Leon I (papież)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Święty
Leon I Wielki

Leo I Magnus
Święty Kościoła katolickiego i Cerkwi prawosławnej
Biskup Rzymu
ŚwiętyLeon I Wielki
Data urodzenia ok. 390-400
Data śmierci 10 listopada 461
Wyznanie chrześcijaństwo
Kościół rzymskokatolicki
Pontyfikat 29 września 440
Wikicytaty Leon I Wielki w Wikicytatach
Święty
Leon Wielki
doktor Kościoła
papież
Greatleoone.jpg
Kościół/
wyznanie
katolicki, prawosławny
Wspomnienie 10 listopada[a]

18 lutego[b]
3 marca[c]

Atrybuty księga
Patron muzyków i śpiewaków
Galeria ilustracji w Wikimedia Commons Galeria ilustracji w Wikimedia Commons

Leon I Wielki (cs. Swiatitiel Lew, papa Rimskij; ur. ok. 390 lub. ok. 400, zm. 10 listopada 461) – ojciec Kościoła, teolog, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego, doktor Kościoła , papież od 29 września 440 do 10 listopada 461[1].

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Według Liber Pontificalis pochodził z Toskanii[2]. Inne źródła podają jako miejsce urodzenia dzisiejszą Turcję i rok 400. Papież Celestyn I mianował go archidiakonem. Był doradcą kolejnych papieży i uznanym w Kościele autorytetem[2]. W 440 r., gdy przebywał jako legat w Galii, za swą bogobojność i uczoność dostąpił godności papieża rzymskiego[2]. Sprawując tę funkcję miał być prawdziwym pasterzem swego stada oraz gorliwym obrońcą czystości wiary od herezji manicheizmu i monofizytyzmu.

Poprzez legatów brał udział w osądzeniu Eutychiusza na IV Soborze Powszechnym, który odbył się w Chalcedonie w 451 r. (odegrał wtedy kluczową rolę). Pod jego istotnym wpływem, ustalono podstawy liturgii i chrystologii (zob. list dogmatyczny Tomus ad Flavianum), możliwe do zaakceptowania przez Kościoły wschodni i zachodni[2].

W następnym roku (452) siłą swego słowa podczas spotkania w Mantui[3] powstrzymał wodza Hunów Attylę od zrównania Rzymu z ziemią. Jego zdolność przekonywania okazała się równie silna w 455 r., gdy udało mu się namówić Wandalów, aby nie przelewali krwi i nie podpalali rzymskich budynków i tym samym zmniejszył straty zadane przez Genzeryka[2].

Uczynił papiestwo wiodącą siłą w chrześcijaństwie (w sensie honorowym); interweniował w sprawach kościelnych w Hiszpanii, Galii, północnej Afryce i na Bliskim Wschodzie. Zwalczał również herezje pelagianizmu, monofizytyzmu i pryscylianizmu[2].

Pozostawił po sobie posłanie do patriarchy konstantynopolitańskiego Flawiana – tzw. Tomus ad Flavianum, około sto kazań (napisanych prostym i wymownym językiem) oraz około 140 listów do różnych osób, w których znajduje się wiele interesujących obserwacji psychologicznych[2].

Teologia[edytuj | edytuj kod]

W swoim nauczaniu Leon Wielki wiele miejsca poświęcił tajemnicy natury Chrystusa, gdyż jego pontyfikat przypadł na okres dyskusji chrystologicznych po Soborze efeskim (431 r.) i w czasie Soboru chalcedońskiego (451 r.). Jego doktryna była syntezą dorobku łacińskich ojców Kościoła, zwłaszcza Tertuliana i Augustyna. Dyskutowaną w czasie sporów ponestoriańskich koncepcję współ-orzekania przymiotów tłumaczył tym, że racja jedności Chrystusa leży nie na poziomie natur, lecz osoby Zbawiciela. Jezus Chrystus jest jedną Osobą o dwóch naturach: Boskiej i ludzkiej; natury te są z sobą ściśle złączone, ale nie mieszają się z sobą, tworząc "unię osobową". Najprawdopodobniej ujęcie to Leon zapożyczył od Augustyna. Chrystus narodził się najpierw z Ojca, a potem z Maryi, ale już w inny sposób, w nowym porządku. Jest zatem współistotny Ojcu, ale i współistotny ludziom. Leon akcentował to, że prawda o zbawieniu w Chrystusie jest możliwa jedynie, jeśli uzna się zjednoczenie dwóch natur we wcielonym Synu Bożym[4]. Maryja jest jego Matką-Rodzicielką i Córką-Stworzeniem zarazem. Teolodzy kościelni powoływali się na jego naukę przez wszystkie kolejne wieki, także na soborze trydenckim.

