W osiemdziesiąt dni dookoła świata
| W osiemdziesiąt dni dookoła świata Le Tour du monde en quatre-vingts jours |
|||
 Ilustracja z francuskiego wydania Hetzel'a. |
|||
| Autor | Juliusz Verne | ||
| Miejsce wydania | Francja | ||
| Język | francuski | ||
| Data I wyd. | 1872 | ||
| Wydawca | Pierre-Jules Hetzel | ||
| Typ utworu | powieść przygodowa | ||
| Data I wyd. polskiego | 1873 | ||
| Pierwszy wydawca polski | Józef Grajnert | ||
| Przekład | Józef Grajnert | ||
|
|||
 Galeria w Wikimedia Commons |
|||
Powrót Fileasa Fogga, ilustracja z pierwszego francuskiego wydania z 1872 roku.
W osiemdziesiąt dni dookoła świata (inne wersje tytułów wydań po polsku: Podróż na około świata w ośmdziesięciu dniach, Podróż naokoło świata w 80-ciu dniach, Podróż naokoło świata w ośmdziesiąt dni, W 80 dni dookoła świata)[1] (fr. Le tour du monde en quatre-vingt jours) – najpopularniejsza jednotomowa powieść francuskiego pisarza Juliusza Verne'a, która została opublikowana po raz pierwszy w 1872 roku. Należy do cyklu powieściowego Niezwykłe podróże.
Pierwszy polski przekład, dokonany przez Józefa Grajnerta, został wydany w 1873 roku. Tłumaczenie Zbigniewa Florczaka osiągnęło udokumentowany nakład 788620 egzemplarzy[2].
Spis treści |
Treść [edytuj]
Głównym bohaterem opowieści jest angielski dżentelmen – Fileas Fogg, znany jako stateczny, bogaty acz skromny samotnik. Zaskoczeniem dla wszystkich jest zdarzenie, podczas którego zakłada się o 20.000 funtów szterlingów ze swoimi znajomymi z gry w wista, że objedzie świat wokoło w ciągu 80 dni. W podróż rusza z nowo najętym, francuskim służącym – Passepartout (w przekładach polskich – Obieżyświat). Po piętach depcze im angielski policjant – Fix, który jest przekonany, że to Fileas Fogg jest sprawcą kradzieży znacznej kwoty pieniędzy z londyńskiego banku.
Podróż, odbywana za pomocą wielu środków lokomocji (pociągi, statki parowe, wierzchem na słoniu czy za pomocą bojera) urozmaicona jest przygodami, które przeszkadzają w punktualnym dotarciu do celu. Spośród licznych przypadków można wspomnieć jak Fogg ratuje Audę, wdowę po hinduskim maharadży od rytuału sati, przeżywa napad Indian na pociąg w czasie podróży przez Stany Zjednoczone, radzi sobie z brakiem paliwa na statku. Również Fix wielokrotnie utrudnia Foggowi podróż, m.in. rozdzielając go na pewien czas ze swoim asystentem.
Punktem kulminacyjnym książki jest paradoks czasowy, związany z przekroczeniem międzynarodowej linii zmiany daty. Pewien zwycięstwa Fogg, już na angielskiej ziemi, zostaje zatrzymany przez Fixa i spędza ostatnią, kluczową dla wygrania zakładu noc w areszcie. Następnego ranka okazuje się, że prawdziwi złodzieje zostali zatrzymani. Fogg, pewien że przegrał, zostaje zaskoczony informacją, że wskutek podróży dookoła świata zyskał jeden dzień, dzięki któremu zjawia się w klubie Reforma dokładnie na oznaczoną godzinę i wygrywa zakład. Książka kończy się małżeństwem Fogga i Audy.
Pochodzenie książki i adaptacje [edytuj]
Bezpośrednim bodźcem, który skłonił autora do napisania powieści, było otwarcie w 1869 Kanału Sueskiego. Połączył on Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym i wyeliminował potrzebę opływania Afryki.
