W osiemdziesiąt dni dookoła świata

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Disambig.svg Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „W 80 dni dookoła świata”. Zobacz też: inne dzieła o tym tytule.
W osiemdziesiąt dni dookoła świata
Le Tour du monde en quatre-vingts jours
'Around the World in Eighty Days' by Neuville and Benett 02.jpg
Ilustracja z francuskiego wydania Hetzel'a.
Autor Juliusz Verne
Miejsce wydania Francja
Język francuski
Data I wyd. 1872
Wydawca Pierre-Jules Hetzel
Typ utworu powieść przygodowa
Data I wyd. polskiego 1873
Pierwszy wydawca polski Józef Grajnert
Przekład Józef Grajnert
poprzednia
Wyspa błądząca
następna
Tajemnicza wyspa
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons
Tekst w Wikiźródłach Tekst w Wikiźródłach

W osiemdziesiąt dni dookoła świata (inne wersje tytułów wydań po polsku: Podróż na około świata w ośmdziesięciu dniach, Podróż naokoło świata w 80-ciu dniach, Podróż naokoło świata w ośmdziesiąt dni, W 80 dni dookoła świata)[1] (fr. Le tour du monde en quatre-vingt jours) – najpopularniejsza jednotomowa powieść francuskiego pisarza Juliusza Verne'a, która została opublikowana po raz pierwszy w 1872 roku. Należy do cyklu powieściowego Niezwykłe podróże.

Pierwszy polski przekład, dokonany przez Józefa Grajnerta, został wydany w 1873 roku. Tłumaczenie Zbigniewa Florczaka osiągnęło udokumentowany nakład 788620 egzemplarzy[2].

Treść[edytuj | edytuj kod]

Fileas Fogg.

Głównym bohaterem opowieści jest angielski dżentelmenFileas Fogg, znany jako stateczny, bogaty acz skromny samotnik. Zaskoczeniem dla wszystkich jest zdarzenie, podczas którego zakłada się o 20.000 funtów szterlingów ze swoimi znajomymi z gry w wista, że objedzie świat wokoło w ciągu 80 dni. W podróż rusza z nowo najętym, francuskim służącym – Passepartout (w przekładach polskich – Obieżyświat). Po piętach depcze im angielski detektyw – Fix, który jest przekonany, że to Fileas Fogg jest sprawcą kradzieży znacznej kwoty pieniędzy z londyńskiego banku.

Passepartout (Obieżyświat).

Podróż, odbywana za pomocą wielu środków lokomocji (pociągi, statki parowe, wierzchem na słoniu czy za pomocą bojera) urozmaicona jest przygodami, które przeszkadzają w punktualnym dotarciu do celu. Spośród licznych przypadków można wspomnieć jak Fogg ratuje Audę, wdowę po hinduskim maharadży od rytuału sati, przeżywa napad Indian na pociąg w czasie podróży przez Stany Zjednoczone, radzi sobie z brakiem paliwa na statku. Również Fix wielokrotnie utrudnia Foggowi podróż, m.in. rozdzielając go na pewien czas ze swoim asystentem.

Ważnym punktem książki jest paradoks czasowy, związany z okrążaniem Ziemi w kierunku wschodnim. Wskutek tego dla podróżnych dni są krótsze. Fogg zlicza kolejne dni podróży i przekonany jest, że wrócił do Anglii w ostatnim dniu. Jednak, już na angielskiej ziemi, zostaje zatrzymany przez Fixa i spędza ostatnią, kluczową dla wygrania zakładu noc w areszcie. Następnego ranka okazuje się, że prawdziwi złodzieje zostali zatrzymani. Fogg, pewien że przegrał, zostaje zaskoczony informacją, że wskutek podróży dookoła świata zyskał jeden dzień, dzięki któremu zjawia się w klubie Reforma dokładnie na oznaczoną godzinę i wygrywa zakład. Książka kończy się małżeństwem Fogga i Aoudy.

