jpg
Tryptyk rodziny Donne ok. 1478[5] olej na desce,
70,7 × 70,5 cm
National Gallery w Londynie Hans Memling 038.jpg
Dyptyk Celliera 1470 – 1480 olej na desce
25.2 × 15.1 cm (lewy panel), 25.8 × 16 cm (prawy panel)
Luwr Hans Memling 084.jpg
Zwiastowanie 1480–89[6] olej na desce (przeniesiony na płótno)
76,5 × 54,6 cm
Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork Hans Memling 022.jpg
Tryptyk Adriaana Reinsa 1480 44 × 46 – 14 cm Muzeum Memlinga w Brugii Memling Triptych of Adriaan Reins.jpg
Siedem radości Marii 1480 olej na desce
81 × 189 cm
Stara Pinakoteka, Monachium Hans Memling 056.jpg
Dyptyk Madonny Różanej z św. Jerzym ok. 1490 olej na desce
43,3 × 31 cm
Stara Pinakoteka, Monachium Memling.jpg
Muzykujące Anioły 1480 olej na drzewie
165 × 230 cm
Królewskie Muzeum Sztuk Pięknych, Antwerpia Memling Angel Musicians 01.jpg
Tryptyk Ucieczka z Egiptu 1480 olej na desce
50 × 29 cm
Sammlung Baronesse Goldschmidt-Rothschild Paryż Hans Memling 082.jpg
Madonna z Dzieciątkiem i z jabłkiem 1480-1490 olej na płótnie
44 × 32 cm
Museu Nacional de Arte Antiga Lizbona Hans Memling - Virgem e o Menino.jpg
Tryptyk rodziny Moreel 1484 141 × 174 cm (część środkowa), 141 × 87 cm (skrzydła) Groeningemuseum w Brugii Hans Memling - Triptych of the Family Moreel (central panel) - WGA14930.jpg
Tryptyk Marii z Dzieciątkiem 1485 69 × 47 cm (panel środkowy), 63,5 × 18,5 cm (skrzydła) Muzeum Historii Sztuki w Wiedniu Memling Triptych, 1485.jpg
Madonna z dzieciątkiem 1485 -1490 olej na desce Art Institute of Chicago Hans Memling - Vierge et l'Enfant.jpg
Betszeba wychodząca z kąpieli ok. 1485[7] tempera i olej na desce Staatsgalerie, Stuttgart Hans Memling 009.jpg
Relikwiarz świętej Urszuli 1489 Muzeum Memlinga w Brugii Hans Memling 072.jpg
Ołtarz Męki Pańskiej 1491 205 × 170 75 cm St-Annen-Museum w Lubece Hans Memling 004.jpg

Portrety[edytuj | edytuj kod]

Tytuł obrazu Rok powstania Technika i wymiary Miejsce przechowywania Ilustracja
Portret mężczyzny z monetą olej na desce
29 × 21 cm
Królewskie Muzeum Sztuk Pięknych, Antwerpia Hans Memling 054.jpg
Christ Giving His Blessing 1478 olej na panelu dębowym
36.5 × 26.7 cm
Norton Simon Art Foundation Christ Giving His Blessing.jpg
Portret małżonków:Barbary Vlaenderbergh i Willema Moreel
Portret Willema Moreel (lewe skrzydło) i Barbary van Vlaenderberch,(prawe skrzydło) ok. 1482[4] 39 × 29 cm Królewskie Muzea Sztuk Pięknych, Bruksela Hans Memling 047.jpg,Hans Memling 043.jpg
Dyptyk Portret mężczyzny z rodziny Lespinette pomiędzy 1485 a 1490 olej na drzewie
30.1 × 22.3 cm
Royal Picture Gallery Mauritshuis Hans Memling 053.jpg
Dyptyk Maartena van Nieuwenhove
Madonna z Dzieciątkiem(lewe skrzydło), Portret Martina van Nieuwenhove(prawe skrzydło) 1487 Muzeum Memlinga w Brugii Hans Memling 023.jpg, Hans Memling 024.jpg
Dyptyk Bnedetto
Madonna z Dzieciątkiem i Portret Benedetto 1487 Gemäldegalerie, Berlin Hans Memling 042.jpg, Memling, trittico di Benedetto Portinari, ritratto, parte destra.jpg
Dyptyk Portinari
Portret Tommasa Portinari i Portret Marii Magdaleny Portinari ok. 1470 Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork Hans Memling 046.jpg, Hans Memling 044.jpg
Portret mężczyzny z listem ok. 1480-1490 olej na desce
35 × 26 cm
Galeria Uffizi, Florencja Hans memling, uomo con la lettera, uffizi.jpg

Inne[edytuj | edytuj kod]

  • Madonna krzewu różanegook.1490, olej na desce 43,3 × 31 cm, Stara Pinakoteka
  • Madonna tronująca z Dzieciątkiem - 1480-1490, olej na desce 66 × 46,5 cm, Gemäldegalerie Berlin
  • Próżność ziemska i wiecznego zbawieniatryptyk ok. 1485, Musee des beaux-Arts Strasburg;
  • Alegoria prawdziwej miłościdyptyk, 1485-1490, Metropolitan Museum Nowy Jork (lewa tablica), Museum Boymans van Beuningen Rotterdam
  • Tryptyk Ziemska marność i boskie zbawienie 1485

Przypisy

  1. Informacje o obrazie ze strony Muzeum Narodowego www.muzeum.narodowe.gda.pl.
  2. Informacje o obrazie ze strony National Gellery of Art www.nga.gov.
  3. Informacje o obrazie ze strony National Gallery of Victoria www.ngv.vic.gov.au.
  4. 4,0 4,1 Informacje o obrazie ze strony Musées royaux des Beaux-Arts de Belgique www.opac-fabritius.be.
  5. Informacje o obrazie ze strony National Gallerywww.nationalgallery.org.uk.
  6. Informacje o obrazie ze strony Metropolitan Museum of Art www.metmuseum.org.
  7. Informacje o obrazie ze strony Staatsgalerie www.staatsgalerie.de.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Robert Genaille, Słownik malarstwa holenderskiego i flamandzkiego, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1975.
  • Sztuka świata, t. 5, Warszawa: Arkady, 1992, s. 322.