Za życia Verne'a niezwykle popularna (a dla autora dochodowa) była sztuka teatralna na motywach powieści, wystawiana w Paryżu z niezwykłym rozmachem i z udziałem żywych zwierząt (m.in. słonia).
Wraz z wynalezieniem filmu pojawiły się liczne adaptacje filmowe, zazwyczaj istotnie różniące się fabułą od literackiego pierwowzoru (np. w filmie Coracci'ego z 2004 r. głównym bohaterem jest Passepartout, grany przez Jackie Chana.)
- W 80 dni dookoła świata – film z 1956
- W 80 dni dookoła świata – film z 1989
- W 80 dni dookoła świata – film z 2004
- Dookoła świata z Willym Foggiem – serial animowany, w którym postacie są przedstawione jako zwierzęta – Willy Fogg (Phileas Fogg) jest lwem, Rigodon (Passepartout) – kotem, a Romy (Auda) – panterą
Bohaterowie [edytuj]
- Fileas Fogg jest Anglikiem mieszkającym w Londynie na ulicy Saville Row Burlington Gardens pod numerem 7. Nie bywał na giełdzie. Posiadał spory majątek. Wygrane z gry w wista przeznaczał na cele dobroczynne. Jego ulubionymi zajęciami były gra w wista oraz czytanie gazet. Zatrudniał zawsze jednego służącego. Był bardzo dokładny.
- Fix - detektyw
- Obieżyświat, służący Phileasa Fogga. Pracował jako śpiewak, cyrkowiec, nauczyciel gimnastyki, sierżant straży pożarnej.
- Auda, piękna, mądra, skromna Hinduska. Została uratowana przez Fogga i Obieżyświata. Podróżowała z nimi aż do Europy.
Przypisy
- ↑ Winicjusz Łachaciński, Bibliografia polskich przekładów utworów Juliusza Verne'a, Oficyna Wydawnicza Ajaks, Pruszków 1996, strony 25-30, ISBN 83-87103-28-4
- ↑ Informacja wg internetowej bibliografii polskich wydań utworów Juliusza Verne'a, dostęp 22 sierpnia 2008 r.
Bibliografia [edytuj]
 |
Ten artykuł zawiera jedynie listę źródeł lub linki zewnętrzne, więc jego weryfikowalność jest niejasna. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać więcej przypisów. |
- Marguerite Allotte de la Fuÿe, Jules Verne, sa vie, son œuvre, Les Documentaires, Simon Kra, 6 Rue Blanche, Paris, 1928 (w języku francuskim)
- Jean Jules-Verne, Jules Verne. A Biography, Macdonald and Jane's, London, 1976, ISBN 0-356-08196-6 (w języku angielskim)
- Peter Costello, Jules Verne. Inventor of Science Fiction, Hodder and Stoughton, London Sydney Auckland Toronto 1978, ISBN 0-340-21483-X (w języku angielskim)
- Simone Vierne, Jules Verne, Éditions Balland, 1986, ISBN 2-7158-0567-5 (w języku francuskim)
- Brian Taves, Stephen Michaluk, Jr., The Jules Verne Encyclopedia, Scarecrow Press Inc., Lanham, Md. & London, 1996, ISBN 0-8108-2961-4
- Volker Dehs, Jules Verne. Eine kritische Biographie, Artemis & Winkler, Düsseldorf und Zürich 2005, ISBN 3-538-07208-6 (w języku niemieckim)
- William Butcher, Jules Verne. The Definitive Biography, Thunder's Mouth Press, New York 2006, ISBN 978-1-56025-854-4 (w języku angielskim)
- Jan Tomkowski, Juliusz Verne-tajemnicza wyspa?, Warszawa 2005, ISBN 83-7386-166-1
- Herbert R. Lottman, Juliusz Verne, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1999, ISBN 83-06-02751-5
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Kilkanaście wersji tekstu w kilku językach w Jules Verne Virtual Library (fr. • ang. • ros. • niderl. • węg.)
- Wideo książka „W osiemdziesiąt dni dookoła świata” na YouTube (fr.)
- Darmowa Wideo książka „W osiemdziesiąt dni dookoła świata” na YouTube (ang.)
