Hans Memling

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Hans Memling
Memling30.jpg
Autoportret fragment z Tryptyku rodziny Donne
Data i miejsce urodzenia Seligenstadt
Data i miejsce śmierci 11 sierpnia 1494, Brugia
Narodowość niderlandzka
Dziedzina sztuki malarstwo
Styl malarstwo renesansowe
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Hans Memling, Memlinc (ur. ok. 1435 w Seligenstadt, zm. 11 sierpnia 1494 w Brugii) – malarz niderlandzki niemieckiego pochodzenia, jeden z najważniejszych przedstawicieli wczesnego odrodzenia w Europie.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Prawdopodobnie uczył się u Stephana Lochnera w Kolonii i u Rogiera van der Weydena w Brukseli. Od 1465 pracował w Brugii. W 1467 został członkiem gildii św. Łukasza w Brugii. W 1480 należał do najbogatszych mieszkańców tego miasta, prowadził pracownię, w której zatrudniał wielu uczniów i pomocników.

Pod koniec XVIII w. powstała legenda dotycząca jego osoby. Głosiła ona, iż Memling był żołnierzem armii Karola Śmiałego. Znaleziono go rannego na progu szpitala św. Jana (Sint-Janshospitaal) w Brugii. Aby odwdzięczyć się za otrzymaną opiekę artysta postanowił pozostać na usługach tej charytatywnej instytucji. Dzięki legendzie malarz zyskał dużą popularność wśród niemieckich romantyków na początku XIX w. Zaczęto mu wtedy przypisywać większość anonimowych dzieł szkoły niderlandzkiej.

Obrazy Memlinga nacechowane są liryzmem, spokojem, czystym i harmonijnym kolorytem oraz miękkim modelunkiem, manierą wysmuklania ciał i wielością szczegółów. Przy zachowaniu zdobyczy warsztatowych Jana van Eycka, jego malarstwo skłania się ku manieryczności i wytworności, kojarzącej się z „międzynarodowym gotykiem”. Dramatyzmem wyróżnia się ołtarz Sąd Ostateczny (1473), wczesne dzieło artysty (obecnie w Muzeum Narodowym w Gdańsku). Jednym z ostatnich jego dzieł jest Relikwiarz św. Urszuli (1489) – drewniana skrzynka ozdobiona scenami z życia świętej i innymi miniaturami. Memling korzystał z doświadczeń mistrzów: van der Weydena, D. Boutsa, H. van der Goesa.

Malarz lubił sięgać do typu ikonograficznego zwanego Sacra Conversazione (święta rozmowa), który zrealizował m.in. w tryptyku Mistyczne zaślubiny św. Katarzyny. Stworzył także szereg innych ołtarzy: Trzech Króli (1479), Opłakiwania (1480), Św. Krzysztofa (1484), Męki Pańskiej (1491).

Do najlepszych dzieł o tematyce religijnej należą także wizerunki Madonny z Dzieciątkiem. Jego Madonny cechuje nastrój poetyckiej czułości i wdzięku oraz miłości macierzyńskiej (Zwiastowanie, Adoracja Madonny). W późniejszych latach poetyckość i wdzięk Madonn przekształciła się w konwencję pozbawioną życia. Malarz powtarzał podobne do siebie kompozycje, sadowiąc Madonnę osiowo na tronie z brokatowym zapleczem, ustawionym w renesansowej komnacie z puttami trzymającymi girlandy kwiatów i owoców (w latach 80. przeniknęły na Północ włoskie wzory).

Jednym z najsłynniejszych jego portretów jest wizerunek Martina van Nieuwenhove, stanowiący część dyptyku.

Dzieła malarza[edytuj | edytuj kod]

Dzieła o tematyce religijnej[edytuj | edytuj kod]

Tytuł obrazu Rok powstania Technika i wymiary Miejsce przechowywania Ilustracja
Políptyk d'Hulin de Loo 1463 olej na desce
60 × 74 cm
National Gallery of Art, Waszyngton, Memling-Nativity-Birmingham2.jpg Adoracja Prezentacja Ucieczka do Egiptu
Ołtarz Sądu Ostatecznego 1467 - 1471[1] 242 × 360 cm Muzeum Narodowe w Gdańsku

Hans Memling 016.jpg Hans Memling 017.jpg Hans Memling 018.jpg Hans Memling 021.jpg Hans Memling 020.jpg Sąd Ostateczny. ok. 1467-1471. Panel, 242 × 180,8 cm i 242 × 90 cm (x 2). Muzeum Narodowe w Gdańsku