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • list do Flawiana, biskupa Konstantynopola, o Eutychesie (Tomus ad Flavianum), odczytany uroczyście na Soborze chalcedońskim (451) i włączony w jego akta, jako wyrażający wiarę ojców soborowych[5],
  • Indiculus (zbiór fundamentalnych prawd wiary; autorstwo wątpliwe),
  • kazania,
  • listy,
  • teksty liturgiczne.

Wbrew opiniom nie jest autorem tzw. Sakramentarza Leoniańskiego[2].

Kult[edytuj | edytuj kod]

Święty Leon zmarł w 461 roku, mając ok. 70 lat. Jego relikwie znajdują się w bazylice św. Piotra w Watykanie (został tam pochowany jako pierwszy spośród papieży)[1]. Kościół rzymskokatolicki nazywa go „Wielkim”.

W roku 1754 papież Benedykt XIV podniósł Leona I do godności doktora Kościoła[1]. Na Zachodzie jest dużo bardziej znany niż w Cerkwi prawosławnej.

Dzień obchodów[edytuj | edytuj kod]

Jego wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest w dzienną rocznicę śmierci (10 listopada)[1].

Cerkiew prawosławna wspomina św. Leona 18 lutego/3(2) marca[d], tj. 3 marca według kalendarza gregoriańskiego (2 marca w latach przestępnych, gdy luty ma 29 dni).

Patronat[edytuj | edytuj kod]

Na Zachodzie uważany jest za patrona muzyków i śpiewaków.

Parafie w Polsce[edytuj | edytuj kod]

W Polsce tylko dwie parafie przybrały sobie św. Leona Wielkiego jako patrona: Parafia Św. Leona w Gołdapi i Parafia Św. Leona Wielkiego w Wejherowie.

Ikonografia[edytuj | edytuj kod]

Ikonografia wschodnia[edytuj | edytuj kod]

W ikonografii wschodniej przedstawiany jest w tradycyjnym typie świętego biskupa. Jest mężczyzną w średnim wieku, z krótką brodą i charakterystycznymi lokami na grzywce.
W dłoniach trzyma ewangelię.

Ikonografia zachodnia[edytuj | edytuj kod]

W sztuce zachodniej bywa również ukazywany w papieskich szatach i tiarze lub podczas pisania.
Atrybutami są: księga, kielich oraz orszak z półksiężycem, któremu zastępuje drogę.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Rudolf Fischer-Wollpert: Leksykon papieży. Kraków: Znak, 1996, s. 28-30. ISBN 83-7006-437-X.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 John N. D. Kelly: Encyklopedia papieży. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, s. 66-68. ISBN 83-06-02633-0.
  3. Rudolf Fischer-Wollpert: Leksykon papieży. Kraków: ZNAK, 1990. ISBN 8370060692.
  4. G. Strzelczyk: Traktat o Jezusie Chrystusie. s. 345-346.
  5. Zob. Dokumenty Soborów Powszechnych, t. I – Nicea I, Konstantynopol I, Efez, Chalcedon, Konstantynopol II, Konstantynopol III, Nicea II (325-787), oprac. Arkadiusz Baron, Henryk Pietras SJ, Kraków 2002, s. 196-213. ISBN 83-7097-928-9

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
Sykstus III
Emblem of the Papacy SE.svg Papież
440 – 461
Emblem of the Papacy SE.svg Następca
Hilary