Pochodzenie książki i adaptacje[edytuj | edytuj kod]

Detektyw Fix.
Mapa ilustrująca trasę podróży, umieszczona we francuskim wydaniu.
- Oto jestem, panowie. (fr. "Me voici, messieurs", disait-il.)
Powrót Fileasa Fogga, ilustracja z pierwszego francuskiego wydania z 1872 roku.

Bezpośrednim bodźcem, który skłonił autora do napisania powieści, było otwarcie w 1869 Kanału Sueskiego. Połączył on Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym i wyeliminował potrzebę opływania Afryki.

Za życia Verne'a niezwykle popularna (a dla autora dochodowa) była sztuka teatralna na motywach powieści, wystawiana w Paryżu z niezwykłym rozmachem i z udziałem żywych zwierząt (m.in. słonia).

Wraz z wynalezieniem filmu pojawiły się liczne adaptacje filmowe, zazwyczaj istotnie różniące się fabułą od literackiego pierwowzoru (np. w filmie Coracci'ego z 2004 r. głównym bohaterem jest Passepartout, grany przez Jackie Chana.)

Bohaterowie[edytuj | edytuj kod]

Pani Aouda (Auda).
  • Fileas Fogg jest Anglikiem mieszkającym w Londynie na ulicy Saville Row Burlington Gardens pod numerem 7. Nie bywał na giełdzie. Posiadał spory majątek. Wygrane z gry w wista przeznaczał na cele dobroczynne. Jego ulubionymi zajęciami były gra w wista oraz czytanie gazet. Zatrudniał zawsze jednego służącego. Był bardzo dokładny.
  • Fix - detektyw.
  • Obieżyświat (org.: Passepartout)[3], służący Phileasa Fogga. Pracował jako śpiewak, cyrkowiec, nauczyciel gimnastyki, sierżant straży pożarnej.
  • Auda (org. Aouda), piękna, mądra, skromna Hinduska. Została uratowana przez Fogga i Obieżyświata. Podróżowała z nimi aż do Europy.

Przypisy

  1. Winicjusz Łachaciński, Bibliografia polskich przekładów utworów Juliusza Verne'a, Oficyna Wydawnicza Ajaks, Pruszków 1996, strony 25-30, ISBN 83-87103-28-4
  2. Informacja wg internetowej bibliografii polskich wydań utworów Juliusza Verne'a, dostęp 22 sierpnia 2008 r.
  3. Jules Verne W 80 dni dokoła świata, wyd. WAZA

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Marguerite Allotte de la Fuÿe, Jules Verne, sa vie, son œuvre, Les Documentaires, Simon Kra, 6 Rue Blanche, Paris, 1928 (w języku francuskim)
  • Jean Jules-Verne, Jules Verne. A Biography, Macdonald and Jane's, London, 1976, ISBN 0-356-08196-6 (w języku angielskim)
  • Peter Costello, Jules Verne. Inventor of Science Fiction, Hodder and Stoughton, London Sydney Auckland Toronto 1978, ISBN 0-340-21483-X (w języku angielskim)
  • Simone Vierne, Jules Verne, Éditions Balland, 1986, ISBN 2-7158-0567-5 (w języku francuskim)
  • Brian Taves, Stephen Michaluk, Jr., The Jules Verne Encyclopedia, Scarecrow Press Inc., Lanham, Md. & London, 1996, ISBN 0-8108-2961-4
  • Volker Dehs, Jules Verne. Eine kritische Biographie, Artemis & Winkler, Düsseldorf und Zürich 2005, ISBN 3-538-07208-6 (w języku niemieckim)
  • William Butcher, Jules Verne. The Definitive Biography, Thunder's Mouth Press, New York 2006, ISBN 978-1-56025-854-4 (w języku angielskim)
  • Jan Tomkowski, Juliusz Verne-tajemnicza wyspa?, Warszawa 2005, ISBN 83-7386-166-1
  • Herbert R. Lottman, Juliusz Verne, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1999, ISBN 83-06-02751-5

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]