Narodziny Chrystusa 1470 olej na desce
29 × 21,5 cm
Wallraf-Richartz-Museum & Fondation Corboud, Kolonia Hans Memling 013.jpg
Tryptyk adoracji Marii 1470 olej na desce
95 × 271 cm
Prado, Madryt Memling5.jpg
Tryptyk Jana Crabbego 1467-1470 olej na desce
78 x 63 (panel środkowy) x 83,3 x 26,7 (skrzydła)
Museo Civico Memling Triptych of Jan Crabbe.jpg
Dyptyk św. Jana Chrzciciela i św. Weroniki ok. 1470/75[2] olej na desce
31,2 × 24,4 cm
National Gallery of Art w Waszyngtonie Hans Memling 025 et 026.jpg
Męka Chrystusa ok. 1470 - 1471 olej na desce
56,7 × 92,2 cm
Galleria Sabauda Turyn Hans Memling 060.jpg
Dyptyk Maartena van Nieuwenhove 1487 52 x 41,5 cm Muzeum Memlinga w Brugii Hans Memling - Diptych of Maarten Nieuwenhove - WGA14955.jpg
Matka Boska ze Św. Antonim Pustelnikiem i modlącym się fundatorem 1472 olej na desce
93 × 55 cm
National Gallery of Canada Ottawa Hans Memling 037.jpg
Ołtarz mistycznych zaślubin św. Katarzyny 1475/79 Muzeum Memlinga w Brugii Memling, polittico di san giovanni 01.jpg
Matka Boska z Chrystusem 1475[3] olej na desce
27,4 × 19,9 cm
National Gallery of Victoria, Melbourne Hans Memling 055.jpg
Męczeństwo św. Sebastiana ok. 1475[4] 67,4 × 67,7 cm Królewskie Muzea Sztuk Pięknych, Bruksela Hans Memling 040.jpg
Dyptyk z Granady 1475 olej na desce,
51,5 × 36,5 cm i 51,2 × 36,1 cm
Capilla Real de Granada Memling-diptych-with-the-deposition-2083.jpg
Tryptyk rodziny Donne ok. 1478[5] olej na desce,
70,7 × 70,5 cm
National Gallery w Londynie Hans Memling - Donne Triptych - National Gallery London.jpg
Tryptyk Floreins ok. 1479 46.3 × 57.4 cm (panel centralny), 48.3 × 25 cm (lewy i prawy panel), Muzeum Memlinga Triptych of Jan Floreins 1479.jpg
Dyptyk Celliera 1470 – 1480 olej na desce
25.2 × 15.1 cm (lewy panel), 25.8 × 16 cm (prawy panel)
Luwr Hans Memling 084.jpg
Zwiastowanie 1480–89[6] olej na desce (przeniesiony na płótno)
76,5 × 54,6 cm
Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork Hans Memling 022.jpg
Tryptyk Adriaana Reinsa 1480 44 × 46 – 14 cm National Gallery, Uffizi Memling Triptych of Adriaan Reins.jpg
Tryptyk Pagagnottiego 1480-1482 75,5 × 60 (kwatera środkowa), 57 × 17 (kwatery boczne) Muzeum Memlinga w Brugii Hans Memling 061.jpg
Siedem radości Marii 1480 olej na desce
81 × 189 cm
Stara Pinakoteka, Monachium Hans Memling 056.jpg
Dyptyk Madonny Różanej z św. Jerzym ok. 1490 olej na desce
43,3 × 31 cm
Stara Pinakoteka, Monachium Memling.jpg
Muzykujące Anioły 1480 olej na drzewie
165 × 230 cm
Królewskie Muzeum Sztuk Pięknych, Antwerpia Memling Angel Musicians 01.jpg
Tryptyk Ucieczka z Egiptu 1480 olej na desce
50 × 29 cm
Sammlung Baronesse Goldschmidt-Rothschild Paryż Hans Memling 082.jpg
Madonna z Dzieciątkiem i z jabłkiem 1480-1490 olej na płótnie
44 × 32 cm
Museu Nacional de Arte Antiga Lizbona Hans Memling - Virgem e o Menino.jpg
Tryptyk Moreelów 1484 141 × 174 cm (część środkowa), 141 × 87 cm (skrzydła) Groeningemuseum w Brugii Memling Triptych of Family Moreel.jpg
Tryptyk Marii z Dzieciątkiem 1485 69 × 47 cm (panel środkowy), 63,5 × 18,5 cm (skrzydła) Muzeum Historii Sztuki w Wiedniu Memling Triptych, 1485.jpg
Tryptyk z Chicago 1485 olej na desce Art Institute of Chicago Hans Memling - Vierge et l'Enfant.jpgMemling-DipticChicago-RetratHome.jpgMemling-AntoniPadua.JPG
Dyptyk Maartena van Nieuwenhove 1487 52 x 41,5 cm Muzeum Memlinga w Brugii Hans Memling - Diptych of Maarten Nieuwenhove - WGA14955.jpg
Tryptyk Benedetta Portinariego 1487 Gemäldegalerie, Uffizi Memling TrípticPortinari.jpg
Madonna Jacoba Floreinsa 1485 -1490 olej na desce Luwr Hans Memling La Vierge et l Enfant entre Saint Jacques et Saint Dominique 1488 1490.jpg
Betszeba wychodząca z kąpieli ok. 1485[7] tempera i olej na desce Staatsgalerie, Stuttgart Hans Memling 009.jpg
Relikwiarz świętej Urszuli 1489 Muzeum Memlinga w Brugii Hans Memling 072.jpg
Ołtarz Męki Pańskiej 1491 205 × 170 75 cm St-Annen-Museum w Lubece Hans Memling 004.jpg

Portrety[edytuj | edytuj kod]

Tytuł obrazu Rok powstania Technika i wymiary Miejsce przechowywania Ilustracja
Portret mężczyzny z monetą olej na desce
29 × 21 cm
Królewskie Muzeum Sztuk Pięknych, Antwerpia Hans Memling 054.jpg
Portrety Tommasa Portinari i Marii Baroncelli ok. 1470 Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork Hans Memling 046.jpg, Hans Memling 044.jpg
Chrystus błogosławiący 1478 olej na panelu dębowym
36.5 × 26.7 cm
Norton Simon Museum Christ Giving His Blessing.jpg
Portret małżonków:Barbary Vlaenderbergh i Willema Moreel ok. 1482[4] 39 × 29 cm Królewskie Muzea Sztuk Pięknych, Bruksela Hans Memling 047.jpg,Hans Memling 043.jpg
Portret mężczyzny z rodziny Lespinette pomiędzy 1485 a 1490 olej na drzewie
30.1 × 22.3 cm
Royal Picture Gallery Mauritshuis Hans Memling 053.jpg
Portret mężczyzny z listem ok. 1480-1490 olej na desce
35 × 26 cm
Galeria Uffizi, Florencja Hans memling, uomo con la lettera, uffizi.jpg

Inne[edytuj | edytuj kod]

  • Madonna krzewu różanegook.1490, olej na desce 43,3 × 31 cm, Stara Pinakoteka
  • Madonna tronująca z Dzieciątkiem - 1480-1490, olej na desce 66 × 46,5 cm, Gemäldegalerie Berlin
  • Próżność ziemska i wiecznego zbawieniatryptyk ok. 1485, Musee des beaux-Arts Strasburg;
  • Alegoria prawdziwej miłościdyptyk, 1485-1490, Metropolitan Museum Nowy Jork (lewa tablica), Museum Boymans van Beuningen Rotterdam
  • Tryptyk Ziemska marność i boskie zbawienie 1485

Przypisy

  1. Informacje o obrazie ze strony Muzeum Narodowego www.muzeum.narodowe.gda.pl.
  2. Informacje o obrazie ze strony National Gellery of Art www.nga.gov.
  3. Informacje o obrazie ze strony National Gallery of Victoria www.ngv.vic.gov.au.
  4. 4,0 4,1 Informacje o obrazie ze strony Musées royaux des Beaux-Arts de Belgique www.opac-fabritius.be.
  5. Informacje o obrazie ze strony National Gallerywww.nationalgallery.org.uk.
  6. Informacje o obrazie ze strony Metropolitan Museum of Art www.metmuseum.org.
  7. Informacje o obrazie ze strony Staatsgalerie www.staatsgalerie.de.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Robert Genaille, Słownik malarstwa holenderskiego i flamandzkiego, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1975.
  • Sztuka świata, t. 5, Warszawa: Arkady, 1992, s. 322.